MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME

Uğur Bellikli; Abdülkerim Daştan

MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışmanın amacı, Osmanlı bürokrasisi içerisinde yer alan maliye ahkâm kâtiplerinin muhasebe düzeni açısından önem arz eden mesleki titizlik ve özen hassasiyetlerini yabancı seyyah ve yazarların gözlemleri eşliğinde incelemektir. Literatüre dayalı ele alınan çalışmada, Osmanlı bürokrasisi ve kâtiplerin genel özellikleri ile maliye ahkâm kâtipliği hakkında özet nitelikte açıklamaların ardından muhasebe düzeni açısından maliye ahkâm kâtipleri hakkında yabancı seyyah ve yazarların gözlemlerine dayalı bir incelemeye yer verilmiştir. Osmanlı’da özellikle maliye ahkâm kâtipliğinde görev alanların tartışmasız üstün meziyetlere sahip, yazı sanatının kendilerine vermiş olduğu rahatlık ve huzurla işlerini yapan, dürüst ve güvenilir kimseler şeklinde etkileyici özelliklere sahip oldukları Türk tarihçilerinin yanı sıra birçok çağdaş yabancı seyyah ve yazarın da dikkatini çekmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akgündüz, A. (1990). Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri, 1. Kitap Osmanlı Hukukuna Giriş ve Fatih Devri Kanunnameleri, Fey Vakfı Yayınları, İstanbul.
Aydın, B. (2007). XV-XVI. Yüzyıl Osmanlı Bürokrasisinde Divan-ı Hümayun Kâtipleri, Journal of Turkish Studies, 31(1), 41-49.
Belge, M. (2005). Osmanlı’da Kurumlar ve Kültür, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
Can, A.V. (2008). Bir Ayetin Işığında İslam Dinin Muhasebeye Bakışı, Akademik Bakış Dergisi, 15, http://www.akademikbakis.org.
Çetin, E. (2016). Üç İstanbul Romanında Osmanlı Bürokrasisi, Uluslararası Edebiyat ve Toplum Sempozyumu, 28-30 Nisan, 511-521.
Daştan, A. (2017). Muhasebenin Toplumsal Gelişime Katkısı: Türkiye’nin Muhasebe Bilgisi İhtiyacı, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 31 (5), 1253-1275.
Ekinci, E.B. (2005). Osmanlı Devleti’nde Mahkemeler ve Kadılık Müessesesi Literatürü, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 3(5), 417-439.
Emecen, F.M. (2005). Osmanlı Divanı’nın Ana Defter Serileri: Ahkâm-ı Mîrî, Ahkâm-ı Kuyûd-ı Mühimme ve Ahkâm-ı Şikâyet, TALİD, 3(5), 107-139.

