FAALİYET GİDERLERİNİN KÂRLILIK ÜZERINDEKİ ETKİSİ: BIST İMALAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE UYGULAMA

Öz

Çalışmada faaliyet giderlerinin (araştırma ve geliştirme giderleri (AR-GE), pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (PSDG) ve genel yönetim giderleri (GYG)) bir bütün olarak işletmelerin kârlılıkları üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kârlılık ölçütü olarak aktif kârlılık (ROA) ve özsermaye kârlılık (ROE) oranları esas alınmıştır. Araştırmanın örneklemini BIST İmalat sektöründe faaliyet gösteren ve 2012-2024 dönemine ait verilerine eksiksiz olarak ulaşılabilen 58 işletme oluşturmaktadır. Araştırmada yöntem olarak panel veri analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde, faaliyet giderleri kapsamında değerlendirilen PSDG ve GYG değişkenleri ile hem ROA hem de ROE arasında negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Ayrıca AR-GE giderleri ile ROA arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilemezken, ROE arasında negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Faaliyet Giderleri
• Kârlılık
• Panel Veri Analizi

THE IMPACT OF OPERATING EXPENSES ON PROFITABILITY: AN APPLICATION TO THE BIST MANUFACTURING SECTOR

Öz

This study aims to examine the overall impact of operating expenses (including research and development expenses, marketing, sales and distribution expenses and general administrative expenses) on the profitability of businesses. The return on assets (ROA) and return on equity (ROE) ratios were used to measure profitability. This study’s sample consists of 58 companies operating in the BIST Manufacturing sector, for which complete data is avaible from 2012 to 2024. The research method used was panel data analysis. The findings revealed negative and statistically significant relationships were identified between the variables PSDG and GYG, which are evaluated within the scope of operating expenses, ABSTRACT This study aims to examine the overall impact of operating expenses (including research and development expenses, marketing, sales and distribution expenses and general administrative expenses) on the profitability of businesses. The return on assets (ROA) and return on equity (ROE) ratios were used to measure profitability. This study’s sample consists of 58 companies operating in the BIST Manufacturing sector, for which complete data is avaible from 2012 to 2024. The research method used was panel data analysis. The findings revealed negative and statistically significant relationships were identified between the variables PSDG and GYG, which are evaluated within the scope of operating expenses, and the ROA and ROE variables. Furthermore, although no statistically significant relationship was found between AR-GE expenditure ROA, a negative and statistically significant relationship was found between AR-GE expenditure and ROE.

Anahtar Kelimeler

• Operating Expenses
• Profitability
• Panel Data Analysis

Kaynakça

1. Aslan, M. (2022). The effect of R&D expendıtures on profıtabılıty performance of the company an applıcatıon for bıst technology companıes. Ekinoks Ekonomi İşletme ve Siyasal Çalışmalar Dergisi, 9(1), 1-16. https://doi.org/10.48064/equinox.1039962
2. Aslan, M. ve Sığınç, H. (2022). Pazarlama harcamalarının firma karlılık ve büyüme performansına etkisi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 311-327. https://izlik.org/JA79SG94BJ
3. Banker, R. D., Huang, R., Natarajan, R. and Zhao, S. (2019). Market valuation of intangible asset: Evidence on SG&A expenditure. The Accounting Review, 94(6), 61-90. https://doi.org/10.2308/accr-52468
4. Bayazidi, Y., Homaie Rad, E., Mojahedian, M., Toroski, M., Nabizadeh, A., Farahmand, P. and Felezi Nasiri, B. (2016). The impact of research and development and marketing costs on the profitability of pharmaceutical companies of Tehran Stock Exchange using panel data 2001-2013. International Journal of Pharmaceutical and Healthcare Marketing, 10(4), 467-476.
5. Bulut, N. ve Akbaba, A. N. B. (2025). Finansman ve Faaliyet Giderlerinin Kârlılığa Etkisi: BİST Bilişim Şirketlerinde Uygulama. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 304-316.https://doi.org/10.33399/biibfad.1720373
6. Çiftçi, C. (2014). Türkiye İmalat Sanayiinde Ölçek Bazında Kârlılık ve Temel Giderler İlişkisi: 1998-2009 Dönemi. Sosyoekonomi, 22(22). https://doi.org/10.17233/se.59619
7. Demir, C. ve Güleç, Ö. F. (2019). Araştırma ve geliştirme giderlerinin firma karlılığı üzerine etkisi: BİST imalat sektörü örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (34), 57-72. https://doi.org/10.30794/pausbed.411141
8. Dimitropoulos, P. E. (2020). R &D investments and profitability during the crisis: evidence from Greece. R&D Management, 50(5), 587-598. https://doi.org/10.1111/radm.12424

