2008 Finansal Krizi ve Türkiye Ekonomisine Yansımaları

Öz

Bu çalışma, 2008 küresel finans krizinin Türkiye ekonomisi üzerine yansımalarını; enflasyon, ekonomik büyüme, döviz kuru hareketleri, faiz, dış ticaret dengesi ve Borsa İstanbul (BİST) gibi bazı göstergeler yardımı ile incelemeyi amaçlamaktadır. Başlarda finans krizi olarak ortaya çıkan ancak daha sonra etkileri reel sektöre yayılan 2008 krizi, en nihayetinde küresel bir krize dönüşmüştür. Küresel bir kriz haline gelen bu krizden Türkiye ekonomisi de ciddi bir şekilde etkilenmiştir. Ülke ekonomisi 2009 yılında % 4,8 küçülmüştür. Bu dönemde üretim ve tüketim faaliyetlerindeki sert düşüşler, ihracatta daralma ve yatırımların azalması, ekonomik küçülmenin temel nedenleri olarak öne çıkmıştır. Bu dönemde yerli ve yabancı yatırımcının TL cinsi varlıklardan döviz cinsi varlıklara yönelmesi ile BİST’te yoğun bir çıkış gözlenmiştir. Krizin erken dönemlerinde Türk Borsasında yaşanan sert düşüşler, faiz oranları ve döviz kurlarındaki dalgalanmalar, ülke ekonomisinin dış şoklara karşı kırılgan bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Ancak, Türkiye’nin önceki krizlere kıyasla daha sağlam bir bankacılık altyapısına ve mali disipline sahip olması, finansal sistemin çökmesini önlemiştir. Bununla beraber, ihracata yönelik sektörlerdeki üretim ve istihdam ciddi şekilde etkilenmiş, dış ticaret hacmi azalmıştır. Bu çalışma, Türkiye’nin 2008 krizine karşı nispeten dirençli bir duruş sergilerken, reel sektörün dış talebe bağımlılığının krizin etkilerini derinleştirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda, kriz sonrası dönemde uygulanan ekonomi politikalarının yapısal reformlarla desteklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Kriz
• Küresel Kriz
• Türkiye Ekonomisi

The 2008 Financial Crisis and Reflections on The Türkiye’s Economy

Öz

This study examines the impact of the 2008 global financial crisis on the Turkish economy through key indicators such as inflation, economic growth, exchange rate movements, interest rates, the foreign trade balance, and Borsa Istanbul (BIST). Initially a financial crisis, it soon spread to the real sector and evolved into a global phenomenon, significantly affecting Türkiye. In 2009, the Turkish economy contracted by 4.8%. The main factors behind this contraction were sharp declines in production and consumption, reduced exports, and falling investments. During this period, BIST experienced substantial capital outflows, as both domestic and international investors shifted from TL-denominated assets to foreign currency-based ones. The steep declines in BIST and the volatility in interest and exchange rates revealed the fragility of the Turkish economy to external shocks. However, Türkiye’s relatively strong banking infrastructure and fiscal discipline, compared to earlier crises, helped prevent a collapse of the financial system. Nevertheless, export-oriented sectors saw significant losses in production and employment, and foreign trade volume declined. This study shows that while Türkiye maintained a relatively resilient stance during the crisis, the real sector’s dependence on external demand deepened its impact. Accordingly, it is concluded that post-crisis economic policies should be supported by structural reforms.

Anahtar Kelimeler

• Financial Crisis
• Global Crisis
• Turkish Economy

Kaynakça

1. Alantar Doğan (2008), Küresel Finansal Kriz: Nedenleri Ve Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme, Maliye Finans Yazıları, Sayı 81
2. Alesina, A., Özler, S., Roubini, N., & Swagel, P. (1996). Political instability and economic growth. Journal of Economic Growth, 1, 189-211.
3. Altay, H., & Çelebioğlu, F. (2005). ŞUBAT 2001 Ekonomik Krizi Sonrasında İthalat Fonksiyonunun Yapısal Değişiminin İncelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (13).
4. Balaylar, N. A., Kayacan, E. Y., & Emeç, H. (2017). 2008 küresel krizi bağlamında döviz kurları ve Türkiye’de dövize endeksli banka kredileri arasındaki eşbütünleşme ve nedensellik ilişkisi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 24(3), 687-704.
5. Balmumcu, Ö., & Süslü, B. (2017). Para politikası açısından Türkiye’de 2001 ve 2008 kriz deneyimleri. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (626), 9-32.
6. Bastı, A. P. D. E. (2009). 2008 global financial crisis and the Turkish financial system. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(2), 89-103.
7. Başçı, E., & Kara, H. (2011). Finansal istikrar ve para politikası. İktisat, İşletme ve Finans, 26(302), 9-25.
8. Baş, S., & Sertkaya, B. (2021). Türkiye Ekonomisinde İç Ve Diş Denge Sorununun Çözümüne Yönelik Kapsamlı Bir Analiz. Turkish Business Journal, 2(3), 45-66.

