Öz

Anadolu'daki Asur ticareti, Karadeniz'den Kuzey Suriye ve Mezopotamya'ya, Batı'da Konya ovasından Doğu'da Fırat'ın ötesine uzanıyordu. Asur Ticaret Kolonileri MÖ 1900'de kuruldu ve MÖ 1850'ye kadar devam etti. Anadolu'daki Asur ticareti ile ilgili bilgiler eski Asur çivi yazısı tabletlerinden edinilmektedir. Bu tabletler Anadolu'nun ilk yazılı kaynaklarıdır ve özellikle Kültepe, Hattuşa (Boğazköy) ve Alişar'daki kazılardan çıkartılmıştır. Yeminli anlaşmalar yerli hükümdarlar ve Asur devleti tarafından yapılırdı. Bu anlaşma, yerel hükümdarların ve Asur'un hak ve görevlerini yasal bir çerçevede belirlerdi. Bu anlaşma ile Asurluların ticareti yaklaşık 150-200 yıl kesintisiz olarak devam etti. Asurlu tüccarlar, Anadolu halkının talep ettiği kalaylı ve kaliteli tekstil ürünlerini almış ve eşek kervanlarıyla getirmişlerdir. Ve sonrasında üretilen değerli taşları, metali, özellikle altını, gümüşü ve Anadolu halkının yetiştirdiği ve ürettiği bakırı buradan sevk ettiler. Asurlu tüccarlar büyük şehirlerde Karum kolonileri ve küçük şehirlerde wabartum istasyonları kurdular. Bu ticaret sırasında bankacılık işlemleri, muhasebe uygulamaları, sözleşmeler hukuku ve ticaret hukuku uygulamaları gerçekleşti. Bu ticaret Anadolu ile Assur arasında meydana gelen bilinen ilk belgelenmiş “Uluslararası Ticaret” olarak kabul edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Asur Ticaret Kolonileri
• Asur Ticareti
• Karum
• Datum
• Muhasebe
• Ticaret Ortaklıkları

Assyrian Trade and Structure of Accounting in Anatolia

Öz

Assyrian trade in Anatolia extended from the Black Sea to Northern Syria and Mesopotamia and from the plain of Konya in the West to beyond the Euphrates in the East. Assyrian Trade Colonies were formed in 1900 B.C. and continued to 1850 B.C. The information about Assyrian trade in Anatolia is obtained from old Assyrian cuneiform tablets. These tablets were the first written sources of Anatolia and they were particularly excavated from Kültepe, Hattusa (Bogazköy), and Alişar. The sworn agreements were concluded by each native ruler and Assur state. This agreement specified the rights and duties of native rulers and Assur in a legal framework. By this agreement, Assyrians trade continued without any interruption within approximately 150-200 years. Assyrian traders acquired and brought tin and quality textiles demanded by Anatolian nation with donkey caravans. And they shipped the produced valuable stones, metal, especially gold, silver and copper that Anatolian nation produced and manufactured. Assyrian traders established Karum colonies in big cities and wabartum stations in small cities. During this trade, banking procedures, accounting applications, applications of law of contracts and commercial law were occurred. It was accepted as the first known documented “International Trade” which occurred between Anatolia and Assur.

Anahtar Kelimeler

• Assur Trade Colonies
• Assyrian Trade
• Karum
• Datum
• Accounting
• Trade Partnerships

Kaynakça

1. Akbaş, H. Emre, Alpaslan H. İbrahim and Şensoy F. (2018), Record Keeping Between Anatolia and Mesopotamia Regarding the First International Trade (2000 BC-1700 BC), In Aslan M. (Eds.) History of Middle East Accounting (3000 BC-2000 AD) Vol I (pp 69-205), Ankara, T.C. Sayıştay Başkanlığı Yayın İşleri Müdürlüğü
2. Bayram, Sebahattin (1987), Kültepe’den Kaçakçılıkla İlgili Yeni Metinler, XXXIV. International Assyriology Congress, 6-10/VII/İstanbul, s.285-289
3. Bayram, Sebahattin (1993), Kültepe Tabletlerinde Geçen Vergiler ve Özellikleri, A.Ü.D.T.C.F., S.369, s.1-13
4. Bilgiç, Emin (1947), Çivi Yazılı Kaynaklarda Geçen Başlıca Borç ve Ödünç Tabirleri, A.Ü.D.T.C.F., C 5, S.4, s.419-445
5. Bilgiç, Emin (1947), Çivi Yazılı Hukuki-İktisadi Kaynaklar, Mahiyet ve Muhtevaları, Belleten, C.11, S.44, s.571-602
6. Bilgiç, Emin (1951), Çivi Yazılı İktisadi Metinlerde “Faiz” Meselesi, Belleten, C.15, S.59, s.339-347
7. Çeçen, Salih (1997), Kanis Karumu’nun Diğer karum ve Wabartumlara KU.AN (amutum) ile ilgili Önemli Talimatları, Belleten, C.LXI, S.231, s.219-232
8. Dercksen, J.G. (1996), The old Assyrian Copper Trade In Anatolia, Nederland’s Historisch- Archaeologisch Instituut Te Istanbul

