Araştırma Makalesi

Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri

Cilt: 5 Sayı: 5 28 Haziran 2024
PDF İndir

Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri

Öz

Bu çalışmada, Orta Anadolu’da yer alan Pınarbaşı (Kayseri doğusu) ve Tuzla Gölü (Kayseri kuzeyi) çevresindeki Neojen volkanitlerinin jeolojik, petrografik ve jeokimyasal özellikleri incelenmiştir. Tuzla Gölü Pliyosen volkanitleri kalk-alkalin nitelikli plato bazaltlardan oluşmaktadır. Pınarbaşı Pliyosen volkanitleri kalk-alkalin bazaltik andezit ve andezit bileşimine sahiptirler. Aynı bölgedeki, Miyosen volkanitleri alkali bazalt, traki-bazalt ve kalk-alkalin bazaltik andezitlerle temsil edilmektedirler. Her iki bölgedeki volkanitler, ağır nadir toprak elementlerine kıyasla hafif nadir toprak elementlerinde belirgin bir zenginleşme sunmakla birlikte zenginleşmiş bir manto kaynağından türediklerini gösterirler. Tuzla Gölü volkanitleri ilksel mantoya göre normalize edilmiş çoklu element diyagramında pozitif Nb-Ta ve Pb anomalileri göstermektedir. Pınarbaşı bölgesindeki Pliyosen volkanitleri hafif nadir toprak elementlerinde ve büyük iyon çaplı litofil elementlerinde, kalıcılığı yüksek elementlere göre belirgin bir zenginleşme sunmakla birlikte yitimle ilişkili kökene işaret eden belirgin negatif Nb-Ta anomalisi sunmaktadır. Pınarbaşı Miyosen volkanitleri ise zayıf negatif Nb-Ta anomalileri göstermektedir. Sonuç olarak, Pınarbaşı bölgesindeki volkanitler yitim süreçleriyle modifiye edilmiş metasomatize manto kaynağını yansıtan jeokimyasal özellikler sunmakta iken, Tuzla Gölü volkanitlerinde akışkanlarla hareketlilik kazanabilen iz element içerikleri haricinde yitimle ilişkili jeokimyasal özellikler daha az belirgindir. Tuzla Gölü ve Pınarbaşı bölgelerindeki Pliyosen yaşlı volkanitlerin benzer oluşum yaşlarına sahip olmalarına karşın farklı jeokimyasal karakteristikler sunmaları, heterojen bir manto kaynağının varlığına işaret ettiği şeklinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma TÜBİTAK tarafından (Proje No:117Y392) tarafından desteklenmiştir

Proje Numarası

Proje No:117Y392

Etik Beyan

Bu çalışma TÜBİTAK tarafından (Proje No:117Y392) tarafından desteklenmiştir. Yazarlar makalenin değerlendirme aşamasında yapıcı öneri ve düzeltmeleri ile katkı sağlayan Mustafa Açlan, Selim Özalp, Ali Ergen ve ismi belirtilmeyen hakem ve editörlere teşekkür eder.

