RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI

Rasim Berker Bank

doi:10.56524/msydergi.1679885

RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI

Öz

Bu makale, Rus devrimci hareketlerinde "devrimci özne" kavramının nasıl şekillendiğini ve bu öznenin kim olduğu sorusuna verilen yanıtları tarihsel bir perspektifle ele alır. XIX. yüzyılın başlarında, Rusya'da köylülük, aristokrasi ve entelijansiya arasındaki toplumsal çelişkiler devrimci düşünceyi beslemiştir. Dekabristler, aristokratik bir özne anlayışına sahipken, daha sonraki dönemlerde Narodnikler (halkçılar) köylülüğü devrimci özne olarak görmüştür. Ancak, köylülüğün devrimci potansiyeline dair kuşkular, Marksist düşüncenin Rusya'ya girişiyle birlikte işçi sınıfının öne çıkmasına yol açmıştır. XX. yüzyıla gelindiğinde, Bolşevikler, işçi sınıfını devrimci özne olarak benimsemiş ve bu anlayış Ekim Devrimi'nin temelini oluşturmuştur. Makale, devrimci özne arayışının Rusya'nın siyasal ve toplumsal dinamiklerini nasıl şekillendirdiğini ve bu süreçte farklı ideolojik yaklaşımların nasıl çatıştığını analiz eder.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Anweiller, O. (1990). Rusya’da Sovyetler (1905-1921) (T. Keşoğlu, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Ascher, A. (1992). Rus devriminde Menşevikler (C. Kanat, Çev.). Metis Yayınları.
Bakunin, M. (1998). Devlet ve Anarşi (M. Uyurkulak, Çev.). Öteki Yayınevi.
Bookchin, M. (2011). Devrimci Halk Hareketleri Tarihi: 1905’ten 1917’ye rus devrimleri 3 (A. İ. Başgül, Çev.). Dipnot Yayınları.
Callinicos, A. (1991). Troçkizmin Tarihi (M. Kurdoğlu, Çev.). Z Yayınları.
Carr, E. H. (2002). Bolşevik Devrimi (Cilt 1, O. Suda, Çev.). Metis Yayınları.
Carr, E. H. (2008). Devrim Okumaları (E. Gazioğlu, Çev.). Daktylos Yayınevi.
Carr, E. H. (2011). Lenin sonrası stalin’e Rus Devrimi: 1917-1929 (L. Cinemre, Çev.). Yordam Yayınları.