Findley, C.V. (1994). Osmanlı Devleti’nde Bürokratik Reform: Babıali (1789-1922), (Çev. L. Boyacı ve İ. Akyol) İstanbul: İz Yayıncılık.
Fleicher, H.C. (1996). Tarihci Mustafa Ali. (Çev. A. Ortaç), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
Fleischer, C.H. (1986). Preliminaries to the Study of the Ottoman Bureacracy, Journal of Turkish Studies, X, 35-141.
Günalan, R. (2017). Maliye Ahkâm Defterlerinin Osmanlı Donanması ve Deniz Ticareti Açısından Önemi (16. Yüzyıl), IX. Türk Deniz Ticareti Tarihi Sempozyumu, 4-5 Mayıs, 1-33.
Günalan, R. (2017). XVI. Yüzyıl Osmanlı Bürokrasisinde Mâliye Ahkâm Kâtipleri, The Journal of Ottoman Studies, XLIX (2017), 125-153.
Gündoğan, A.S. (2011). Babıali’nin Mimari Gelişimi. Sigma 3. Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezlerinden Üretilmiş Yayınlar. İstanbul.
Güvemli O. (2000). Türk Devletleri Muhasebe Tarihi Tanzimat’tan Cumhuriyet’e 3. Cilt, Süryay Sürekli Yayınlar, İstanbul.
Güvemli, O. (2000). Türk Devletleri Muhasebe Tarihi Osmanlı İmparatorluğu Tanzimat’a Kadar 2. Cilt, Süryay Sürekli Yayınlar, İstanbul.
Heper, M. (1974). Bürokratik Yönetim Geleneği, ODTÜ Geliştirme Vakfı ve İletişim A.Ş., Ankara.
İnalcık, H. (1964). Reîsülküttâb, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.
İnalcık, H. (1994). Sultanizm Üzerine Yorumlar: Max Weber’in Osmanlı Siyasi Sistemi Tiplemesi, Dünü ve Bugünüyle Toplum ve Ekonomi, 7, 5-26.
İpşirli, M. (1999). Klasik Dönem Osmanlı Devlet Teşkilatı, Cilt: 1, İstanbul.
İslamoğlu, M. (2009). Hayat Kitabı Kur’an - Gerekçeli Meal-Tefsir, Düşün Yayıncılık, Nr.165, İstanbul.
Kavak, N. (2015). Osmanlı Muhakeme Sisteminde Kâtiplik Mesleğinin Yeri ve Önemi, Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 2(2), 1-10.
Kırca, E. (2016). Münşeât Mecmuâlarının Tarihi Gelişimi ve Râmi Mehmed Paşa’nın ‘Hulâsa-i İnşâ’ İsimli Eseri, Tarih ve Gelecek Dergisi, 2(3), 84-100.
Koçi Bey, (2008). Koçi Bey Risaleleri (Çev. S. Çakmakcıoğlu), İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Kuntay, M.C. (2014). Üç İstanbul, Oğlak Klasikleri, İstanbul.
Laprent, S.G. (1854). Turkey, Its History and Progress from the Journals and Correspondence of Sir James Porter, Fifteen Years Ambassador at Constantinople (1746-1762), I, London.
Lybyer, A.H. (2000). Kanuni Sultan Süleyman Döneminde Osmanlı İmparatorluğunun Yönetimi, Sarmal Yayınevi, İstanbul.
Morell, J.R. (1854). Turkey, Past and Present: Its History, Topography & Resources, Routledge & Co., London.
Sürmen, Y. (2016). Muhasebe-I, Celepler Matbaacılık, Trabzon.
Temel, R. ve Çelebi, N. (2017). Koçi Bey Risalelerinin Malî Tarih Açısından Analizi, Türkiye Günlüğü, 131, 415-450.
Toderini, M.A. (1789). De La Literature des Turcs, I, Paris.
Uğur, A. ve Çuhadar, M. (1990). Celal-zâde Mustafa Selim-Nâme, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
Uzunçarşılı, İ.H. (2003). Osmanlı Tarihi, Cilt: I- IV, XIII. Dizi- Sa. 16, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
Ülkü, S. (2015). Üç Semavî Dine Ait Prensiplerin Muhasebe Biliminin Oluşumu Üzerindeki Muhtemel Etkileri, Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, 1(1), ss.171-197.
Veinstein, G. (2011). Büyüklüğü İçinde İmparatorluk, R. Mantran (Ed.), Osmanlı İmparatorluğu Tarihi I; Kuruluş ve Yükseliş Yılları içinde (197-279 ss), S. Tanilli (çev), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Weber, M. (1981). Toplumsal ve Ekonomik Örgütlenme Kuramı, (çev. E. R. Fığlalı), Ankara: Umran Yayınları.
Woodhead, C. (1982). From scribe to litteratuer: the career of a sixteenth-century ottoman katib, Bulletin of the British Society for Middle Eastern Studies, IX, 55-74.
Yaz, D.A. (2014). Muhasebe Felsefesi, 1. Baskı, Minval Yayınları, İstanbul.
Yılmaz, M.Ş. (2006). “Koca Nişancı” of Kanun: Celalzade Mustafa Çelebi, Bureaucracy and “Kanun” in The Reign of Suleyman The Magnificent (1520–1566), Bilkent Üniversitesi Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Uğur Bellikli ^*
0000-0002-4571-6200
Türkiye

Abdülkerim Daştan
0000-0002-8244-1648
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

25 Ekim 2021

Kabul Tarihi

20 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 2021 Özel Sayı

IZ

https://izlik.org/JA99PY82SA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bellikli, U., & Daştan, A. (2021). MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME. Accounting and Financial History Research Journal, 2021 Özel Sayı, 103-116. https://izlik.org/JA99PY82SA

AMA

1.Bellikli U, Daştan A. MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME. Accounting and Financial History Research Journal. 2021;(2021 Özel Sayı):103-116. https://izlik.org/JA99PY82SA

Chicago

Bellikli, Uğur, ve Abdülkerim Daştan. 2021. “MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME”. Accounting and Financial History Research Journal, sy 2021 Özel Sayı: 103-16. https://izlik.org/JA99PY82SA.

EndNote

Bellikli U, Daştan A (01 Aralık 2021) MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME. Accounting and Financial History Research Journal 2021 Özel Sayı 103–116.

IEEE

[1]U. Bellikli ve A. Daştan, “MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME”, Accounting and Financial History Research Journal, sy 2021 Özel Sayı, ss. 103–116, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99PY82SA

ISNAD

Bellikli, Uğur - Daştan, Abdülkerim. “MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME”. Accounting and Financial History Research Journal. 2021 Özel Sayı (01 Aralık 2021): 103-116. https://izlik.org/JA99PY82SA.

JAMA

1.Bellikli U, Daştan A. MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME. Accounting and Financial History Research Journal. 2021;:103–116.

MLA

Bellikli, Uğur, ve Abdülkerim Daştan. “MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME”. Accounting and Financial History Research Journal, sy 2021 Özel Sayı, Aralık 2021, ss. 103-16, https://izlik.org/JA99PY82SA.

Vancouver

1.Uğur Bellikli, Abdülkerim Daştan. MUHASEBE DÜZENİ AÇISINDAN OSMANLI BÜROKRASİSİNDE MALİYE AHKÂM KÂTİPLİĞİ: YABANCI SEYYAH VE YAZARLARIN GÖZLEMLERİNE DAYALI BİR İNCELEME. Accounting and Financial History Research Journal [Internet]. 01 Aralık 2021;(2021 Özel Sayı):103-16. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99PY82SA