Risk İştahının Sürü Davranışına Etkisi: Kur Korumalı Mevduat (KKM) Dönemi Ampirik Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul (BIST) Banka Endeksi hisselerinde yatırımcıların risk iştahının sürü davranışının oluşumuna etkisini incelemektir. Kur Korumalı Mevduat (KKM) sisteminin uygulandığı dönem ile KKM öncesi dönemin, yatırımcı türleri (yerli bireysel, yerli kurumsal ve yabancı) açısından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. 09.04.2010-22.08.2025 dönemine ait haftalık veriler kullanılmış; bu süre, KKM öncesi (09.04.2010-20.12.2021) ve KKM dönemi (20.12.2021-22.08.2025) olarak iki alt döneme ayrılmıştır. Sürü davranışı Kesitsel Mutlak Sapma (CSAD) modeli ile ölçülürken; risk iştahı göstergesi olarak Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından yayımlanan Risk Eğilim Endeksi (REKS) kullanılmıştır. Bulgular, Türkiye banka sektöründe risk iştahının sürü davranışını tetiklediğini, özellikle KKM öncesi dönemde, bireysel yatırımcılar arasında bu etkinin belirgin olduğunu ortaya koymuştur. KKM döneminde ise bu etki zayıflamakla birlikte devam etmiştir. Diğer yandan, yabancı yatırımcıların risk iştahının her iki dönemde de sürü davranışı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Sonuç olarak, KKM gibi makro-ihtiyati politikaların yatırımcıların davranışsal eğilimlerini ve piyasa dinamiklerini önemli ölçüde etkileyebildiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sürü Davranışı
• Risk İştahı
• Kur Korumalı Mevduat Sistemi
• BIST Banka

The Effect of Risk Appetite on Herd Behavior: An Empirical Analysis of the Currency-Protected Deposit (KKM) Period

Öz

The purpose of this study is to examine the effect of investors' risk appetite on herd behavior formation in Borsa Istanbul (BIST) Bank Index stocks. The period during which the Currency-Protected Deposit (KKM) system was implemented and the pre-KKM period were analyzed comparatively in terms of investor types (domestic individual, domestic institutional, and foreign). Weekly data from the period (09.04.2010–22.08.2025) were used; This period was divided into two sub-periods: the pre-KKM period (09.04.2010-20.12.2021) and the KKM period (20.12.2021-22.08.2025). Herding behavior was measured using the Cross-Section Absolute Deviation (CSAD) model, while the Risk Appetite Index (REKS) published by the Central Registry Agency (MKK) was used as a risk appetite indicator. The findings reveal that risk appetite triggered herding behavior in the Turkish banking sector, with this effect being particularly pronounced among individual investors in the pre-KKM period. During the KKM period, this effect continued but weakened. On the other hand, foreign investors' risk appetite had no significant effect on herd behavior in either period. In conclusion, macroprudential policies such as KKM can significantly affect investors' behavioral tendencies and market dynamics.

Anahtar Kelimeler

• Herd Behavior
• Risk Appetite
• Currency-Protected Deposit System
• BIST Bank

Kaynakça

1. Aharon, D. Y. (2021). Uncertainty, fear and herding behavior: Evidence from size-ranked portfolios. Review of Behavioral Finance, 13(2), 115–140.
2. Ahmad, F. (2024). Personality traits as predictor of cognitive biases: Moderating role of risk-attitude. Journal of Quantitative Finance and Accounting, 25(2), 467–484.
3. Arı, A. (2024). VIX korku endeksi ve BIST bankacılık endeksi arasındaki ilişkinin kantil regresyon analizi ile incelenmesi. Uluslararası Politik, Ekonomik ve Yönetsel Çalışmalar Dergisi, 16(4), 2746–2753.
4. Arjoon, V., & Bhatnagar, C. S. (2017). Dynamic herding analysis in a frontier market. Research in International Business and Finance, 42, 496–508.
5. Baldan, C., Geretto, E., & Zen, F. (2014). Managing banking risk with the risk appetite framework: A quantitative model for the Italian banking system. MPRA Paper No. 59504.
6. Bharti, & Kumar, A. (2021). Exploring herding behaviour in Indian equity market during COVID-19 pandemic: Impact of volatility and government response. Millennial Asia, 13(3), 514–533.
7. Chang, E. C., Cheng, J. W., & Khorana, A. (2000). An examination of herd behavior in equity markets: An international perspective. Journal of Banking & Finance, 24(10), 1651–1679.
8. Chen, Z., & Zheng, H. (2022). Herding in the Chinese and US stock markets: Evidence from a micro-founded approach. International Review of Economics & Finance, 78, 597–604.