Cliff, T. (1987). Partinin İnşası (Cilt 1, T. Kaya, Çev.). Yeni Gün Yayınları.
Cliff, T. (1994). Bütün İktidar Sovyetlere (Cilt 2, T. Kaya ve B. Kutluğ, Çev.). Yeni Uluslararası Yayıncılık.
Çernişevskiy, N. (2010). Nasıl Yapmalı (M. Beyhan, Çev.). Evrensel Basın Yayın.
Deutscher, İ. (1990). Bitmemiş Devrim 1917-1967 (O. Koçak, Çev.). Belge Yayınları.
Deutscher, İ. (2017). Troçki 1919-1921 (R. Güren, Çev.). Alfa Yayınları.
Dolgoff, S. (1998). Bakunin (C. Atila, Çev.). Kaos Yayınları.
Eyhembaum, V. M. (2017). Bilinmeyen Devrim, Rusya 1917-1921 (E. Akbulut, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Faulkner, N. (2017). Halkların Rus Devrim Tarihi (T. Öncel, Çev.). Yordam Yayınları.
Geras, N. (2021). Devrim Literatürü: Marksizm Üzerine yazılar (A. K. Şener Şat ve E. Eser, Çev.). Epos Yayınları.
Hill, C. (1994). Lenin ve Rus Devrimi (A. Erin, Çev.). Evrensel Basım Yayın.
Koyre, A. (1994). 19. Yüzyıl Başlarında Rusya’da Batıcılık, Ulusçuluk ve Felsefe (İ. Tanju, Çev.). Belge Yayınları.
Krousz, T. (2018). Bir Siyasi Biyografi: Lenin’in Yeninden İnşası (İ. Erman, Çev.). Kalkedon Yayınları.
Krupskaya, N. A. (1987). Lenin Üzerine Anılar (Cilt 1, M. Şimşek, Çev.). Odak Yayınları.
Lefebvre, H. (1975a). V. İ. Lenin Hayatı ve Filozofik Ekonomik Politik Düşüncesi 1 (R. N. İleri, Çev.). Anadolu Yayınları.
Lefebvre, H. (1975b). V. İ. Lenin Hayatı ve Filozofik Ekonomik Politik Düşüncesi 2 (R. N. İleri, Çev.). Anadolu Yayınları.
Lenin, V. İ. (1988). Rusya’da kapitalizmin Gelişmesi (S. Erdoğan, Çev.). Sol Yayınları.
Lenin, V. İ. (1992). İki Taktik Demokratik Devrimde Sosyal Demokrasinin İki Taktiği (M. Erdost, Çev.). Sol Yayınları.
Lenin, V. İ. (1993). Ne yapmalı (İ. Yarkın, Çev.). İnter Yayınları.
Lenin, V. İ. (1996). “Halkın dostları” kimlerdir? ve sosyal demokratlara karşı nasıl mücadele ederler? (İ. Yarkın, Çev.). İnter Yayınları.
Lenin, V. İ. (2009). Bir adım ileri, iki adım geri (İ. Yarkın, Çev.). Sol Yayınları.
Liebmen, M. (1990). Lenin Döneminde Leninizm (Cilt 1, O. Akınhay, Çev.). Belge Yayınları.
Lih, L. T. (2017). Lenin: Farklı bir yol (A. Önal, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Löwy, M. (2016). Sürekli Devrim Teorisi, Eşitsiz ve Bileşik Gelişim Siyaseti (A. Önal, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Lukács, G. (1989). Lenin’in Düşüncesi Devrimin Güncelliği (R. Zarakolu, Çev.). Belge Yayınları.
Malia, M. (1961). Alexander Herzen and the Birth of Russian Socialism, 1812-1855. Harvard University Press.
Mandel, E. (1991). Rus Devriminin Tabiatı ve Perspektifleri Üzerine Tartışmalar. F. Eren (Der.), Sürekli Devrim Teorisi içinde (F. Eren, Çev.). Yazın Yayıncılık.
Mandel, E. (1997). Leninist Örgüt Teorisi (O. Emre, Çev.). Yazın Yayıncılık.
Marcuse, H. (1968). Sovyet Marksizm’i (S. Çağan, Çev.). May Yayınları.
Marx, K. (1995). Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı (S. Belli, Çev.). Sol Yayınları.
Marx, K. ve Engels, F. (1992). Alman İdeolojisi (S. Belli, Çev.). Sol Yayınları.
Marx, K. ve Engels, F. (1996). Seçme Yazışmalar (Cilt 2, Y. Fincancı, Çev.). Sol Yayınları.
Marx, K. ve Engels, F. (2015). Komünist Manifesto (M. Erdost, Çev.). Yordam Yayınları.
Mieville, C. (2017). Ekim: Rus Devrimin Hikâyesi (S. Özen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Molyneux, J. (2015). Marksizm ve Parti (Y. Alogan, Çev.). İmge Yayınları.
Nimtz, A. H. (2012). Lenin’in Seçim Stratejisi I, Marx Ve Engels’ten 1905 Devrimi’ne: Sandık Mı, Sokak Mı, Yoksa Her İkisi Mi? (D. Tuna, Çev.). Yordam Yayınları.
Plahanov, G. V. (1982). Tarihte Bireyin Rolü (İ. Altınsay, Çev.). Kaynak Yayınları.
Rehmann, J. (2018). İdeoloji Kuramları Yabancılaşma ve Boyun Eğme Güçleri (Ş. Alpogat, Çev.). Yordam Yayınları.
Shandro, A. (2011). Lenin ve marksizm, sınıf mücadelesi, politikanın teorisi ve teorisinin politikası. D. Glaser ve D. M. Walker (Der.), 20. Yüzyılda Marksizm içinde (B. Gürel, G. Koyunlu ve S. Savran, Çev.). Versus Yayınları.
Shandro, A. (2021). Lenin ve Hegemonya Mantığı, Sınıf Mücadelesinde Teori Ve Pratik (Ö. Öztürk, Çev.). Köstebek Kolektif Yayınları.
Shub, D. (1997). Her Yönüyle Lenin (Cilt 1, V. Günyol, Çev.). BFS Yayınları.
Skocpol, T. (1979). States And Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia, And China. Cambridge University Press.
Stalin, J. (1998). Bolşevik Partisi Tarihi (G. Köylü, Çev.). Bilim ve Sosyalizm Yayınları.
Şeptulin, P. A. (2017). Marksist Leninist Felsefe (F. P. Arslan, Çev.). Yordam Yayınları.
Troçki, L. (1976). Sürekli Devrim, Sonuçlar ve Olasılıklar (A. Muhittin, Çev.). Yazın Yayıncılık.
Troçki, L. (1998). Rus Devriminin Tarihi, Şubat Devrimi: Çarlığın Devrilmesi (Cilt 1, B. Tanatar, Çev.). Yazın Yayıncılık.
Uslu, A. (2017). Rusya’da Sosyalist Düşüncenin Oluşumu: Narodnizmden Marksizme (1840-1897). İktisat Dergisi, (538), 50-68.
Utechin, A. S. (2024). Rus Siyasi Tarihi (A. Meral, Çev.). Dorlion Yayınları.
Wade, R. A. (2018). Rus devrimi 1917 (E. Özler, Çev.). İletişim Yayınları.
Walicki, A. (2009). Rus Düşünce Tarihi Aydınlanma'dan Marksizm’e (A. Şenel, Çev.). İletişim Yayınları.
Wolfe, D. B. (1989). Devrimi Yapan Üç Adam (Cilt 1, Y. Murat, Çev.). BFS Yayınları.
Zinovyev, G. (2012). Rusya Komünist Partisi Tarihi (B. Zeren, Çev.). Mızrak Yayınları

