İŞGÜCÜ PİYASALARINDA GÜVENCESİZLEŞME BAĞLAMINDA KAHVERENGİ YAKA İŞLER VE GÖÇMEN İŞGÜCÜ

Öz

Geçmişten günümüze toplumlarda iyi iş-kötü iş ayrımı bulunmaktadır. Bazı işler prestijliyken bazıları kirli, tehlikeli ve zahmetli olmaları nedeniyle işgücü piyasasında cazip görülmezler. Ancak yine de bu işlerin yapılması gerekir ve uluslararası işbölümü çerçevesinde göçmen işgücü işleri üstlenir. ABD ve Fransa kaynaklı literatürde göçmenlerin yaptığı kötü işler için kahverengi yaka kavramı kullanılmaktadır. Türkçe literatürde ise kavram çevreyi kirleten işler ve işgücü piyasasında etnisite temelli ayrışma bağlamında yer almaktadır. Çalışmada kahverengi yaka işler, neoliberal ucuz işgücü rejimi ve güvencesizleşme bağlamında değerlendirilmektedir. Çalışmanın amacı, hem göçmen işgücünün neden kötü işlerde istihdam edildiğini açıklamak hem de kahverengi yaka işler teriminin Türkçe literatürde kullanımını tartışmaya açmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Göçmen İşgücü
• Kötü İşler
• Kahverengi Yaka
• Güvencesizleşme
• Düşük Vasıflı İşler

BROWN-COLLAR JOBS AND MIGRANT LABOR FORCE IN THE CONTEXT OF PRECARIZATION IN LABOR MARKETS

Öz

There has been a division between good work and bad work in societies from past to present. Some jobs are prestigious, while others are unattractive in the labor market because they are dirty, dangerous and demanding. However, these jobs still need to be done, and within the framework of the international division of labor, the migrant workforce takes over. In the literature originating from the USA and France, the concept of brown-collar is used for the bad jobs performed by immigrants. In the Turkish literature, the concept takes place in the context of jobs that pollute the environment and ethnicity-based segregation in the labor market. In the study, brown-collar jobs are evaluated in the context of neoliberal cheap labor regime and precarization. The aim of the study is both to explain why the migrant workforce is employed in bad jobs and to discuss the use of the term brown-collar jobs in Turkish literature.

Anahtar Kelimeler

• Bad Jobs
• Brown Collar
• Precarization
• Low-skilled Jobs
• Migrant Labor Force

Kaynakça

1. Abadan-Unat, Nermin (2017), Bitmeyen Göç, Konuk İşçilikten Ulus-Ötesi Yurttaşlığa (3. Baskı), (İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları).
2. Acemoğlu, Daron (2022), Yapay Zekâyı Yeniden Tasarlamak, Otomasyon Çağında İş, Demokrasi ve Adalet, (Çev. Hasan Dölkeleş), (Ankara: Efil Yayınevi).
3. Alpman, Polat S. (2016), Esmer Yakalılar, Kent-Sınıf-Kimlik ve Kürt Emeği, (İstanbul: İletişim Yayınları).
4. Alexander, Charlotte S. (2013), "Anticipatory Retaliation, Threats, and the Silencing of the Brown Collar Workforce”, American Business Law Journal, 50 (4), s. 779–834.
5. Applebaum, Herbert (Ed.) (1984), Work in Non-Market and Transitional Societies, (Albany: State University of New York Press).
6. Baliç, Büşra, Nilay Gemlik ve Ali Arslanoğlu (2020), "Dijital Yakalı Sağlık Çalışanlarının İş Yaşamından Beklentileri Üzerine Nitel Bir Araştırma", Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7 (3), s. 209-216.
7. Başol, Oğuz (2015), Yeşil ve Kahverengi İşlerin İş Doyumu Açısından Karşılaştırılması Üzerine Bir Alan Araştırması, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), (Bursa: Uludağ Üniversitesi).
8. Beton-Kalmaz Demet ve Fatma Güven-Lisaniler (2019), “Occupational Segregation and Labour Force Participation of Women: Case of North Cyprus”, Akademik İncelemeler Dergisi, 14 (1), s. 1-26.

