Döngüsel Ekonomide Karbon Salınımı: Teorik Bir İnceleme

Öz

Doğrusal ekonomi modeli, doğal kaynakların yoğun biçimde tüketilmesine ve kullanım ömrünü tamamlayan ürünlerin atık olarak sistem dışına çıkarılmasına dayanmaktadır. Artan nüfus, sanayileşme ve ekonomik büyüme ile birlikte bu modelin neden olduğu karbon emisyonları ve çevresel bozulma, sürdürülebilir kalkınma açısından önemli sorunlar ortaya çıkarmıştır. Bu gelişmeler doğrultusunda, kaynakların mümkün olduğunca uzun süre ekonomide tutulmasını, atık oluşumunun azaltılmasını ve geri dönüşüm ile yeniden kullanım uygulamalarını esas alan döngüsel ekonomi yaklaşımı ön plana çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı, döngüsel ekonomi yaklaşımının karbon salınımı üzerindeki etkisini teorik açıdan incelemek ve sürdürülebilir kalkınma ile olan ilişkisini literatür çerçevesinde değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

• Döngüsel ekonomi
• Karbon emisyonu
• Sürdürülebilir kalkınma

Carbon Emissions in the Circular Economy: A Theoretical Review

Öz

The linear economy model is based on the intensive consumption of natural resources and the disposal of products as waste once they reach the end of their useful life. With increasing population growth, industrialization, and economic expansion, the carbon emissions and environmental degradation generated by this model have become major challenges to sustainable development. In response to these challenges, the circular economy has emerged as an alternative approach that aims to keep resources in use for as long as possible while minimizing waste generation through recycling and reuse practices. The primary objective of this study is to theoretically examine the impact of the circular economy on carbon emissions and to evaluate its relationship with sustainable development within the framework of the existing literature.

Anahtar Kelimeler

• Circular economy
• Carbon emissions
• Sustainable development

Kaynakça

1. Acci, Y., Akarsu, G. & Cafrı, R. (2023). Döngüsel ekonomi ve yeşil büyüme çerçevesinde sürdürülebilir kalkınma göstergelerinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: Seçilmiş AB ülkelerinden ampirik kanıtlar. Verimlilik Dergisi, 53–66.
2. Ateş, E. (2021). Döngüsel ekonomi kapsamında GSYİH ile geri dönüşüm ilişkisi: Avrupa Birliği ülkeleri örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (67), 125–137.
3. Ay Türkmen, M. & Kılıç, F. (2020). Sürdürülebilir kalkınma anlayışına yönelik döngüsel ekonomi modeli. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi. 55(4) 2020, 2538-2556
4. Balbay, Ş., Sarıhan, A. & Avşar, E. (2021). Döngüsel ekonomi yaklaşımı. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (27), 557–569.
5. Brundtland, G. H. (1987). Our common future: Report of the World Commission on Environment and Development. Oxford University Press.
6. Dağlı, H. (2019). İklim değişikliği ile mücadelede karbon vergisi. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 30–42.
7. Dikmen, A. T. & Kara, S. B. (2024). Yükselen piyasa ekonomilerinde CO₂ emisyonu, yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 19(2), 415–433.
8. Duran, M. S. & Bozkaya, Ş. (2024). Sürdürülebilir büyüme için döngüsel ekonominin rolü. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(2), 221–236.

9. Ellen MacArthur Foundation. (2019). Completing the picture: How the circular economy tackles climate change. Ellen MacArthur Foundation.
10. European Commission. (2020). Circular economy action plan: For a cleaner and more competitive Europe. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2779/05068
11. Keskin, A. (2020). G20 ülkelerinin CO₂ emisyonları ve kişi başına düşen milli gelirin 1960–2012 dönemi arasındaki ampirik analizi. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 5(1), 25–38.
12. Mongo, M., Laforest, V., Belaïd, F. & Tanguy, A. (2022). Assessment of the impact of the circular economy on CO₂ emissions in Europe. Journal of Innovation Economics & Management, 39(3), 15–43. https://doi.org/10.3917/e.jie.pr1.0107
13. Önder, H. (2018). Sürdürülebilir kalkınma anlayışında döngüsel ekonomi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (57), 196–204.
14. Özdemir, D. & Özekicioğlu, A. (2006). Kentleşme ve çevre sorunları. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 11(1), 17–30.
15. Özel, S. Ö. & Veysikarani, D. (2024). Dijitalleşme ve çevre ekonomisi ilişkisi. İstatistik Araştırma Dergisi, 14(2), 14–29.
16. Öztürk, S. & Yüksel, Ö. (2019). Karbondioksit salınımı ile büyüme arasındaki ilişki: 1960–2014 Türkiye örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 123–131.
17. Pao, H. T. & Chen, C. C. (2022). The dynamic interaction between circular economy and the environment: Evidence on EU countries. Waste Management & Research, 40(7), 969–979. https://doi.org/10.1177/0734242X211057015
18. Reyhan, A. S. (2023). Yeşil mutabakat ve döngüsel ekonomi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (Özel Sayı), 211–224.
19. Sarı, S. (2025). Ekolojik ayak izi analizi. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 96–105.
20. Şentürk, C. (2023). STIRPAT modeli analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(Özel Sayı), 91–107.
21. Uçak, S. (2013). CO₂ emisyonları ve ekonomik büyüme ilişkisi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(2), 492–504.
22. Yılmaz, V. (2019). Döngüsel ekonomi bibliyometrisi. Enderun, 3(2), 60–72.