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Rasim Berker Bank ^*
0000-0002-3292-9274
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Nisan 2025

Kabul Tarihi

6 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 21 Sayı: 46

DOI

https://doi.org/10.56524/msydergi.1679885

IZ

https://izlik.org/JA28KW52EP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bank, R. B. (2026). RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI. Memleket Siyaset Yönetim, 21(46), 79-107. https://doi.org/10.56524/msydergi.1679885

AMA

1.Bank RB. RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI. Memleket Siyaset Yönetim. 2026;21(46):79-107. doi:10.56524/msydergi.1679885

Chicago

Bank, Rasim Berker. 2026. “RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI”. Memleket Siyaset Yönetim 21 (46): 79-107. https://doi.org/10.56524/msydergi.1679885.

EndNote

Bank RB (01 Haziran 2026) RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI. Memleket Siyaset Yönetim 21 46 79–107.

IEEE

[1]R. B. Bank, “RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI”, Memleket Siyaset Yönetim, c. 21, sy 46, ss. 79–107, Haz. 2026, doi: 10.56524/msydergi.1679885.

ISNAD

Bank, Rasim Berker. “RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI”. Memleket Siyaset Yönetim 21/46 (01 Haziran 2026): 79-107. https://doi.org/10.56524/msydergi.1679885.

JAMA

1.Bank RB. RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI. Memleket Siyaset Yönetim. 2026;21:79–107.

MLA

Bank, Rasim Berker. “RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI”. Memleket Siyaset Yönetim, c. 21, sy 46, Haziran 2026, ss. 79-107, doi:10.56524/msydergi.1679885.

Vancouver

1.Rasim Berker Bank. RUS SİYASAL DÜŞÜNCE TARİHİNDE DEVRİMCİ ÖZNE ARAYIŞI. Memleket Siyaset Yönetim. 01 Haziran 2026;21(46):79-107. doi:10.56524/msydergi.1679885