EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ

Berkay Yıldırım

doi:10.56524/msydergi.1810838

EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışma, İzmir Büyükşehir Belediyesinin Sünger Kent Projesi’nin çevrimiçi haberlerde nasıl kurulduğunu eleştirel söylem analiziyle inceleyerek eko-Marksist çerçevede yorumlamaktadır. Haberlerde teknik/yenilikçi çerçevenin baskın olduğu; “ilk/ödül” ve metraj odaklı meşrulaştırmanın performans göstergelerini, bakım-işletmeyi ve mekânsal adaleti gölgelediği saptanmıştır. Karşı-söylemler projeyi küçümseyerek sorumluluğu merkezi idareye havale etmektedir. Söylemin zamanla “sünger kent” imgesinden yasal zemindeki “yağmur suyu hasadı” normuna evrildiği, meslek odalarının sürece karşı-hegemonik çerçeveyle dâhil olduğu görülmüştür. Çalışma, sünger kentin mühendislik vitrini değil, yasal sorumluluklarla desteklenen “metabolik onarım” imkânı olduğunu; mevzuata entegrasyon, kamusal finansman, çok-düzlemli yönetişim gerektiğini savunmaktadır. Elde edilen bulgular, yerel yönetimler için somut iletişim ve politika çıkarımlarıyla birlikte tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Altun, A. (2013). Marksizm ve ekoloji. F. Yıldız ve Ü. Güneş (Ed.), I. Türkiye Lisansüstü Çalışmaları Kongresi bildiriler kitabı içinde (ss. 185–193). İlmi Etüdler Derneği. https://tlck.org.tr/wp-content/uploads/2018/09/TLCK_kitap_WEB.pdf
Altunışık, R. (2023). Örnekleme ve örnekleme süreci. R. Altunışık, A. E. Gegez, Ü. Sığrı, E. Koç, A. Yüksel, H. Boz ve E. Yıldız (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Yeni perspektifler içinde (2. bs., ss. 129–184). Seçkin Yayıncılık.
Aslan, M. M. (2025). Türkiye’de iklim değişikliği ve afet yönetimi ekseninde kentlerde su sorununa sünger kent çözüm önerisi: İzmir üzerine bir inceleme. Turkish Studies - Economics, Finance, Politics, 20(1), 21–31. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.78683
Avşar, Y. (2025). Sünger kentlere geçiş: Türkiye’de kentsel su sorununun ve yönetiminin çözümüne yönelik zorluklar ve fırsatlar. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(1), 459–480. https://doi.org/10.15869/itobiad.1616174
Balamir, M. (2017). Sünger kent-dayanıklı kent. Mimarlık, (397), 17–20. http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=411&RecID=4256
Belediye Kanunu (Kanun No. 5393). (2005, 13 Temmuz). T.C. Resmî Gazete (Sayı:25874). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Burkett, P. (1999). Marx and nature: A red and green perspective. St. Martin’s Press.

