Kurumsal Sosyal Sorumluluk Modelleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Kurumsal sosyal sorumluluk; kurumsal vatandaşlık, iş etiği ve sürdürülebilirlik gibi unsurları içinde barındıran, işletmelerin uzun vadeli hedefleri doğrultusunda toplum refahını gözetme çabası şeklinde ifade edilebilir. Günümüzde KSS, işletmeler için bir maliyet kalemi değil, marka değerini artıran, yatırımcı ilgisini çeken ve rekabet avantajı sağlayan stratejik bir araçtır. İşletmelerin bu sorumlulukları yerine getirmesi, sadece toplumsal fayda sağlamakla kalmayıp, kendi sürdürülebilirliklerini ve geleceklerini de garanti altına almalarını sağlamaktadır. Modern anlamda 1953 yılında Howard Bowen’in "ortaya koyduğu kurumsal sosyal sorumluluk kavramının teorik modelleri bu çaışmada incelenmiştir. Söz konusu modeller; Carroll’un Dört Boyutlu Modeli, Davis’in Üç Çember Modeli, Ackerman’ın Sosyal Duyarlılık Modeli, Sosyal performans modelleri, Preston ve Post’un Bütünleşik Modeli ve KSS'nin tarihsel değişimini vurgulayan üç aşamalı model.

Anahtar Kelimeler

• Kurumsal sosyal sorumluluk
• Sosyal sorumluluk
• İşletme yönetimi

A Review of Corporate Social Responsibility Models

Öz

Corporate social responsibility can be expressed as an effort by businesses to prioritize social welfare in line with their long-term goals, encompassing elements such as corporate citizenship, business ethics, and sustainability. Today, CSR is not a cost item for businesses but a strategic tool that enhances brand value, attracts investor interest, and provides a competitive advantage. By fulfilling these responsibilities, businesses not only provide social benefits but also ensure their own sustainability and future. This study examines the theoretical models of the corporate social responsibility concept, which was introduced in a modern sense by Howard Bowen in 1953. The models in question include: Carroll’s Four-Dimensional Model, Davis’s Three-Circle Model, Ackerman’s Social Responsiveness Model, Social Performance Models, Preston and Post’s Integrative Model, and the three-stage model emphasizing the historical evolution of CSR

Anahtar Kelimeler

• Corporate social responsibility
• Social responsibility
• Business management

Kaynakça

1. Angay, B. (2006). Halka Açık Şirketlerde Sosyal Raporlama ve Türkiye Uygulaması, Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
2. Aydede, C. (2007) Yükselen Trend Kurumsal Sosyal Sorumluluk. MediaCat Yayınları. İstanbul.
3. Bayrak, S. (2001). İş Ahlakı ve Sosyal Sorumluluk, Beta Yayınları, İstanbul.
4. Bibb, E., Fishberg, M., Harold, J., & Layburn, E. (2004). The blended value glossary. Stanford Graduate School of Business.
5. Bowen, H. (1953). Social Responsibilities of the Businessman, Harper, New York.
6. Campbell, J. L. (2007). Why would corporations behave in socially responsible ways? An institutional theory of corporate social responsibility. Academy of management Review, 32(3), 946-967.
7. Carroll, A. B. (1979). A three-dimensional conceptual model of corporate performance. Academy of management review, 4(4), 497-505.
8. Carroll, A. B. (1991). The pyramid of corporate social responsibility: Toward the moral management of organizational stakeholders. Business horizons, 34(4), 39-48.

