TÜRKİYE’NİN İKTİSADİ VE SİYASİ TARİHİNDE TOPRAK REFORMU TARTIŞMALARININ ROLÜ

Öz

Toprak reformu tartışması, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan itibaren aralıklı olarak gündeme gelmiş ve gündeme geldiği her dönemde iktidarı elinde tutan mülk sahibi sınıfın iç kompozisyonunda, kentli sermaye sahipleri ve büyük toprak sahipleri arasındaki dengeler üzerinden geçici bir çözüme ulaşmıştır. Giderek şiddetlenen tartışma, çok partili rejime geçişle birlikte ülke siyasetindeki temel taraflaşmanın fay hattını oluşturmuş; Cumhuriyet Halk Partisi ile Demokrat Parti arasındaki ayrışmanın merkezinde kentli burjuvazi ile büyük toprak sahiplerinin çıkarları arasındaki farklılıklar durmuştur. Tartışma, herhangi bir belirleyici sonuca ulaşmamış, daha çok büyük toprak sahiplerinin tedricen burjuvalaşması ve kentlileşerek topraklarına yabancılaşması sonucunda sönümlenmiştir. Bu bakımdan toprak reformu tartışması, Türkiye siyaset tarihinin en önemli başlıklarından birini oluşturmaktadır ve bu konuda yapılacak kapsamlı bir analiz yoluyla Türkiye toplumunun sınıfsal gelişimi hakkında çok önemli bulgulara ulaşmak mümkündür. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de kapitalizmin, modern toplumsal sınıfların ve siyasi iktidarın gelişimini toprak reformu bağlamında ele almaktır.

Anahtar Kelimeler

• Toprak reformu
• toprak kullanımı
• toprak kullanımına dair yasal düzenlemeler.

Kaynakça

1. Aktan, Reşat, “Toprak Reformu,” Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi Sayı 20, No: 2, Haziran 1965.
2. Avcıoğlu, Doğan, Türkiye’nin Düzeni (Dün-Bugün-Yarın), Bilgi Yayınevi, Ankara, 1969.
3. Barkan, Ömer Lütfi, “Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ve Türkiye’de Zirai Bir Reformun Ana Meseleleri”, Toplu Eserler 1, Gözlem Yayınları, İstanbul, 1980.
4. Boratav, Korkut, Türkiye İktisat Tarihi 1908-2002, İmge Yayınları, İstanbul, 2004.
5. Hinderink, Jan ve Kıray, Mübeccel, Social Stratification as an Obstacle to Development: A Study of Four Turkish Villages, Praeger Publishers, New York, 1970.
6. Karaömerlioğlu, Asım, “Bir Tepeden Reform Denemesi: ‘Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun Hikâyesi”, Birikim, Sayı 107, Mart 1998.
7. Keyder, Çağlar ve Şevket Pamuk, “Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu Üzerine Tezler”, Yapıt 8, Aralık - Ocak 1984-1985.
8. Köymen, Oya (Silier soyadıyla), Türkiye’de Tarımsal Yapının Gelişimi (1923-1938), Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1981.

9. Köymen, Oya, “Türkiye Tarımı ve Tarım Politikaları 1923-1980”, Sosyalist Türkiye Hangi Kaynaklarla Kalkınacak? içinde, NK Yayınları, İstanbul, 2003.
10. Küçük, Yalçın, Türkiye Üzerine Tezler 1908-1988 I, Tekin Yayınları, İstanbul, 1997.
11. Oral, Necdet, Türkiye Tarımında Kapitalizm ve Sınıflar: IMF ve Dünya Bankası Programlarının Türkiye Tarımına Etkileri, Ziraat Mühendisleri Odası, Ankara, 2006.
12. Önal, Nevzat Evrim, “Tanzimat’tan Cumhuriyete Tarımsal Dönüşüm 1858-1918”, 1. Anadolu Uluslararası Ekonomi Kongresi’nde Sunulmuş Tebliğ, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, 2009.
13. Pamak, Mehmet, Türkiye’de Toprak Tarım Reformu ve Köy Kalkınması, Emel Yayınları, Ankara, 1982.
14. Rozaliev, Y.N., Türkiye’de Kapitalizmin Gelişme Özellikleri (1923- 1960), Onur Yayınları, Ankara, 1978.
15. Sertel, Sabiha, Roman Gibi, Ant Yayınları, İstanbul, 1969.
16. Tezel, Yahya, Cumhuriyet Döneminin İktisadi Tarihi, Yurt Yayınları, Ankara, 1986.
17. Tökin, İsmail Hüsrev, Türkiye Köy İktisadiyatı, İletişim Yayınları, İstanbul, 1990.
18. Tökin, İsmail Hüsrev, “Türkiye Köy İktisadiyatında Toprak Rantı”, Kadro, Sayı 4, Nisan 1932.