Burkett, P. (2004). Marx ve doğa: Al-yeşil bir perspektif (E. Özkaya, Çev.). Epos Yayınları.
Chan, F. K. S., Griffiths, J., Higgitt, D., Xu, S., Zhu, F., Tang, Y. T., Xu, Y., & Thorne, C. R. (2018). “Sponge City” in China—A breakthrough of planning and flood risk management in the urban context. Land Use Policy, 76, 772–778. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.03.005
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2022). 2022 İklim Şurası kararları. https://iklimsurasi.gov.tr/public/images/sonucbildirgesi.pdf
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). İklim değişikliğine uyum stratejisi ve eylem planı (2024–2030). İklim Değişikliği Başkanlığı. https://www.iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/iklim%20Degisikligine%20Uyum%20Stratejisi%20ve%20Eylem%20Plan.pdf
Çoban, A. (2021, 14 Ağustos). Ekolojik Marksizm ve ekososyalizm yaklaşımları. Polen Ekoloji. https://www.polenekoloji.org/ekolojik-marksizm-ve-ekososyalizm-yaklasimlari/
Delmas, M. A., & Burbano, V. C. (2011). The drivers of greenwashing. California Management Review, 54(1), 64–87. https://doi.org/10.1525/cmr.2011.54.1.64
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun (Kanun No. 6200). (1953, 25 Aralık). T.C. Resmî Gazete (Sayı 8592). https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetFile/458/KonuIcerik/1312/1660/DosyaGaleri/6200.pdf
Fairclough, N. (1992). Discourse and social change. Polity Press.
Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. Longman.
Fairclough, N. (2003). Analysing discourse: Textual analysis for social research. Routledge.
Foster, J. B. (1999). Marx’s theory of metabolic rift: Classical foundations for environmental sociology. American Journal of Sociology, 105(2), 366–405. https://doi.org/10.1086/210315
Foster, J. B. (2015). Marxism and ecology: Common fonts of a great transition. Monthly Review, 67(7), 1–13. https://monthlyreview.org/articles/marxism-and-ecology/
Griffiths, J., Chan, F. K. S., Shao, M., Zhu, F., & Higgitt, D. L. (2020). Interpretation and application of Sponge City guidelines in China. Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences, 378(2168), 20190222. https://doi.org/10.1098/rsta.2019.0222
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun (Kanun No. 2560). (1981, 23 Kasım). T.C. Resmî Gazete (Sayı:17523).https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2560&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2026, 23 Şubat). İzmir’de yağmur suyu hasadı yaygınlaşıyor. https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/izmir-de-yagmur-suyu-hasadi-yayginlasiyor/57963/156
Li, H., Ding, L., Ren, M., Li, C., & Wang, H. (2017). Sponge City construction in China: A survey of the challenges and opportunities. Water, 9(9), 594. https://doi.org/10.3390/w9090594
Liu, H., Jia, Y., & Niu, C. (2017). “Sponge city” concept helps solve China’s urban water problems. Environmental Earth Sciences, 76, 473. https://doi.org/10.1007/s12665-017-6652-3
Lyon, T. P., & Montgomery, A. W. (2015). The means and end of greenwash. Organization & Environment, 28(2), 223–249. https://doi.org/10.1177/1086026615575332
Müftiler, B. (2023). Norman Fairclough’ın eleştirel söylem çözümleme modeline göre Mahtumkulu Divanı’nın ideoloji ve güç/iktidar temelinde değerlendirilmesi. Folklor Akademi Dergisi, 6(1), 74–94. https://doi.org/10.55666/folklor.1241259
O’Connor, J. (1998). Natural causes: Essays in ecological Marxism. Guilford Press.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği. (2017, 3 Temmuz). T.C. Resmî Gazete (Sayı 30113). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/07/20170703-8.htm
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. (2021, 11 Temmuz). T.C. Resmî Gazete (Sayı 31538). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/07/20210711-1.htm
Sığrı, Ü. (2023). Nitel araştırma yöntemleri. R. Altunışık, A. E. Gegez, Ü. Sığrı, E. Koç, A. Yüksel, H. Boz ve E. Yıldız (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Yeni perspektifler içinde (2. bs., ss. 471–516). Seçkin Yayıncılık.
Sünger kent gitti, yağmur hasadı geldi [Facebook gönderisi]. (2026, 4 Şubat). Facebook. https://www.facebook.com/100089095363671/photos/d%C3%BCn-ele%C5%9Ftirildi-bug%C3%BCn-sahiplendis%C3%BCnger-kent-gitti-ya%C4%9Fmur-hasad%C4%B1-geldiizmir-b%C3%BCy%C3%BCk/905482859098218/
UN Climate Champions. (2022, April 11). What are “sponge cities” and how can they prevent floods? https://www.climatechampions.net/news/what-are-sponge-cities-and-how-can-they-prevent-floods/
Uysal, E., & Kocaova, H. (2024, 11 Mayıs). İzmir’de yağmur suyu hasadı başladı. MMO İzmir Bülten. https://bulten.mmoizmir.org/yazilar/izmirde-yagmur-suyu-hasadi-basladi
Yin, D., Xu, C., Jia, H., Yang, Y., Sun, C., Wang, Q., & Liu, S. (2022). Sponge city practices in China: From pilot exploration to systemic demonstration. Water, 14(10), 1531. https://doi.org/10.3390/w14101531
Yu, X., & Zheng, H. (2022). A critical discourse analysis of different news reports on the same event: Illustrated with examples from China Daily and The Guardian. Open Journal of Social Sciences, 10(11), 348–363. https://doi.org/10.4236/jss.2022.1011023
Zhou, Q. (2014). A review of sustainable urban drainage systems considering the climate change and urbanization impacts. Water, 6(4), 976–992. https://doi.org/10.3390/w6040976

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Berkay Yıldırım ^*
0000-0001-5927-0548
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

26 Ekim 2025

Kabul Tarihi

12 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 21 Sayı: 47

DOI

https://doi.org/10.56524/msydergi.1810838

IZ

https://izlik.org/JA68BN59CB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yıldırım, B. (2026). EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ. Memleket Siyaset Yönetim, 21(47), 233-263. https://doi.org/10.56524/msydergi.1810838

AMA

1.Yıldırım B. EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ. Memleket Siyaset Yönetim. 2026;21(47):233-263. doi:10.56524/msydergi.1810838

Chicago

Yıldırım, Berkay. 2026. “EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ”. Memleket Siyaset Yönetim 21 (47): 233-63. https://doi.org/10.56524/msydergi.1810838.

EndNote

Yıldırım B (01 Eylül 2026) EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ. Memleket Siyaset Yönetim 21 47 233–263.

IEEE

[1]B. Yıldırım, “EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ”, Memleket Siyaset Yönetim, c. 21, sy 47, ss. 233–263, Eyl. 2026, doi: 10.56524/msydergi.1810838.

ISNAD

Yıldırım, Berkay. “EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ”. Memleket Siyaset Yönetim 21/47 (01 Eylül 2026): 233-263. https://doi.org/10.56524/msydergi.1810838.

JAMA

1.Yıldırım B. EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ. Memleket Siyaset Yönetim. 2026;21:233–263.

MLA

Yıldırım, Berkay. “EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ”. Memleket Siyaset Yönetim, c. 21, sy 47, Eylül 2026, ss. 233-6, doi:10.56524/msydergi.1810838.

Vancouver

1.Berkay Yıldırım. EKO-MARKSİST BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: İZMİR SÜNGER KENT ÖRNEĞİ. Memleket Siyaset Yönetim. 01 Eylül 2026;21(47):233-6. doi:10.56524/msydergi.1810838