Uşak Şeker Fabrikasının Kuruluşu ve Gelişmesi

Öz

Nuri beyin (Şeker) öncülüğünde kurulan Uşak Şeker Fabrikası, Cumhuriyet ile birlikte var olan bir kuruluştur. Nuri bey, yerel bir esnaftır ve yetmiş yaşına yaklaşmaktadır. Uşak Terakki-i Ziraat TAŞ’yi devir alır ve şeker fabrikası üretecek hale getirir. Ortaklar bulur. Avrupa’da Skoda fabrikasından makineleri getirir ve fabrikayı 1926 yılında faaliyete geçirir. Öteki şeker fabrikalarına öncülük yapar. Devlet şeker pancarı üretimini özendirerek destek sağlar. Bu kuruluşu, Sanayi ve Maadin Bankası ile destekler. Ama Lozan anlaşması ile kabul edilen, gümrüklere beş yıl süre ile dokunulamaması, ithalata karşı korumayı zayıflayınca devlet sekeri inhisar içine alır. Ve işletme hiç bir zaman kâr edemez. Bankalar yönetime el koyar ve nihayetinde, Uşak şeker fabrikası, öteki üç fabrika (Alpullu, Eskişehir ve Turhal ) ile birlikte Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ne devredilirUşak şeker fabrikası, Türk işletmeciliğinde öncüdür. Bu öncülüğü, muhasebe uygulamalarında, denetleme, halka açılma konularında da görmek olanağı vardır. Anadolu’ya 1933’lerden sonra yaygınlaşan iktisadi devlet teşekküllerine örnek olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Uşak şeker fabrikası, Türkiye şeker sanayii

Expectations from Accounting Theory and Practices

Öz

Uşak sugar factory was established within the early years of the Republic under the supervision of Mr. Nuri (Şeker). He is a local tradesman and today he is almost seventy years old. The establishment titled Uşak Terakki-i Ziraat takes over TAŞ and developes it into a sugar factory. He finds partners, brings machinery from the Skoda factories in Europe and operationalize the factory in 1926. This enterpreneurship pioneers other sugar factories. The state encourages sugar beet production by providing incentives from Sanayi and Maadin Bank. However, the Lozan Agreement disallows the usage of customs for five years. This situation weakens protection against importing. As a result, the state puts sugar production in a monopoly. This business never gets profit and the banks seize control of the factory. Ultimately, Uşak sugar factory and three other factories (Alpullu, Eskişehir, Turhal) are delivered to Turkey Sugar Factories Joint Stok Company. Uşak sugar factory is a pioneer in Turkish enterpreneurship. We can observe this pioneering in accounting practices, auditing and initial public offering issues. This business set an example for the economic state enterprises that were widespread after 1933.

Anahtar Kelimeler

• Uşak sugar factory, Turkish sugar industry