TFRS 15'e İlişkin Finansal Tablo Dipnotlarinin İçerik Analizi: Türk Perakende Sektöründen Kanitlar (2017-2021)

Öz

İşletme performansının değerlendirilmesindeki en kritik unsurlardan biri olan hasılatın belirlenmesinde yetersiz kalan TMS 11 İnşaat Sözleşmeleri ve TMS 18 Hasılat standartlarının yerini alan TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat standardı, 1 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu çalışma, BIST perakende sektöründe işlem gören şirketlerin, finansal tablo dipnotlarında TFRS 15 hükümleri uyarınca istenen bilgileri ne ölçüde açıkladığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, 2017-2021 yılları arasında BIST endeksinde işlem gören 13 perakende şirketinin finansal tablo dipnotları ve bağımsız denetçi raporları içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; şirketlerin TFRS 15'i genel hatlarıyla ele aldığı, ancak "Dipnotlarda Açıklanacak Hususlar" kapsamında yeterince detaylı bilgi sunmadığı ve hizmet veren bağımsız denetim firmalarındaki değişikliklerin raporlamada anlamlı bir değişikliğe yol açmadığı gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar, TFRS 15 ile getirilen şeffaflık hedefine tam olarak ulaşılamadığını ve perakende sektöründe raporlama kalitesini artırmak için daha sıkı denetim mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• TFRS 15
• Perakende Sektörü
• BIST

A Content Analysis of Financial Statement Footnotes Regarding IFRS 15: Evidence From The Turkish Retail Sector (2017-2021)

Öz

The IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers standard came into effect on January 1, 2018, replacing the TMS 11 Construction Contracts and TMS 18 Revenue standards, which had fallen short in the determination of revenue—one of the most critical elements in evaluating business performance. This study aims to determine the extent to which companies traded in the BIST retail sector disclose the information required in financial statement footnotes in accordance with IFRS 15 provisions. In this context, the financial statement footnotes and independent auditor reports of 13 retail companies traded on the BIST index between 2017 and 2021 were examined using the content analysis method. According to the research results, it was observed that while companies addressed IFRS 15 in general terms, they did not sufficiently provide detailed information within the scope of "Matters to be Disclosed in Footnotes," and changes in the service-providing independent audit firms did not lead to significant changes in reporting. These results indicate that the transparency objective introduced by IFRS 15 has not been fully achieved and that stricter audit mechanisms are needed to increase reporting quality in the retail sector.

Anahtar Kelimeler

• IFRS 15
• Retail Sector
• BIST

Kaynakça

1. Akıllı, E. (2021), “TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Doğan Hasılat Standardının Mali Tablolara Etkisinin Sektörel Olarak Karşılaştırmalı Analizi: BIST'de Örnek Bir Uygulama”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi.
2. Aladwan, M. (2018), “Fluctuations of Stock Price And Revenue After The Early Adoption of IFRS 15, Revenue From Contracts With Customers”, Italian Journal Of Pure And Applıed Mathematics, (41), 724-738.
3. Ataman, B. & Cavlak, H. (2017), “TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat: Temel İlkelerin İncelenmesi ve Bir Uygulama”, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 39(2), 403-430. https://doi.org/10.14780/muiibd.384075
4. Bacak, M. B. (2020), “TFRS 15 Standardının Sektör Bazında Karşılaştırılmalı İncelenmesi”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi.
5. Beattie, V. (2005), “Moving The Financial Accounting Research Front Forward: The UK Contribution”, The British Accounting Review, 37(1), 85-114.
6. Boujelben, S. &Fakhfakh, S. (2020), “Compliance With IFRS 15 Mandatory Disclosures: An Exploratory Study İn Telecom And Construction Sectors”, Journal of Financial Reporting and Accounting, 18(4), 707-728. https://doi.org/10.1108/JFRA-10-2019-0137
7. Cengiz, S. & Tosunoğlu, B. (2018), “TFRS 15, TMS 11 ve VUK Kapsamında Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlemlerinin Muhasebe Uygulamaları”, Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 33-57.
8. Coetsee, D., Mohammadali, A. & Wyk, M. V. (2021), “Revenue Recognition Practices İn South Africa: an Analysis of The Decision Usefulness of IFRS 15 Disclosures”, South African Journal of Accounting https://doi.org/10.1080/10291954.2020.1855886

