Araştırma Makalesi

Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye

Cilt: 2 Sayı: 2 20 Haziran 2023
  • Akın Kürçer *
  • Halil Gürsoy
PDF İndir

Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye

Öz

Batı Anadolu’da neotektonik dönemde KKD-GGB yönlü genişleme rejimi altında, kenarları normal faylarla sınırlandırılmış çok sayıda graben ya da yarı graben gelişmiştir. Yatağan Yarı Grabeni, Büyük Menderes ve Gökova grabenleri arasında yer almakta olup, güneybatı kenarı Yatağan Fayı tarafından sınırlandırılmıştır. Yatağan Fayı, 17 km uzunluğunda, K55-65°B genel doğrultulu, 60-65° kuzeydoğuya eğimli, aktif bir normal faydır. Fayın güncel etkinliğini belgeleyen pek çok morfotektonik veri bulunmaktadır. Fay kayma verilerinin kinematik analiz sonuçlarına göre, Yatağan Fayı K40°D ve G40°B yönlü genişlemeli bir tektonik rejim altında gelişmiştir. Bu genişlemeli tektonik rejim, kuzeydoğuya doğru dalan Afrika okyanusal litosferinin üzerinde gelişen yay gerisi genişleme ile ilişkilendirilmiştir. Normal faylar için öngörülen görgül eşitliklere göre, Yatağan Fayı’nın üretebileceği en büyük deprem büyüklüğü Mw 6,48, en büyük yer değiştirme miktarı 0,74 metre, ortalama yer değiştirme miktarı ise 0,43 metre olarak hesaplanmıştır. Yatağan Fayı boyunca yürütülen paleosismoloji çalışmalarında, son 11000 yıl içerisinde, yüzey kırığı üretmiş 4 deprem tanımlanmış ve tarihlendirilmiştir. Yatağan Fayı’nın 1548 yıl ile 3655 yıl arasında değişmek üzere, ortalama 2600 yıllık bir deprem tekrarlanma aralığına sahip olduğu anlaşılmıştır. Paleosismolojik veriden elde edilen ortalama deprem tekrarlanma aralığı (2600 yıl) ve ortalama yer değiştirme miktarı (0,43 metre) göz önüne alındığında, Yatağan Fayı için yıllık kayma hızı ortalama 1,18 mm/yıl olarak hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışma, Maden Tetkik ve Arama (MTA) Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olan “Türkiye Yerkabuğu Özellikleri ve Jeodinamiğinin Araştırılması Projesi (TÜRKKABUK)” kapsamında gerçekleştirilmiştir. MTA Genel Müdürlüğü’ne teşekkür ederiz. Makale daveti için dergi baş editörü Doç. Dr. Selim ÖZALP’e (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü), makalenin değerlendirme aşamasındaki katkılarından dolayı dergi konuk editörü Prof. Dr. Volkan KARABACAK’a (Osmangazi Üniversitesi) teşekkür ederiz. Makalenin değerlendirilmesi aşamasındaki katkı ve önerileri nedeniyle Prof. Dr. Hasan SÖZBİLİR (Dokuz Eylül Üniversitesi) ve Dr. Taylan SANÇAR’a (Munzur Üniversitesi) ayrıca teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. AFAD-DAD Catalogue 2015. Disaster and Emergency Management Presidency, Earthquake Department Catalogue.
  2. Aktuğ, B., Nocquet, J. M., Cingöz, A., Parsons, A., Erkan, Y., England, P., Lenk, O., Gürdal, M. A., Kilicoglu, A., Akdeniz, H., Tekgül, A. 2009. Deformation of western Turkey from a combination of permanent and campaign GPS data: limits to block-like behaviour. Journal of Geophysical Research 114, B10404.
  3. Akyüz, H. S., Kırkan, E., Basmenji, M., Aksoy, E., Dikbaş Akyüz, A., Uçarkuş, G., Yazıcı, M., Yakupoğlu, N. and Zabcı, C. 2019. Paleoseismological and Morphotectonical Characteristics of Active Faults in the Vicinity of Muğla Area (SW Turkey). Springer Nature Switzerland AG 2019 N. Sundararajan et al. (eds.), On Significant Applications of Geophysical Methods, Advances in Science, Technology and Innovation.
  4. Akyüz, H. S., Basmenji, Kırkan, E., M., Aksoy, M., E., Dikbaş, A., Erturaç, M. K. 2021. Muğla Fayı, GB Türkiye: Morfometrik, Jeomorfolojik ve Paleosismolojik Yeni Bulgular. Yerbilimleri 42 (2), 232-260.
  5. Allmendinger, R. W., Cardozo, N. C., Fisher, D. 2012. Structural Geology Algorithms: Vectors and Tensors. Cambridge University Press, 289.
  6. Altunel, E., Barka, A., Akyüz, H. S., 1999. Palaeoseismicity of the Dinar Fault, SW Turkey. Terra Nova 11, 297–302.
  7. Ambraseys, N. N., Finkel, C. 1991. Long Term Seismicity of İstanbul and of the Marmara Sea Region, Terra Nova 3 (5) 527-539.
  8. Ambraseys, N. N. 1988. Engineering seismology. Earthquake Engineering and Structural Dynamics 17, 1–105.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Akın Kürçer * Bu kişi benim
0000-0001-8646-5113
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2022

Kabul Tarihi

18 Eylül 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 2 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kürçer, A., & Gürsoy, H. (2023). Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi, 2(2), 87-112. https://izlik.org/JA96MU97LU
AMA
1.Kürçer A, Gürsoy H. Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye. MTA Yer. Mad. 2023;2(2):87-112. https://izlik.org/JA96MU97LU
Chicago
Kürçer, Akın, ve Halil Gürsoy. 2023. “Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 2 (2): 87-112. https://izlik.org/JA96MU97LU.
EndNote
Kürçer A, Gürsoy H (01 Haziran 2023) Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 2 2 87–112.
IEEE
[1]A. Kürçer ve H. Gürsoy, “Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye”, MTA Yer. Mad., c. 2, sy 2, ss. 87–112, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96MU97LU
ISNAD
Kürçer, Akın - Gürsoy, Halil. “Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 2/2 (01 Haziran 2023): 87-112. https://izlik.org/JA96MU97LU.
JAMA
1.Kürçer A, Gürsoy H. Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye. MTA Yer. Mad. 2023;2:87–112.
MLA
Kürçer, Akın, ve Halil Gürsoy. “Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi, c. 2, sy 2, Haziran 2023, ss. 87-112, https://izlik.org/JA96MU97LU.
Vancouver
1.Akın Kürçer, Halil Gürsoy. Yatağan fayının aktif tektonik özellikleri ve Holosen paleosismolojik tarihçesi, Güneybatı Anadolu, Türkiye. MTA Yer. Mad. [Internet]. 01 Haziran 2023;2(2):87-112. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96MU97LU