9. Christie, W. G., & Huang, R. D. (1995). Following the pied piper: Do individual returns herd around the market? Financial Analysts Journal, 51(4), 31–37.
10. Christoffersen, J., & Stæhr, S. (2019). Individual risk tolerance and herding behaviors in financial forecasts. European Financial Management, 25(5), 1348–1377.
11. Çelik, S., & Deniz Koç, Y. (2019). Piyasaların likiditesi sürü davranışını tetikliyor mu? İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(2), 990–997.
12. Çelik, S., Dönmez, E., & Acar, B. (2017). Risk iştahının belirleyicileri: Türkiye örneği. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(Özel Sayı), 153–162.
13. Doğan (Arıkan), B., & Çapraz, S. (2022). Pay piyasalarında sürü davranışı: Borsa İstanbul örneği. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 7(14), 90–104.
14. Erdoğan, H. H. (2022). Herd behavior in bank lending: Evidence from participation banks in Turkey. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 34, 117–128.
15. Ergün, Z. C., Cagli, E. C., & Salı, M. B. D. (2023). The interconnectedness across risk appetite of distinct investor types in Borsa Istanbul. Studies in Economics and Finance, 40(3), 425–444.
16. Essa, M. S., & Giouvris, E. (2025). What is the effect of VIX and (un)expected illiquidity on sectoral herding in US REITs during (non) crises? Evidence from a Markov switching model (2014–2022). Journal of Behavioral Finance, 26(1), 95–117.
17. Fettahoğlu, S. (2019). Kredi temerrüt swap primi ile yatırımcı sınıflarına göre risk iştahı arasındaki ilişki: Türkiye analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 84, 265–278.
18. Gatumel, M., & Ielpo, F. (2015). Measuring risk appetite from financial assets’ excess returns (Working Paper No. 59504). MPRA.
19. González-Hermosillo, B. (2008). Investors’ risk appetite and global financial market conditions. IMF Working Papers, 08(85).
20. Günal, M., & Deniz, F. (2024). Kur korumalı mevduat sistemi ve kur riskinin mevduatın krediye dönüşüm oranına etkisi: Türk bankacılık sektörü üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(4), 2659–2670.
21. Huang, T. C., & Wang, K. Y. (2017). Investors' fear and herding behavior: Evidence from the Taiwan stock market. Emerging Markets Finance and Trade, 53(10), 2259–2278.
22. Islam, R. (2022). Herd behavior in the Bangladeshi banking sector. Cogent Economics & Finance, 10(1), 2139885.
23. Jiang, R., Wen, C., Zhang, R., & Cui, Y. (2022). Investor's herding behavior in Asian equity markets during COVID-19 period. Pacific-Basin Finance Journal, 73, 101771.
24. Kabakcı, C. Ç. (2022). Yatırımcı duyarlılığı ile borsa endeksleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
25. Kamışlı, S. (2024). Risk eğilim endeksi ile risk göstergeleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(ICMEB’24 Özel Sayı), 362–373.
26. Kartal, F. (2024). Kur korumalı mevduat sistemi ve sonuçları. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 73–95.
27. Kaya, A. (2021). Menkul kıymet yatırımcıların risk alma eğilimleri. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 15(2), 261–287.
28. Kenyon, C., Green, A., & Berrahoui, M. (2015). Which measure for PFE? The risk appetite measure A*.
29. Kızılkaya, O., Şit, A., & Güngör Karyağdı, N. (2025). Kur korumalı mevduat sisteminin bankaların performansları üzerine etkisi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 17(32), 453–474.
30. Kirimhan, D., Payne, J. E., & Alkhazali, O. (2024). Herd behavior in U.S. bank stocks. Finance Research Letters, 67, 105930.
