MALİYET YAPIŞKANLIĞI TEORİSİNE İLİŞKİN YAPILMIŞ ÇALIŞMALARIN BİBLİYOMETRİK ANALİZ İLE İNCELENMESİ

Öz

İşletmeler için büyük önem taşıyan maliyetler, sabit ve değişken maliyetler olarak iki grupta değerlendirilmektedir. Geleneksel maliyet teorisine göre hem sabit hem de değişken maliyetler ilgili faaliyet düzeyinde simetrik olarak artıp azalmaktadır. Ancak son yıllarda geleneksel maliyet teorisinin bu yaklaşımına alternatif olarak maliyetlerin simetrik değil faaliyet düzeyinin artıp azalması durumuna bağlı olarak asimetrik olarak hareket edebileceği yönünde görüşler de ortaya çıkmıştır. Bu çerçevede çalışmada geleneksel maliyet teorisine alternatif olarak öne sürülen bu görüşe ilişkin bilgilerin kavramsal olarak sunulması ve konuya ilişkin yapılmış uluslararası çalışmaların bibliyometrik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışmada uluslararası yazına yönelik araştırmalar yapılmış ve Web of Science veri tabanı kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada elde edilen verilerin “VOSviewer” programı aracılığıyla birbiriyle olan ilişkileri görsel ağ haritaları oluşturularak sunulmuştur. Analiz sonuçlarına göre, maliyet yapışkanlığına ilişkin en fazla çalışma 64 yayın ile 2021 yılında gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmaların %90’ı makale olarak yayınlanmıştır. 685 yayına 15.197 atıf yapılmış olup yayın başına %22.19’luk bir oran düşmüştür. Maliyet yapışkanlığı üzerine 8 yayın ile en fazla yayın yapan araştırmacılar Banker, Rajiv D. ve Naoum V.C. olmuştur. Maliyet yapışkanlığına ilişkin Web of Science categories alanında en fazla yayın yaklaşık olarak %44 ile Economics’de yapılmıştır. Yine en fazla atıf yaklaşık olarak %69 ile Economics’de yapılmış ve bu alanda en fazla yaklaşık olarak %32,4 ile Corporate Governance konusunda yapılmıştır. %62 ortalama ile Social Sciences Citation Index (SSCI) taranan dergilerde yayın yapılmıştır. Yapılan çalışmaların %99’u İngilizce dilinde yapılmıştır. Yapılan çalışmaların yaklaşık olarak %26’sı Emerald Group Publishing tarafından yayınlanmıştır. Çalışma, muhasebe biliminde maliyet yapışkanlığı teorisine yönelik yapılan çalışmaları ve bu çalışmaların birbiriyle olan ilişkisini belirlemesi açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Maliyet
• Maliyet Yapışkanlığı Teorisi
• Bibliyometrik Analiz

A REVIEW OF STUDIES ON THE THEORY OF COST STICKINESS WITH BIBLIOMETRIC ANALYSIS

Öz

Costs, which are of great importance for businesses, are evaluated in two groups as fixed and variable costs. According to the traditional cost theory, both fixed and variable costs increase and decrease symmetrically at the relevant activity level. However, in recent years, as an alternative to this approach of the traditional cost theory, opinions have emerged that costs may not move symmetrically but asymmetrically depending on the increase or decrease of the activity level. In this framework, the aim of this study is to present conceptual information about this view, which is put forward as an alternative to the traditional cost theory, and to conduct a bibliometric analysis of international studies on the subject . In the study, international literature was searched and Web of Science database was used. In addition, the relationships between the data obtained in the study were presented by creating visual network maps through the "VOSviewer" program. According to the results of the analysis, the most studies on cost stickiness were conducted in 2021 with 64 publications. 90% of the studies were published as articles. 15,197 citations were made to 685 publications, a rate of 22.19% per publication. The researchers who published the most on cost stickiness with 8 publications were Banker, Rajiv D. and Naoum V.C. The highest number of publications in Web of Science categories on cost stickiness was in Economics with approximately 44%. Again, the highest number of citations was in Economics with approximately 69% and the highest number of publications in this field was in Corporate Governance with approximately 32.4%. 62% of the publications were in journals indexed in the Social Sciences Citation Index (SSCI). 99% of the studies were conducted in English. Approximately 26% of the studies were published by Emerald Group Publishing. The study is important in terms of determining the studies on cost stickiness theory in accounting science and the relationship between these studies.

Anahtar Kelimeler

• Cost
• Cost Stickiness Theory
• Bibliometric Analysis

Kaynakça

1. Anderson, M. C., Banker, R., & Janakiraman, S. (2003). Are selling, general, and administrative costs sticky? Journal of Accounting Research, 47-63.
2. Banker, R.D., Byzalov, D. &Threinen, L. (2013). Determinants of international differences in asymmetric cost behavior (SSRN Working Paper).
3. Banker, R. D., Basu, S., Byzalov, D., & Chen, J. Y. S. (2016). The confounding effect of cost stickiness on conservatism estimates. Journal of Accounting and Economics, 61(1), 203-220.
4. Banker, R.D., Byzalov, D., Fang, S. & Liang, Y. (2018). Cost management research. Journal of Management Accounting Research, 30(3), 187-209.
5. Calleja, K., Steliaros, M. &Thomas, D.C. (2006). A note on cost stickiness: Some international comparisons. Management Accounting Research, 17(2), 127-140.
6. Cannon, J.N. (2014). Determinants of “sticky costs”: An analysis of cost behavior using United States air transportation industry data. The Accounting Review, 89(5), 1645-1672.
7. Guenther, T.W., Riehl, A.& Rößler, R. (2013). Cost stickiness: state of the art of research and implications. Journal of Management Control, (24), 301-308.
8. Hacıhasanoğlu, T. & Dalkılıç, E. (2018). Maliyet yapışkanlığı hipotezinin BİST imalat sektörü kapsamında test edilmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 1802-1808

9. Hoffmann, K. (2017). Cost behavior: An empirical analysis of determinants and consequences of asymmetries, PhD Series, No. 6.2017, ISBN 978.879.3483859, Copenhagen Business School (CBS), Frederiksberg,
10. Kaçar, H., & Demirci, Ş. D. (2022). BİST gayrimenkul yatırım ortaklığı sektörü itibarıyla maliyet yapışkanlığının panel veri analizi ile test edilmesi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 76-98.
11. Karadeniz, E., Günay, F. & Koşan, K. (2019). Halka açık konaklama işletmelerinde maliyet yapışkanlığının analizi. Journal of Tourism Theory and Research, 5(2), 171-181.
12. Malik, M. (2012). A review and synthesis of “cost stickiness” literature (SSRN Working Paper).
13. Polat, L.& Taşar Açık, S. (2024). BIST gıda ve içecek sektöründe yer alan işletmelerde maliyet yapışkanlığının analizi. Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 19 (61), 146-163.
14. Uluyol, O. & Türk, V. E. (2013). Finansal rasyoların firma değerine etkisi: Borsa İstanbul (BİST)’da bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi. 15 (2), 365-384.
15. Ürgüp, E.S. (2022). Maliyet yapışkanlığı teorisinin test edilmesi: BIST Kimya İlaç Petrol Lastik ve Plastik ürünler sektörü örneği. Ekonomi Politika Ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(2), 442-456.