9. Doğan, M. ve Mecek, G. (2015). Pazarlama harcamalarının firma değeri üzerindeki etkisi üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(2), 180-194.
10. Esangbedo, M. O. and Adeyemi, S. A. (2023). Effects of Sales and Distribution Expenses on Organizational Performance in Nigeria’s Consumer Goods Sector. Management Science and Business Decisions, 3(2), 5-17. https://doi.org/10.52812/msbd.66
11. Hacıhasanoğlu, T. and Temi̇z, R. K. S. (2017). İmalat ve hizmet sektörlerinde pazarlama giderlerinin satış gelirleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Journal of Academic Value Studies, 3(15), 432-443.
12. Herath, H. M. M. K. (2025). Evaluating The Influence Of R&D Investment On Corporate Profitability: A Sectoral Analysis.
13. Küçükkaplan, İ., Sakınç, İ., Başcı, E. S., ve Sakınç, S. Ö. (2007). Maddi Olmayan Duran Varlıklar ile Araştırma Geliştirme ve Pazarlama Giderlerinin İMKB de Faaliyet Gösteren Üretim Firmalarının Finansal Performasına Katkısının İncelenmesi. Muhasebe Bilim Dünyası MÖDAV Dergisi, 9(1), 61–76.
14. Karjalainen, P. (2008). R&D investments: The effects of different financial environments on firm profitability. Journal of multinational financial management, 18(2), 79-93. https://doi.org/10.1016/j.mulfin.2007.02.006
15. Kayıhan, B. ve Ekinci, M. A. (2021). Temel Ekonomik Göstergelerin İşletme Maliyet ve Giderlerine Etkisinin İncelenmesi: BİST Tekstil Sektöründe Bir Uygulama (Nicel Araştırma). Muhasebe ve Finansman Dergisi, (91). https://doi.org/10.25095/mufad.826615
16. Kayıhan, B. ve Tepeli, Y. (2017). Faaliyet Giderlerinin İşletme Kârliliği Üzerindeki Etkisi: BIST Metal Eşya, Makine ve Gereç Yapim Sektöründe Bir Araştirma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 327-337. https://doi.org/10.20875/makusobed.341455
17. Mun, S. G. and Jang, S. S. (2018). Restaurant operating expenses and their effects on profitability enhancement. International Journal of Hospitality Management, 71, 68-76. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2017.12.002
18. Öndeş, T. ve Levet, M. (2023). Faaliyet giderlerinin firma kârlılığına etkisi: Bist 30 endeksinde işlem gören firmalar üzerine bir İnceleme. Maliye ve Finans Yazıları, (119), 77-96. https://doi.org/10.33203/mfy.1205139
19. Özer, A., Öztürk, M. ve Özer, N. (2019). BİST imalat sanayi firmalarının araştırma ve geliştirme giderlerinin piyasa değeri ve firma kârlılığı üzerindeki etkisi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (82), 135-146. https://doi.org/10.25095/mufad.536034
20. Öztürk, E. ve Dülgeroğlu, İ. (2016). Pazarlama ve genel yönetim giderlerinin firma performansı üzerindeki etkisi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 137-146. https://izlik.org/JA82RK28LB
21. Rađenović, T., Krstić, B., Janjić, I. and Vujatović, M. J. (2023). The effects of R&D performance on the profitability of highly innovative companies. Strategic Management-International Journal of Strategic Management and Decision Support Systems in Strategic Management, 28(3). https://doi.org/10.5937/StraMan2200034R
22. Rusdiyanto, H., Widi, B. C., Susetyorini, E., Umi, I., Mei, P., Dwi Lesno, A. Gazali. (2021). Company profitability is influenced by sales and administration & general costs: Evidence from Indonesia. J. Legal Ethical & Regul. Isses, 24, 1.
23. Sarlak, N. (2024). Do SG&A expenses predict future profitability?: an industry-specific analysis of intangible investments. (Master’s Thesis). Oulu Busıness School.
24. Sharma, J. K. and Husain, S. (2015). Marketing expenses & profitability: evidence from the telecom sector in the kingdom of Saudi Arabia. Marketing, 7(35), 69-70.
25. Shubita, M. F. (2023). Relationship between marketing strategy and profitability in industrial firms: Evidence from Jordan. Innovative Marketing, 19(2), 17. http://dx.doi.org/10.21511/im.19(2).2023.02
26. Tuna, G. ve Yıldız, S. (2016). The impact of operating expenditures on firm performance in Turkey: Evidence from technology sector. Ekonomika, 62(4), 1-16. https://doi.org/10.5937/ekonomika1604001T
27. Udiin, M. H. and Hossain, M. S. (2020). Impact of operating expenditures on firms profitability. ELK Asia Pacific Journal of Finance, 11(4), 1-18. https://doi.org/10.16962/EAPJFRM/issn. 0976-7185
28. Yenisu, E. (2020). Faaliyet giderlerinin kârlılığa etkisi: imalat sanayi üzerine bir inceleme. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 1-12. https://doi.org/10.22466/acusbd.604301
29. Yun, J. J., Zhao, X. and Hahm, S. D. (2018). Harnessing the value of open innovation: Change in the moderating role of absorptive capability. Knowledge Management Research & Practice, 16(3), 305-314 https://doi.org/10.1080/14778238.2018.1471328
30. Yunus, N., Damayanti, C. R. and Imamah, N. (2025). Elevating Profitability: The Roles of Innovation, SG&A Expenses, Capital Structure and Production Costs. The International Journal of Accounting and Business Society, 33(1), 18-40. https://doi.org/10.21776/ijabs.2025.33.1.831
31. Yüksek, H. ve Kısakürek, M. (2023). Faaliyet Giderleri ile Karlılık Arasındaki İlişki: BIST’te Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(3), 305-323.