9. Bozbuğa, Nilgün ve Eda Yılmaz-Alarçin (2022), "Sağlık Alanında Gümüş Yakalılar", Sağlık Bilimlerinde İleri Araştırmalar Dergisi, 5 (1), s. 71-77.
10. Budd, John W. (2016), Çalışma Düşüncesi, (Çev. Fuat Man), (İstanbul: Ayrıntı Yayınları).
11. Catanzarite, Lisa (2002), “Dynamics of Segregation and Earnings in Brown-collar Occupations”, Work and Occupations, 29 (3), s. 300-345.
12. Catanzarite, Lisa (2000), “Brown-Collar Jobs: Occupational Segregation and Earnings of Recent-Immigrant Hispanics”, Sociological Perspectives, 43, s. 45-75.
13. Clemen-Bruder, Susan (2007), “Blue Collar”, Robert Weir (Ed.), Class in America, (Westport: Greenwood Press): 81-82.
14. Cook, Alice (1979), “Pink Collar Workers: Inside the World of Women’s Work by Louise Kapp Howe” (Book Review), Industrial and Labor Relations Review, 32 (2), s. 274.
15. David, Emmanuel (2015), "Purple-Collar Labor: Transgender Workers and Queer Value at Global Call Centers in the Philippines", Gender & Society, 29 (2), s. 169-194.
16. Davis, Kingsley ve Wilbert. E. Moore (1945), “Some Principles of Stratification”, American Sociological Review, 10 (2), s. 242-249.
17. Dedeoğlu, Saniye (2018), “Tarımsal Üretimde Göçmen İşçiler: Yoksulluk Nöbetinden Yoksulların Rekabetine”, Çalışma ve Toplum, 56 (1), s. 37-68.
18. Dedeoğlu, Saniye ve Çisel Ekiz Gökmen (2011), Göç ve Sosyal Dışlanma, (Ankara: Efil Yayınevi).
19. Durkheim, Emile (2006), Toplumsal İşbölümü (Çev. Özer Ozankaya), (İstanbul: Cem Yayınevi).
20. Erdem-Karahanoğlu, Gülbin ve Handan Kumaş (2022), “Türkiye’de İyi ve Kötü İşler: Genç Çalışanlar Üzerinden Bir Analiz”, Sosyoekonomi, 30 (51), s. 427-447.
21. Field, John (2003), Social Capital, (New York: Routledge).
22. Freeman, Carla (2000), High Tech and High Heels in the Global Economy: Women, Work, and Pink-collar Identities in the Caribbean, (Durham: Duke University Press).
23. Harrison, Jill Lindsey (2014), "Situating Neoliberalization: Unpacking the Construction of Racially Segregated Workplaces", Steven A. Wolf ve Alessandro Bonanno (Ed.), The Neoliberal Regime in the Agri-Food Sector, (New York: Routledge): 103-123.
24. Harvey, David (2007), A Brief History of Neoliberalism, (USA: Oxford University Press).
25. Hersch, Joni (2008), “Profiling the New Immigrant Worker: The Effects of Skin Color and Height”, Journal of Labor Economics, 26 (2), s. 345-386.
26. Hunt, Gerald (1993), “Sex Differences in a Pink-collar Occupation”, Relations Industrielles, 48 (3), s. 441-460. Kalleberg, Arne L. (2011), Good Jobs, Bad Jobs: The Rise of Polarized and Precarious Employment Systems in the United States, 1970s-2000s, (New York: Russell Sage Foundation).
27. Kelley, Robert E. (1985), The Gold Collar Worker: Harnessing the Brainpower of the New Workforce, (Reading: Addison-Wesley).
28. Kelly, Erin L. ve Phillys Moen (2020), Overload: How Good Jobs Went Bad and What We Can Do About It, (Princeton: Princeton University Press).
29. Keser, Aşkın (2005), “Çalışmanın Değişen Anlamı ve Çalışmaya İlişkin Yeni Trendler”, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 49, s. 361-377.
30. Kırpık, Gülşen (2020), "COVID-19 Pandemisinin İnsan Kaynakları Üzerindeki Etkisinin Akademi, Medya ve İş Dünyası Perspektifinden İncelenmesi", Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9 (4), s. 2393-2406.
31. Koray, Meryem (2023), Aptal İnsanlar, Zeki Makineler- İnsan, İnsanlık, Teknoloji, (İstanbul: İletişim Yayınları).
32. Künüroğlu, Filiz, Berfin Acar ve Umut Berk Dönmez (2021), "Kesişimsel Ayrımcılık: Tanım, Kapsam ve Kesişimsellik Perspektifinden Göç Araştırmaları”, Nesne Dergisi, 9 (22), s. 1013-1026.
33. Munck, Ronaldo, Carl Ulrik Shierup ve Raul Delgado Wise (2012), Migration, Work and Citizenship in the New Global Order, (New York: Routledge).
