HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Öz
Birinci Dünya Savaşı yıllarında karaborsacılık gibi bir kısım işlemler ile savaş koşullarının oluşturduğu ortam sebebiyle olağanüstü kazançlar elde edilebilmiştir. Bu tür kazançları savaşan hemen her ülke vergilendirme yoluna gitmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nda harp kazançlarının vergilendirilmesi süreci görece geç ele alınmış ve yasal düzenlemeler ancak Mütareke’den sonra 1919 yılında hayata geçirilebilmiştir. Bu düzenlemeler ile 1916, 1917 ve 1918 yıllarını kapsayan son üç savaş yılında elde edildiği tespit edilen olağanüstü kazançlar vergilendirilmiştir. 1919 yılında Harp Kazançları Vergisi’nin uygulanmasına yönelik ayrıntıları belirleyen bir Tâlimâtname yayınlanmıştır. Bu Tâlimâtname’de harp kazançlarının belirlenmesi, maktu ve müterakki harp kazançları vergileri, vergi mükellefiyetini gösteren karineler, verginin tahakkuku, verginin tahsili, ceza uygulamaları hakkında ayrıntılı bilgiler tanımlanmıştır. Ayrıca Tâlimâtname beyannameler, vergi kayıt defterleri, vergi makbuzları, ihtarname kayıtları, itiraz ve ihbarname kayıtları gibi çeşitli belge, defter ve kayıt örneklerini de içermektedir. Bu çalışmada ilgili Tâlimâtname esas alınarak Harp Kazançları Vergisi’nin 1919 yılında belirlenen uygulama esasları değerlendirilmiş, belge örnekleri sunulmuştur. Ek olarak Harp Kazançları Vergisi’nin muhasebeleştirilmesine yönelik bir yaklaşım geliştirilerek muhasebe kayıtları da sunulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akgün, S. K. (2012). Cumhuriyet duyurulurken geride bırakılamayan bir kurum: Hilal-i Ahmer cemiyeti. ODTÜ Gelişme Dergisi, 39, 111-136.
- Arslan, C. B. (2016). Birinci dünya savaşı ve harp vergisi. Akademik Bakış Dergisi, 57, 73-83.
- Bostancı, E. (2019). Harp kazançları vergisi’nde muafiyet durumu ve uygulaması. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 35/1, 31-50.
- Eldem, V. (1994). Harp ve Mütareke Yıllarında Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomisi. Türk Ankara: Tarih Kurumu Basımevi.
- Gönüllü, A. R. (2015). Milli mücadele ve cumhuriyet döneminde hayvanlar vergisi (1920-1962). Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 38, 69-102.
- Gönüllü, A. R. (2017). I. dünya savaşı sonundan cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar harp kazançları vergisi (1919-1925). Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 42, 451-485.
- Harb Kazançları Hakkında Kararnamenin Suver-i Tatbikiyesini Mübeyyin Tâlimâtname (1919). İstanbul: Matbaa-i Amire. http://isamveri.org/pdfrisaleosm/R255609.pdf (Erişim Tarihi: 13.03.2021)
- Nihat, S. (1935). Devlet Muhasebesi Usulü. İstanbul: Arkadaş Matbaası.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2021
Gönderilme Tarihi
22 Ekim 2021
Kabul Tarihi
20 Aralık 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Sayı: 2021 Özel Sayı
APA
Kaya, U., & Yazan, Ö. (2021). HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ. Accounting and Financial History Research Journal, 2021 Özel Sayı, 133-154. https://izlik.org/JA75RE86EC
AMA
1.Kaya U, Yazan Ö. HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ. Accounting and Financial History Research Journal. 2021;(2021 Özel Sayı):133-154. https://izlik.org/JA75RE86EC
Chicago
Kaya, Uğur, ve Ömer Yazan. 2021. “HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ”. Accounting and Financial History Research Journal, sy 2021 Özel Sayı: 133-54. https://izlik.org/JA75RE86EC.
EndNote
Kaya U, Yazan Ö (01 Aralık 2021) HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ. Accounting and Financial History Research Journal 2021 Özel Sayı 133–154.
IEEE
[1]U. Kaya ve Ö. Yazan, “HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ”, Accounting and Financial History Research Journal, sy 2021 Özel Sayı, ss. 133–154, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75RE86EC
ISNAD
Kaya, Uğur - Yazan, Ömer. “HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ”. Accounting and Financial History Research Journal. 2021 Özel Sayı (01 Aralık 2021): 133-154. https://izlik.org/JA75RE86EC.
JAMA
1.Kaya U, Yazan Ö. HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ. Accounting and Financial History Research Journal. 2021;:133–154.
MLA
Kaya, Uğur, ve Ömer Yazan. “HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ”. Accounting and Financial History Research Journal, sy 2021 Özel Sayı, Aralık 2021, ss. 133-54, https://izlik.org/JA75RE86EC.
Vancouver
1.Uğur Kaya, Ömer Yazan. HARP KAZANÇLARI VERGİSİNİN 1919 YILINDA BELİRLENEN UYGULAMA ESASLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ. Accounting and Financial History Research Journal [Internet]. 01 Aralık 2021;(2021 Özel Sayı):133-54. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75RE86EC