31. Messaoud, D., & Ben Amar, A. (2025). Herding behaviour and sentiment: Evidence from emerging markets. Euromed Journal of Business, 20(2), 552–573.
32. Metawa, N., Metawa, S., Metawea, M., & El-Gayar, A. (2024). Asymmetry risk and herding behavior: A quantile regression study of the Egyptian mutual funds. Journal of Risk Finance, 25(2), 366–381.
33. Mollahmetoğlu, E. (2020). Finansal piyasalarda risk iştahı (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
34. Nakagawa, R. (2022). Bank herding in loan markets: Evidence from geographical data in Japan. International Review of Finance, 22(1), 72–89.
35. Nouri-Goushki, M., & Hojaji, S. N. (2023). Herding behavior and government policy responses: Evidence from the COVID-19 impact. Heliyon, 9(7), e17964.
36. Nur, T. (2022). Risk alma eğilimini etkileyen içsel faktörler: BIST banka endeksi üzerine panel eşbütünleşme ve nedensellik analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 52, 363–378.
37. Özkan, U., & Yavuzaslan, A. (2022). COVID-19 salgınının Borsa İstanbul pay endekslerine etkisi: Sürü davranışı üzerine bir araştırma. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 73, 146–170.
38. Saltık, Ö., Rehman Wu, K., Kaymaz, T., & Değirmen, S. (2024). Herding towards Pygmalion: Examining the cultural dimension of market and bank based systems. Heliyon, 10(15), e35127.
39. Saraç, T. B., İskenderoğlu, Ö., & Akdağ, S. (2016). Yerli ve yabancı yatırımcılara ait risk iştahlarının incelenmesi: Türkiye örneği. Sosyoekonomi, 24(30), 29–44.
40. Scharfstein, D. S., & Stein, J. C. (1990). Herd behavior and investment. The American Economic Review, 80(3), 465–479.
41. Sönmez, A. R. (2025). Kur korumalı mevduat ve risk iştahı arasındaki nedensellik ilişkisi. Politik Ekonomik Kuram, 9(2), 460–471.
42. Trisno, B., & Vidayana, F. (2023). Understanding herding behavior among Indonesian stock market investors. E3S Web of Conferences, 426, 01088.
43. Tunalı, M., & Kalkay, B. (2023). Makro ihtiyati para politika aracı olarak kur korumalı mevduat hesabı uygulaması. Pressacademia Procedia, 18(10), 63–68.
44. Tunçel, M. B. (2025). Yatırımcı risk eğilimi ile sektör endeksleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Wavelet uyum analizi. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(1), 71–87.
45. Varlık, S., & Varlık, N. (2016). Risk algısının Türkiye’de bankacılık sektörüne etkileri: Bankacılık sağlamlık endeksi ile bir değerlendirme. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(2), 546–563.
46. Yang, Y., Cheng, L.-C., & Lin, Y.-W. (2025). Impact of real-time public sentiment on herding behavior in Taiwan’s stock market: Insights across investor types and industries. International Review of Economics and Finance, 102, 104397.
47. Yılmaz, T., & Yıldız, B. (2022). Yatırımcıların risk iştahı endeksi ile korku endeksleri arasındaki ilişki: Türkiye’de ARDL ile ampirik bir uygulama. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(3), 646–676.
48. Zhang, H., & Giouvris, E. (2022). Measures of volatility, crises, sentiment and the role of U.S. ‘Fear’ Index (VIX) on herding in BRICS (2007–2021). Journal of Risk and Financial Management, 15(3), 134.
49. Zhao, H. (2024). The impact of retail investor mindset and investor behavior on investment returns in China A-share market. Financial Engineering and Risk Management, 7(2).
50. Zuhal, M., & Göcen, S. (2023). Kur korumalı mevduat hesabı uygulamasının döviz kurları üzerindeki etkisi: Birim kök testleriyle bir inceleme. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 15(28), 298–317.