9. Chapple, W., & Moon, J. (2005). Corporate social responsibility (CSR) in Asia: A seven-country study of CSR web site reporting. Business & society, 44(4), 415-441.
10. Cruz, J. M., & Wakolbinger, T. (2008). Multiperiod effects of corporate social responsibility on supply chain networks, transaction costs, emissions, and risk. International journal of production economics, 116(1), 61-74.
11. Çelik, A. (2007). Şirketlerin Sosyal Sorumlulukları, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, İşletmeler ve Sosyal Sorumluluk (Ed: Coşkun C. Aktan). s.61-84. İktisadi Girişim ve İş Ahlâkı Derneği Yayınları, İstanbul.
12. De George, R. T. (2008). Reflections on “Citizenship, Inc.”. Business Ethics Quarterly, 18(1), 43-50.
13. Dinçer Ö. & Fidan, Y. (1997). İşletme Yönetimine Giriş. Beta Yayınları, 2. Baskı, İstanbul.
14. Dinçer, Ö. (1998). Stratejik Yönetim ve İşletme Politikası. Beta Yayınları, İstanbul.
15. Erden, D. (1987). İşletmelerin sosyal sorumluluğunun algılanması: Mühendislik ile işletme ve iktisat öğrencilerinin kıyaslanması, Amme İdaresi Dergisi, 20(2), 65-80
16. Eren, E. (1997). İşletmelerde Stratejik yönetim ve İşletme Politikası. Der yayınları, İstanbul.
17. Ferioli, M., Freitas, M., & Spulber, D. (2022). The freedom to be sustainable, from the past to the future. Geopolitical, Social Security and Freedom Journal, 4(2), 59-79.
18. Frederick, W. C. (1998). Creatures, corporations, communities, chaos, complexity: A naturological view of the corporate social role. Business & Society, 37(4), 358-389.
19. Friedman, M. (2007). The social responsibility of business is to increase its profits. In Corporate ethics and corporate governance (ss. 173-178). Berlin, Heidelberg.
20. Garriga, E., & Melé, D. (2004). Corporate social responsibility theories: Mapping the territory. Journal of business ethics, 53(1), 51-71.
21. Güloğlu, T. & Es, M. (2006). Sivil toplum kuruluşlarının yerel yönetimlere etkisi, 3. STK Kongresi, Çanakkale-Biga, ss.145 154.
22. İbişoğlu, A. (2007). Kurumsal sosyal sorumluluk: Vestel örneği, Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
23. Knox, S., & Maklan, S. (2004). Corporate social responsibility:: Moving beyond investment towards measuring outcomes. European management journal, 22(5), 508-516.
24. Lantos, G. P. (2001). The boundaries of strategic corporate social responsibility. Journal of consumer marketing, 18(7), 595-632.
25. Luo, X., & Bhattacharya, C. B. (2006). Corporate social responsibility, customer satisfaction, and market value. Journal of marketing, 70(4), 1-18.
26. Maloni, M. J., & Brown, M. E. (2006). Corporate Social Responsibility in the Supply Chain: An Application in the Food Industry: Michael J Maloni and Michael E. Brown. Journal of business ethics, 68(1), 35-52.
27. Matten, D., Crane, A., & Chapple, W. (2003). Behind the mask: Revealing the true face of corporate citizenship. Journal of business ethics, 45(1), 109-120.
28. Okay, A. & Okay, A. (2001). Halkla İlişkiler Kavram Strateji ve Uygulamaları, Der Yayınları, İstanbul.
29. Öztürk, M. C., Torlak, Ö., Tokgöz, N., Ayman M. & Özgen, E. (2013). Kurumsal Sosyal Sorumluluk. Anadolu Üniversitesi Yayınları, No: 3021, Açıköğretim Fakültesi Yayını No:1973, Eskişehir.
30. Özüpek, M. N. (2005). Kurum İmajı ve Sosyal Sorumluluk. Tablet Kitabevi. Konya.
31. Ruf, B. M., Muralidhar, K., Brown, R. M., Janney, J. J., & Paul, K. (2001). An empirical investigation of the relationship between change in corporate social performance and financial performance: A stakeholder theory perspective. Journal of business ethics, 32(2), 143-156.
32. Silberhorn, D., & Warren, R. C. (2007). Defining corporate social responsibility: A view from big companies in Germany and the UK. European business review, 19(5), 352-372.
33. Sözbilir, H. (1981). İşletmelerde Sosyal Muhasebe Kuramı ve Türkiye’de Bir Anket Çalışması, Sevinç Matbaası, Ankara.
34. Stoner, J. A. F. & R. Edward F.(1989). Management. Prentice Hail International Inc., Englevvood Cliffs, New Jersey.
35. Top, S., & Öner, A. (2008). İşletme perspektifinden sosyal sorumluluk teorisinin incelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 4(7), 95-108.
36. Waddock, S. A., & Graves, S. B. (1997). The corporate social performance–financial performance link. Strategic management journal, 18(4), 303-319.
37. Yönet, E. (2005). Kurumsal sosyal sorumluluk anlayışında son dönemeç: stratejik sorumluluk. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(13), 239-264.
38. Yumuşak, M. (1999). İşletmelerde sosyal sorumluluk kavramının