Araştırma Makalesi

Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı

Cilt: 2 Sayı: 2 31 Temmuz 2025
  • Ilaha Aghayeva *
PDF İndir
TR EN

Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı

Öz

Bu çalışma, Azerbaycan’da kişi başına düşen Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH), para arzı, brüt sabit sermaye oluşumu, enflasyon ve mevduat faiz oranlarının finansal gelişme üzerindeki etkilerini, 2015 yılında yaşanan devalüasyon sürecini dikkate alınarak incelemektedir. Çalışmada 2000-2023 dönemine ait 24 yıllık veriler kullanılmış ve değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkiler, Genişletilmiş ARDL (Augmented AutoRegressive Distributed Lag) Modeli ile analiz edilmiştir. 2015 yılındaki döviz krizi etkisini modele yansıtmak amacıyla kukla değişken dahil edilmiştir. Değişkenlerin durağanlık düzeyleri hem geleneksel ADF (Augmented Dickey-Fuller) testi hem de yapısal kırılmaları dikkate alan Kesirli Esnek Fourier ADF ((Fractional Flexible Fourier ADF) testi ile incelenmiş ve serilerin farklı seviyelerde durağan oldukları belirlenmiştir. Analiz sonucunda değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiştir. Uzun dönem A-ARDL bulgularına göre, para arzı dışındaki tüm bağımsız değişkenlerin finansal gelişme üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri bulunmaktadır. GSYİH ve brüt sermaye oluşumunun finansal gelişmeyi pozitif yönde etkilediği, enflasyon ve mevduat faiz oranlarının ise olumsuz etkide bulunduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aliyev, F., Eylasov, N., & Gasim, N. (2022, October). Applying deep learning in forecasting stock index: Evidence from RTS index. In 2022 IEEE 16th International Conference on Application of Information and Communication Technologies (AICT) (pp. 1-4). IEEE.
  2. Aliyev, F., Eylasov, N., Gasim, N., & Şahinler, A. N. (2024). Impact of Nuclear Energy Consumption on CO2 Emissions in South Korea: Evidence from Fourier Bootstrap ARDL Bound Test. Journal of Sustainable Development Issues, 2(1), 51-66.
  3. Choudhary, W., Shafqat, M. M., Munir, Y., & Khalid, J. (2024). The Relationship between Trade Openness and Financial Development with Moderating Role of Inflation: Case of BRICS Countries. Advances in Business and Commerce (ABC), 3(1), 80-113.
  4. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: journal of the Econometric Society, 1057-1072.
  5. Ehigiamusoe, K. U., Guptan, V., & Narayanan, S. (2021). Rethinking the impact of GDP on financial development: Evidence from heterogeneous panels. African Development Review, 33(1), 1-13.
  6. Enders, W., & Lee, J. (2012a). The flexible Fourier form and Dickey–Fuller type unit root tests. Economics Letters, 117(1), 196-199.
  7. Enders, W., & Lee, J. (2012b). A unit root test using a Fourier series to approximate smooth breaks. Oxford bulletin of Economics and Statistics, 74(4), 574-599.
  8. Erasmus, S., & Matey, J. (2022). Private saving in Ghana: The combined efforts of financial development, interest rates, and inflation. Asian Development Policy Review, 10(3), 186-199.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finansal Öngörü ve Modelleme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ilaha Aghayeva * Bu kişi benim
0000-0001-9419-3728
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

9 Haziran 2025

Kabul Tarihi

1 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aghayeva, I. (2025). Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı. Muhasebe ve Finans Uygulamaları Dergisi, 2(2), 16-26. https://izlik.org/JA66JW36KE
AMA
1.Aghayeva I. Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı. Mufuy. 2025;2(2):16-26. https://izlik.org/JA66JW36KE
Chicago
Aghayeva, Ilaha. 2025. “Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı”. Muhasebe ve Finans Uygulamaları Dergisi 2 (2): 16-26. https://izlik.org/JA66JW36KE.
EndNote
Aghayeva I (01 Temmuz 2025) Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı. Muhasebe ve Finans Uygulamaları Dergisi 2 2 16–26.
IEEE
[1]I. Aghayeva, “Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı”, Mufuy, c. 2, sy 2, ss. 16–26, Tem. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA66JW36KE
ISNAD
Aghayeva, Ilaha. “Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı”. Muhasebe ve Finans Uygulamaları Dergisi 2/2 (01 Temmuz 2025): 16-26. https://izlik.org/JA66JW36KE.
JAMA
1.Aghayeva I. Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı. Mufuy. 2025;2:16–26.
MLA
Aghayeva, Ilaha. “Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı”. Muhasebe ve Finans Uygulamaları Dergisi, c. 2, sy 2, Temmuz 2025, ss. 16-26, https://izlik.org/JA66JW36KE.
Vancouver
1.Ilaha Aghayeva. Azerbaycan’da Makroekonomik Değişkenlerin Finansal Gelişim Üzerindeki Etkisi: 2015 Devalüasyonu Çerçevesinde A-ARDL Yaklaşımı. Mufuy [Internet]. 01 Temmuz 2025;2(2):16-2. Erişim adresi: https://izlik.org/JA66JW36KE

Creative Commons License

Bu dergi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International lisansı altında yayınlanmaktadır.