9. Dercksen, J.G. (2000), Institutional and Private in the Old Assyrian Period, Interdependency of Institutions and Private Entrepreneurs (Mos Studies 2), Proceedings of the Second Mos Symposium (Leiden 1998), Edited by A.C.V.M BONGENAAR, Nederland’s Historisch- Archaeologisch Instituut Te Istanbul, p. 135-152
10. Dercksen, J. Gerit (2004), Some Elements Of Old Anatolian Society In Kanis, Assyria And Beyond Studies Presented To Mogens Trolle Larsen, Nederlands Instituut Voor Het Nabije Oosten, p.136-189
11. Dercksen, J. Gerit (2005), Metals According to Documents from Kültepe-Kanish Dating to the Old Assyrian Colony Period, Anatolian Metal III, Der Anschnitt, Beiheft p.17-34
12. Ebling, Eric and Bruno Meissner (1993), Reallexikon der Assyriologie, Walter de Gruyter
13. Günbatti, Cahit (2004), Two Treaty Texts Found at Kültepe, Assyrian and beyond Studies Presented to Mogens Trolle Larsen, Leiden, p.249-265
14. Larsen, M. Trolle (1977), Partnerships in the Old Assyrian Trade, Iraq 39, s.119-145
15. Lewy, Hildegard (1965), Anatolia in the Old Assyrian Period, Cambridge, V.1, ch.XXIV, VII-X.
16. Şahin, H. Ali (2002), Koloni Çağı’nda (M.Ö.2000-1750) Anadolu’da Bulunan Asurlu Görevliler, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, s. 12. s. 69 - 88
17. Şahin, H. Ali (2004), Anadolu’da Asur Ticaret Kolonileri Devri (M.Ö. 1975-1725), Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezi Yayın No: 7
18. Şahin, H. Ali (2006), Anadolu’daki Eski Asur Koloni Mahkemeleri, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.21. S.121-151
19. Sever, Hüseyin (1990), Yeni Kültepe Tabletlerinde Geçen “Kima awat narua’im” Tabiri ve Değerlendirilmesi, A.Ü.D.T.C.F., cilt 34, S. 1-2, s.251-265
20. Sever, Hüseyin (1992), Kültepe Tabletlerinin Anadolu Tarihi ve Kültür Tarihi Bakımından Önemi, A.Ü.D.T.C.F., cilt 35, S. 2, s.247-256
21. Sever, Hüseyin (1995a), Yeni Belgelerin Işığında Koloni Çağında (M.Ö.1970-1750) Yerli Halk İle Asurlu Tüccarlar Arasındaki İlişkiler, Belleten C.59, S.224, s.1-16
22. Sever, Hüseyin (1995b), Anadolu’da Borsa ve Enflasyonun İlk Şekilleri, Archivum Anatolicum, S.1, s.123-133
23. Sever, Hüseyin (1997), Amutum Madeninin Ticaretinin Yapılması Hususunda, Asur Şehir Meclisince Verilmiş Bir Ruhsatname, Archivum Anatolicum III, Ankara, s.291-299
24. Sever, Hüseyin (1999), Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda (M.Ö.1970-1750) Anadolu Dışına Çıkışı Yasaklanan Bazı Madenler, XII. Türk tarih Kongresi’nden ayrıbasım, Türk Tarih Kurumu Basımevi, s. 85-95
25. Veenhof, K.R. (1972), Aspects of Old Assyrian Trade and Its Terminology, Leiden
26. Veenhof, K.R. (1984), An Old Assyrian Business Letter in the Medelhavsmuseet, The Museum of Mediterranean and Near Eastern Antiquities, Bulletion 19, p.3-9
27. Veenhof, K.R. (1987), “‘Dying Tablets’ and ‘Hungry Silver’: Elements of Figurative Language in Akkadian Commercial Terminology”, Figurative Language in the Ancient Near East, Edited by M. Midlin, Markham J. Geller and J.E. Wansbrough, p.41-76
28. Veenhof, K.R. (1995), “In Accordance With the Words of the Stele”: Evidence for Old Assyrian Legislation, Chicago Kent Law Review, Vol. 70, No 4, p.1717-1744
29. Veenhof, K.R. (2001), The Old Assyrian Period, Culture and History of The Ancient Near East, Edited by.B.Halpern, M.H.E.Weippert, TH.P.J.Van Den Hout and I. Winter, p.93-159
30. https://www.eisenbrauns.com/ECOM/_2BB0GQDD6.HTM, 01.02.2008
31. http://links.jstor.org/sici?sici=00030279(199204%2F06)112%3A2%3C333%3AKIDAZS%3E2.0.CO%3B2-4, 01.02.2008