Teşekkür

Yazarlar makalenin değerlendirme aşamasında yapıcı öneri ve düzeltmeleri ile katkı sağlayan Mustafa Açlan, Selim Özalp, Ali Ergen ve ismi belirtilmeyen hakem ve editörlere teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Değinilen Belgeler Akkaş, E., Çubukçu, H. E. 2023. Magmatic differentiation within the transcrustal magma reservoir of Develidağ volcano, Central Anatolia (Turkey). Journal of Asian Earth Sciences 252, 105688.
  2. Aldanmaz, E. 2002. Mantle source characteristics of alkali basalts and basanites in an extensional intracontinental plate setting, western Anatolia, Turkey: implications for multi-stage melting. International Geology Review 44 (5), 440-457.
  3. Aldanmaz, E., Pickard, M., Meisel, T., Altunkaynak, Ş., Sayıt, K., Şen, P., Hanan, B. B., Furman, T. 2015. Source components and magmatic processes in the genesis of Miocene to Quaternary lavas in western Turkey: constraints from HSE distribution and Hf–Pb–Os isotopes. Contributions to Mineralogy and Petrology 170, 1-20.
  4. Alıcı-Şen, P. A., Temel, A., Gourgaud, A. 2004. Petrogenetic modelling of Quaternary post-collisional volcanism: a case study of central and eastern Anatolia. Geological Magazine 141 (1), 81-98.
  5. Aydar, E., Gourgaud, A. 2002. Garnet-bearing basalts: an example from Mt. Hasan, central Anatolia, Turkey. Mineralogy and Petrology 75, 185-201.
  6. Aydar, E., Schmitt, A. K., Çubukçu, H. E., Akin, L., Ersoy, O., Sen, E., Duncan, R. A., Atıcı, G. 2012. Correlation of ignimbrites in the central Anatolian volcanic province using zircon and plagioclase ages and zircon compositions. Journal of Volcanology and Geothermal Research 213, 83-97.
  7. Aydın, F., Schmitt, A. K., Siebel, W., Sönmez, M., Ersoy, Y., Lermi, A., Dirik, K., Duncan, R. 2014. Quaternary bimodal volcanism in the Niğde Volcanic Complex (Cappadocia, central Anatolia, Turkey): age, petrogenesis and geodynamic implications. Contributions to Mineralogy and Petrology 168, 1-24.
  8. Aydın, F., Sönmez, M., Siebel, W., Karsli, O., Lermi, A. 2022. Slab break-off-related magnesian andesites and dacites with adakitic affinity from the early Quaternary Keçiboyduran stratovolcano, Cappadocia province, central Turkey: Evidence for slab/sediment melt–mantle interaction and magma mixing. Contributions to Mineralogy and Petrology 177 (7), 65.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

26 Ekim 2023

Kabul Tarihi

9 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 5 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Kayali, S. K., Çelik, Ö. F., Çörtük, R. M., Özkan, M., & Marzoli, A. (2024). Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi, 5(5), 1-24. https://izlik.org/JA75CR62TY
AMA
1.Kayali SK, Çelik ÖF, Çörtük RM, Özkan M, Marzoli A. Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri. MTA Yer. Mad. 2024;5(5):1-24. https://izlik.org/JA75CR62TY
Chicago
Kayali, Sait Kenan, Ömer Faruk Çelik, Rahmi Melih Çörtük, Mutlu Özkan, ve Andrea Marzoli. 2024. “Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 5 (5): 1-24. https://izlik.org/JA75CR62TY.
EndNote
Kayali SK, Çelik ÖF, Çörtük RM, Özkan M, Marzoli A (01 Haziran 2024) Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 5 5 1–24.
IEEE
[1]S. K. Kayali, Ö. F. Çelik, R. M. Çörtük, M. Özkan, ve A. Marzoli, “Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri”, MTA Yer. Mad., c. 5, sy 5, ss. 1–24, Haz. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75CR62TY
ISNAD
Kayali, Sait Kenan - Çelik, Ömer Faruk - Çörtük, Rahmi Melih - Özkan, Mutlu - Marzoli, Andrea. “Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 5/5 (01 Haziran 2024): 1-24. https://izlik.org/JA75CR62TY.
JAMA
1.Kayali SK, Çelik ÖF, Çörtük RM, Özkan M, Marzoli A. Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri. MTA Yer. Mad. 2024;5:1–24.
MLA
Kayali, Sait Kenan, vd. “Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi, c. 5, sy 5, Haziran 2024, ss. 1-24, https://izlik.org/JA75CR62TY.
Vancouver
1.Sait Kenan Kayali, Ömer Faruk Çelik, Rahmi Melih Çörtük, Mutlu Özkan, Andrea Marzoli. Tuzla Gölü ve Pınarbaşı (Kayseri) bölgelerindeki Neojen yaşlı volkanik kayaçların jeolojik ve jeokimyasal özellikleri. MTA Yer. Mad. [Internet]. 01 Haziran 2024;5(5):1-24. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75CR62TY