9. Bocutoğlu, E., & Ekinci, A. (2009). Genel teori, küresel krizler ve yeniden maliye politikası. Maliye Dergisi, 156(1), 66-82.
10. Claessens, S., & Kose, M. A. (2010). The financial crisis of 2008–2009: Origins, issues, and prospects. Journal of Asian Economics, 21(3), 239.
11. Çelik, İ. E., & Yavuz, M. S. (2021). 2008 küresel finans krizinin şirketlerin finansal performanslarına etkisi: BIST 100 örneği. Akademik Hassasiyetler, 8(17), 285-303.
12. Devlet Planlama Teşkilatı. (2008). Orta vadeli program (2009-2011). Ankara: T.C. Başbakanlık.
13. Durmuş, M. (2009). The capitalist crisis and its implications for the Turkish economy. SEER-South-East Europe Review for Labour and Social Affairs, (03), 301-314.
14. Emirkadı, Ö. (2017). 2008 küresel krizi ve değişen para politikaları: Dünyada ve Türkiye’de faiz koridoru uygulaması. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 465-486.
15. Eraslan, C., & Bayraktar, Y. (2012). Konut balonlarının oluşumunda FED'in rolü ve küresel krizden çıkartılacak bazı dersler. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 62(2), 38-59.
16. Fosu, A. K. (1992). Political instability and economic growth: evidence from Sub-Saharan Africa. Economic Development and Cultural Change, 40(4), 829-841.
17. Furceri, D., & Mourougane, A. (2009). The effect of financial crises on potential output: New empirical evidence from OECD countries.
18. Goldsmith, A. A. (1987). Does political stability hinder economic development? Mancur Olson's theory and the Third World. Comparative Politics, 19(4), 471-480.
19. Halisçelik, E. (2021). 2008 küresel ekonomik krizinin türü ve nedenleri. Journal of Empirical Economics and Social Sciences, 3(1), 1-20.
20. Hiç, Ö., & Gencer, A. H. (2023). The 1994, 1997-98, 2001 and 2008 crises and their impacts on the Turkish economy. In Proceedings of International Conference of Eurasian Economies 2023 (pp. 65-73). İzmir, Turkey.
21. Kaderli, Y., & Küçükkaya, H. (2012). 2008 dünya finansal krizi sonrası Türkiye ekonomisinde yaşanan gelişmelerin bazı ülkelerle karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (12), 85-96.
22. Kapri, K. (2019). Impact of political instability on firm-level export decisions. International review of economics & finance, 59, 98-105.
23. Karaçor, Z. (2006). Öğrenen ekonomitürkiye: Kasım 2000-Şubat 2001 krizinin öğrettikleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16), 379-391.
24. Mercan, M. (2014). Ekonomik büyümenin belirleyicileri ve 2008 krizi: Orta Asya ülkeleri ve Türkiye ekonomisi için panel veri analizi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 21(1), 125-142.
25. Özkardeş, L. (2016). 2008 Krizinin Türkiye’nin İhracat Ürünleri ve Pazar Konfigürasyonuna Etkisi. Gümrük ve Ticaret Dergisi, (8), 30-37.
26. Reinhart, C. M. and Felton, A. (2009). “The First Global Financial Crisis of the 21st Century, Part II: Introduction, MPRA Paper No. 13607, http://www.mpra.ub.uni-muenchen.de
27. Reinhart, C. M., & Rogoff, K. S. (2008a). Is the 2007 US sub-prime financial crisis so different? An international historical comparison. American Economic Review, 98(2), 339-344.
28. Reinhart, C. M., & Rogoff, K. S. (2008b). This time is different: A panoramic view of eight centuries of financial crises (No. w13882). National Bureau of Economic Research.
29. Roubini, N., & Stephen, M. (2011). Kriz Ekonomisi Dünya Ekonomisinin Çöküşü ve Geleceği,(çev.) I. Tezcan, Pegasus Yayınları, İstanbul.
30. SACASA, Noel (2008); “Preventing Future Crisis; Priorities for regulatory reform after the meltdown”, Finance & Development, IMF Publications, December, pp.11 - 14; www.imf.org)
31. Stiglitz, J. E. (2012). Serbest düşüş - Amerika, serbest piyasalar ve dünya ekonomisinin çöküşü. Gündoğan Yayınları.
32. Sorkin, A. R. (2010). Too big to fail: The inside story of how Wall Street and Washington fought to save the financial system--and themselves. Penguin.
33. Swan Peter L. (2009), The political economy of subprime crisis: Why subprime was so attractive to its creators, European Journal of Political Economy, No. 25, ss. 124-132.
34. Temiz, D., & Gokmen, A. (2009). The 2000-2001 financial crisis in Turkey and the global economic crisis of 2008-2009: Reasons and comparisons. International Journal of Social Sciences and Humanity Studies, 1(1), 1-16.
35. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (2025). https://www.tcmb.gov.tr. Erişim tarihi: 01.06.2025.
36. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Erişim adresi: https://www.tuik.gov.tr. Erişim tarihi: 30.05.2025.
37. Yıldız, A. (2017). Ak Parti Dönemi ve 15 Temmuz Askerî Darbe Girişiminin Ekonomi Politiği. Uluslararası Darbe Sempozyumu Bildiri Kitabı, 26-28.
38. Yıldırım, S. (2010). 2008 yılı küresel ekonomi krizinin dünya ve Türkiye ekonomisine etkileri. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2010(1), 47-55.
39. Zablotsky, E. E. (1996). Political stability and economic growth: A two-way relation (Vol. 109). CEMA.