9. Colson, R. H., Bloomfield, R., Christensen, T. E., Jamal, K., Moehrle, S., Ohlson, J., Penman, S., Stober, T., Sunder, S. & Watts, R. L. (2010), “Response to The Financial Accounting Standards Board's and The International Accounting Standards Board's Joint Discussion Paper Entitled "Preliminary Views on Revenue Recognition in Contracts with Customers", Accounting Horizons, 24(1), 2013-682.
10. Çakır, N. (2021), “TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardının Telekomünikasyon Sektöründe faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Tablolarına Etkilerinin Araştırılması”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi.
11. Deloitte (2016), “A Roadmap to Applying the New Revenue Recognition Standard. Deloitte Development LLC”, Retrieved from https://www.academia.edu/31266475/A_Roadmap_to_Applying_the_New_Revenue_Recognition_Standard.
12. Doğan, Ö. (2021), “INCOTERMS 2020 ve TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinin Hasılat Standardı Kapsamında Raporlanması”, Journal of Accounting and Taxation Studies, 14(1), 313-342. https://doi.org/10.29067/muvu.721625
13. Ergüden, A. E., (2020), “Analysis of tourism Companies Listed in Istanbul Stock Exchange According to IFRS 15 Standart”, International Journal of Finance & Banking Studies, 9(1), 47-57. https://doi.org/10.20525/ijfbs.v9i1.650
14. Grant Thornton (2016b), “IASB and FASB Release Major New Standard on Revenue Recognition”, Retrieved from https://www.grantthornton.ie/globalassets/1.-memberfirms/ireland/insights/factsheets/grant-thornton---ifrs-news-october-2016.pdf.
15. Gündüz, G. A. & Yanık, S.S. (2020), “Yıllara Yaygın İnşaat Taahhüt İşleri Üstlenen İşletmelerin Finansal Tablolarının TFRS 15-Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı Çerçevesinde İncelenmesi ve Bir Örnek Uygulama”, Journal of Empirical Economics and Social Sciences, 2(1), 1-22.
16. Karadağ, N. & Demir, M. (2021), “İnşaat Muhasebesi Uygulamalarının Vergi Usul Kanunu, TMS 11 ve TFRS 15 Standartları Açısından İncelenmesi”, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(11),15-33.
17. Kıllı, M. ve Işık, Y. (2018), “Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinin TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı ve BOBİ FRS Kapsamında İncelenmesi”, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(6), 1093-1104. https://doi.org/10.18506/anemon.407604
18. KPMG. (2025), “IFRS 15 Handbook”, Retrieved from https://kpmg.com/xx/en/what-we-do/services/audit/corporate-reporting-institute/ifrs/revenue/handbook-revenue-ifrs15.html.
19. Napier, C. J. & Stadler, C. (2020), “The Real Effects of A New Accounting Standard: The Case of IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers”, Accounting and Business Research, 50(5), 474-503. https://doi.org/10.1080/00014788.2020.1770933
20. Özerhan, Y. & Sultanoğlu, B. (2021), “TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı Kapsamında Asıl-Vekil İlişkisinin Değerlendirilmesi”, Muhasebe ve Denetime Bakış, 21(63), 19-38.
21. Piosik, A. (2021), “Revenue recognition in Achieving Consensus on Analysts’ Forecasts for Revenue, Operating İncome and Net Earnings: The Role of İmplementing IFRS 15. Evidence from Poland”, Procedia Computer Science, 192(2021), 1560-1572. https://doi.org/10.1016/j.procs.2021.08.160
22. Souza, P. V. S., Goncalves, R. S. & Silva, C. A. T. (2022), “Impact of IFRS 15 on the Quality of Accruals and Earnings Management of Brazilian Publicly Held Companies”, Revista Brasileira de Gestão de Negócios, 24(4), 675-691.
23. Telles, S. V., & Salotti, B. M. (2024), “Readability And Understandability Of Notes To Financial Statements”, Revista Brasileira De Gestão De Negócios, 26(1), 1-16. https://doi.org/10.7819/rbgn.v26i01.4251
24. Tezel, K. & Üçoğlu, D. (2021), “TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardına Geçişin BIST 100 Endeksindeki Firmaların Finansal Tablolarına Etkileri”, Muhasebe ve Finansman Dergisi, (92), 91-114. https://doi.org/10.25095/mufad.940857
25. TFRS 15 (2018), “Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat”, Retrieved from https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2018Seti/TFRS/TFRS_15_2018.pdf
26. Tutino, M., Regoliosi, C., Mattei, G., Paoloni, N. ve Pompili, M. (2019), “Does The IFRS 15 İmpact Earnings Management? Initial Evidence From Italian Listed Companies”, African Journal of Business https://doi.org/10.5897/AJBM2018.8735
27. Usul, H. ve Öztürk, M. S. (2019), “TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hâsılat Standardı Çerçevesinde Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Faaliyetlerinin İncelenmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(4), 1157-1166.
28. Ünlütürk, A., Deveci, H. & Dağlı, H. (2019), “TFRS 15 Çerçevesinde Hasılatın Ölçülmesi ve BİST 50 Endeksinde Yer Alan İşletmelerde Bir Uygulama”, Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 19(57), 247-268.
29. Vaicekauskas, D. (2020), “First Time Adoption of IFRS 15 “Revenue From Contracts With Customers”: The Case Of Lithuanian Listed Companies”, Accounting Theory and Practice, 21(2), 19-36. https://doi.org/10.15388/batp.2020.17
30. Quagli, A., Roncagliolo, E. & D’Alauro, G. (2021), “The Preparedness to Adopt New Accounting Standards: A Study of European Companies On The Pre-Adoption Phase of IFRS 15”, International Journal Of Disclosure And Governance, 18(3), 290-303. https://doi.org/10.1057/s41310-021-00116-2