Araştırma Makalesi

Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar

Cilt: 8 Sayı: 8 15 Aralık 2025
PDF İndir

Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar

Öz

Bu çalışma, doğal hidrojenin oluşumu, rezervuar özellikleri ve karasal doğal H2 arama tekniklerini ele almaktadır. Denizel ve jeotermal ortamlarda aramacılık potansiyel taşısa da, yüksek maliyetli deniz tabanı operasyonları ve mevcut teknolojik kısıtlar nedeniyle ekonomik değildir. Türkiye’nin doğal hidrojen potansiyeli ve izlenmesi gereken yol haritası da incelenmektedir. Doğal H2 keşifleri genellikle rastlantısaldır ve çoğu hidrokarbon aramaları sırasında tespit edilmiştir. Arama potansiyelindeki belirsizlikleri azaltmak için toprak gaz analizleri, yüzey indikatörleri ve saha çalışmaları kullanılabilir. Ancak ekonomik potansiyelin belirlenmesi için kapsamlı bir model gereklidir. Bu model dört aşamadan oluşur: (i) havza ölçeğinde jeolojik ve jeofizik verilerle öncelikli alanların seçilmesi, (ii) yatırım öncesi lojistik, altyapı ve maliyet değerlendirmeleri, (iii) saha ölçeğinde jeolojik, jeofizik ve jeokimyasal ayrıntılı çalışmalarla hedeflerin daraltılması, (iv) keşif sondajı ve testlerle H2 varlığının ve üretilebilirliğinin doğrulanması. Türkiye, özellikle ofiyolit kuşaklarındaki serpantinleşmiş ultrabazik kayaçlar, bantlı demir formasyonları ve uranyum– toryumca zengin granitik birimler ile umut vadeden bir konumdadır. Dünya genelinde doğal H2 zenginleşmeleri Mali, ABD, Avustralya, Brezilya, Rusya, Umman ve İspanya’da rapor edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’ne, bizlere multidisipliner çalışma fırsatı sunduğu için teşekkür ederiz.

Teşekkür

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’ne, bizlere multidisipliner çalışma fırsatı sunduğu için teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Abrajano, T. A., Sturchio, N. C., Bohlke, J. K., Lyon,G. L., Poreda, R. J., Stevens, C. M. 1988. Methane-hydrogen gas seeps, Zambales Ophiolite, Philippines: Deep or shallow origin?, Chemical Geology 71(1–3), 211–222. https://doi. org/10.1016/0009-2541(88)90116-7
  2. Boreham, C. J., Edwards, D. S., Czado, K., Rollet, N., Wang, L., van der Wielen, S., Champion, D., Blewett, R., Feitz, A., Henson, P. A. 2021. Hydrogen in Australian natural gas: Occurrences, sources and resources, The Australian Energy Producers Journal 61(1), 163. https://doi.org/10.1071/ aj20044
  3. Chavagnac, V., Monnin, C., Ceuleneer, G., Boulart, C., Hoareau, G. 2013. Characterization of hyperalkaline fluids produced by low-temperature serpentinization of mantle peridotites in the Oman and Ligurian ophiolites, Geochemistry, Geophysics, Geosystems 14(7), 2496–2522. https://doi.org/10.1002/ggge.20147
  4. Christensen, N. I. 2004. Serpentinites, peridotites, and seismology, International Geology Review 46(9), 795–816. https://doi.org/10.2747/0020- 6814.46.9.795
  5. Çelik, D., Yıldız, M. 2017. Investigation of hydrogen production methods in accordance with green chemistry principles. International Journal of Hydrogen Energy 42(36), 23395–23401. https:// doi.org/10.1016/j.ijhydene.2017.03.104
  6. Davies, K., Esteban, L., Keshavarz, A., Iglauer, S. 2024. Advancing natural hydrogen exploration: Headspace gas analysis in water-logged environments. Energy and Fuels 38(3), pp.2010- 2017.
  7. Deville, E., Prinzhofer, A. 2016. The origin of N2-H2-CH4- rich natural gas seepages in ophiolitic context: A major and noble gases study of fluid seepages in New Caledonia, Chemical Geology 440, 139–147. https://doi.org/10.1016/j.chemgeo.2016.06.011
  8. Diallo, A., Cissé, C. S. T., Lemay, J., Brière, D. J. 2022. La découverte de l’hydrogène naturel par Hydroma, un « Game Changer » pour la transition énergétique, Annales Des Mines - Réalités Industrielles 2(4), 154–160. https://doi. org/10.3917/rindu1.224.0154

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Pir Çağatay Kartal Bu kişi benim
0000-0003-0627-6799
Türkiye

Mustafa Batuhan Ertekin Bu kişi benim
0000-0001-9770-7157
Türkiye

Zeynep Önal Bu kişi benim
Türkiye

Özge Ahıpaşaoğlu Bu kişi benim
Türkiye

Aslıhan Yılmaz Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

10 Mart 2025

Kabul Tarihi

6 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 8

Kaynak Göster

APA
Özsöz, İ., Karaca, F., Kartal, P. Ç., Ertekin, M. B., Önal, Z., Ahıpaşaoğlu, Ö., & Yılmaz, A. (2025). Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi, 8(8), 26-40. https://izlik.org/JA54HZ67FS
AMA
1.Özsöz İ, Karaca F, Kartal PÇ, vd. Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar. MTA Yer. Mad. 2025;8(8):26-40. https://izlik.org/JA54HZ67FS
Chicago
Özsöz, İlkin, Ferhat Karaca, Pir Çağatay Kartal, vd. 2025. “Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 8 (8): 26-40. https://izlik.org/JA54HZ67FS.
EndNote
Özsöz İ, Karaca F, Kartal PÇ, Ertekin MB, Önal Z, Ahıpaşaoğlu Ö, Yılmaz A (01 Aralık 2025) Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 8 8 26–40.
IEEE
[1]İ. Özsöz vd., “Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar”, MTA Yer. Mad., c. 8, sy 8, ss. 26–40, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54HZ67FS
ISNAD
Özsöz, İlkin - Karaca, Ferhat - Kartal, Pir Çağatay - Ertekin, Mustafa Batuhan - Önal, Zeynep - Ahıpaşaoğlu, Özge - Yılmaz, Aslıhan. “Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi 8/8 (01 Aralık 2025): 26-40. https://izlik.org/JA54HZ67FS.
JAMA
1.Özsöz İ, Karaca F, Kartal PÇ, Ertekin MB, Önal Z, Ahıpaşaoğlu Ö, Yılmaz A. Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar. MTA Yer. Mad. 2025;8:26–40.
MLA
Özsöz, İlkin, vd. “Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar”. MTA Yerbilimleri ve Madencilik Dergisi, c. 8, sy 8, Aralık 2025, ss. 26-40, https://izlik.org/JA54HZ67FS.
Vancouver
1.İlkin Özsöz, Ferhat Karaca, Pir Çağatay Kartal, Mustafa Batuhan Ertekin, Zeynep Önal, Özge Ahıpaşaoğlu, Aslıhan Yılmaz. Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar. MTA Yer. Mad. [Internet]. 01 Aralık 2025;8(8):26-40. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54HZ67FS