34. Munck, Ronaldo (2002), Globalisation and Labour: the New Great Transformation, (New York: Zed Books).
35. Özbey, Kerem (2017), “Uluslararası Göçte Etnisite ve Toplumsal Cinsiyete Dayalı İşbölümü: Hopa Örneği”, Journal of International Social Research, 10 (49), s. 334-347.
36. Piketty, Thomas (2022), Eşitsizlikler Ekonomisi, (Çev. Cihan Özpınar), (İstanbul: Epsilon Yayınevi).
37. Piore, M. Joseph (1979), Birds of Passage: Migrant Labor and Industrial Societies, (Cambridge: Cambridge University Press).
38. Piore, M. Joseph (1968), “On-the-Job Training and Adjustment to Technological Change”, Journal of Human Resources, 3 (4), s. 435-449.
39. Press, Eyal (2023), Pis İşler: ABD’de Hayati İşler ve Eşitsizliğin Gizli Bedeli, (Çev. Deniz Keskin), (İstanbul: Metis Yayınları).
40. Ribas-Mateos, Natalia ve Saskia Sassen (2022), “Introduction to The Elgar Companion to Gender and Global Migration”, Ribas-Mateos, Natalia ve Saskia Sassen (Ed.), The Elgar Companion to Gender and Global Migration, (UK: The Elgar Companion to Gender and Global Migration): 1-22.
41. Ritzer, Geroge (2011), Küresel Dünya, (Çev. Melih Pekdemir), (İstanbul: Ayrıntı Yayınları).
42. Ritzer, George ve Jeffrey Stepnisky (2014), Sociological Theory, (New York: McGraw-Hill).
43. Sassen, Saskia (2007), A Sociology of Globalization, (New York: W.W. Norton & Company).
44. Saucedo, Leticia M. (2004), "The Browning of the American Workplace: Protecting Workers in Increasingly Latino-ized Occupations", Notre Dame Law Review, 80 (1), s. 379-408.
45. Saucedo, Leticia. M. (2009), “The Three Theories of Discrimination in the Brown Collar Workplace”, University of Chicago Legal Forum, 1, s. 345-379.
46. Siltanen, Janet, Jennifer Jarman ve Robert Martin Blackburn (1995), Gender Inequality in the Labour Market: Occupational Concentration and Segregation, (Geneva: International Labour Organization).
47. Sohn-Rether, Alfred (2011), Zihin Emeği, Kol Emeği, Epistemoloji Eleştirisi, (Çev. Ayşe Deniz Temiz), (İstanbul: Metis Yayınları).
48. Somuncu, Ayşe (2020), "Türkiye’de Mesleki Eğitim ve İstihdam-Hayaller Beyaz Olsa da Gerçekler Mavi Yaka", Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 24(1), s. 177-194.
49. Southern, Jacquelyn (2000), “Blue Collar, White Collar: Deconstructing Classification”, Gibson-Graham, Julie Katherine, Stephen A. Resnick ve Richard D. Wolff (Ed.), Class and its Others, (Minneapolis: University of Minnesota Press): 191-224.
50. Standing, Guy (2014), Prekarya, Yeni Tehlikeli Sınıf, (Çev. Ergin Bulut), (İstanbul: İletişim Yayınları).
51. Şenel, Alaeddin (1995), İlkel Topluluktan Uygar Topluma Geçiş Aşamasında Ekonomik Toplumsal Düşünsel Yapıların Etkileşimi, (Ankara: Bilim ve Sanat Kitabevi Yayınları).
52. Tesfai, Rebbeca (2020), "Immigrants’ Occupational Segregation in France:“Brown-collar” Jobs or a Sub-Saharan African Disadvantage?", Ethnic and Racial Studies, 43 (15), s. 2724-2745.
53. Toksöz, Gülay (2006), Uluslararası Emek Göçü, (İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları).
54. Tümtaş, Mim Sertaç (2020), Nöbetleşe Dışlanma: Göç ve Sosyal Dışlanma Döngüsü, (İstanbul: İletişim Yayınları).
55. Urhan, Betül ve Nilay Etiler (2011), “Sağlık Sektöründe Kadın Emeğinin Toplumsal Cinsiyet Açısından Analizi”, Çalışma ve Toplum, 2 (29), s. 191-216.
56. Waterman, Genevieve, Zachary D. Gassoumis, Kathleen H. Wilber ve Fernando Torres-Gil (2017), “Occupational Mobility among Brown-collar Occupations and the Implications for Aging-related Issues”, Innovation in Aging, 1(1), s. 1371-1372. https://academic.oup.com/innovateage/article-abstract/1/suppl_1/1371/3902304 (17.04.2023)
57. Yılmaz Şener, Meltem (2016), "Kadınlar Altın Yaka Takabilir Mi? Türkiye’de Eğitimli Kadınlar İçin İş Hayatı", İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 36 (1), s. 13-40.