Cumhuriyet Döneminde Muhasebe Mesleğinin Örgütlenmesi Üzerine
Öz
Osmanlı Devleti’nde muhasebe mesleği devlet muhasebesinde doğmuş ve gelişmiştir. Bunun nedeni Osmanlı’nın devletçi bir anlayışa sahip olması nedeni ile özel kuruluşların gelişememiş olmasıdır. Tanzimat sonrasında işletmecilik anlayışına uygun ve çift yanlı kayıt kültürü çerçevesinde muhasebe mesleğinin oluşumunu kolaylaştıracak bir çağdaşlaşma çabası 1879-1885 yılları arasında gerçekleşmiştir. Muhasebenin üçüncü kişilere ve işletme sahibine bilgi verme fonksiyonunu öne alan bu gelişmeler kısa sürmüş ve 1912-1922 yılları arasındaki savaşlar nedeni ile kesintiye uğramıştır.Fakir düşmüş bir toplum ve yoksul bir ekonomiyi devir alan Cumhuriyet, çağdaş bir vergicilik anlayışı çerçevesinde beyan usulüne dayanan vergi yasalarını peş peşe kabul etmeye başlayınca, muhasebe mesleği de vergicilik anlayışı çerçevesinde oluşmaya başlamış ve Maliye Vekaleti’ne dönük bir yapıda gelişmiş ve bu durum bütün yüzyıl boyunca devam etmiştir. Yeterli muhasebe bilgisine sahip muhasebecilerin azlığı, muhasebe mesleğinin örgütlenmesine imkân vermemiş ve örgütlenme olmayınca da denetim fonksiyonu muhasebe mesleği içinde değil, devlet denetim örgütleri içinde doğmuş ve gelişmiştir.Yüzyılın sonlarına doğru 3560 sayılı yasa ile muhasebe mesleğinin örgütlenmesi ile muhasebecilerin hem muhasebe uygulamalarında ve hem de muhasebe denetiminde etkin olmaya başladıkları gözlenmektedir.
Anahtar Kelimeler
According to the Organizational Delays Within the Accounting Profession
Öz
Accounting profession was born and developed within state accountancy of
the Ottoman State. The reason for this is that the Ottomans had a statist understanding
and there were few private firms. A modernization effort took place between the years
1879 – 1885 convenient with the management principles of the administrative reforms
of 1839, thus within the framework of the double entry accounting system. These
developments, which give preference to the function of delivering information to third
parties and to owner, was short lived and interrupted by the wars between 1912 and
1922.
With its poor society and poor economy, the Republic started to accept modern
tax laws based on declaration procedures. Accounting started to develop within the
boundaries of taxing concepts and the Ministry of Finance (Maliye Vekaleti). This
situation continued for one hundred years. Because of the low number of accountants,
accounting profession could not establish a professional body. Since the professional
body did not have a chance to build itself, auditing was born and developed within state
oriented auditing bodies instead of within accounting profession borders.
It is observed that accountants became influential both in accounting and
auditing practices at the end of the century because of the establishment of professional
bodies with the Law No.3560.
Anahtar Kelimeler
