Kötülük Problemi ve Muhammed İkbal’in Bu Probleme Yaklaşımı
Öz
Tanrı’nın iyi, güçlü, bilgili oluşu ve dünyada kötülüğün bulunuşu arasında mantıksal bir tutarsızlık olması, kötülük probleminin çıkış noktasını oluşturur. Bu problemden hareketle Tanrı’nın yokluğunu kanıtlamaya çalışanlar olduğu gibi, yokluğunu değil ama kötülüğünü yahut güçsüzlüğünü kanıtlamayı deneyenler de vardır. Bazı teistler bunlara cevap vermeye çalışırlar. Bu cevaplar kötülük problemini teizmin lehine çözme girişimleridir ki bu girişimin terim olarak ifadesi, teodisedir. Muhammed İkbal de Müslüman bir düşünür olarak kötülük problemini ele almış ve bu konuda, asıl olarak varlıkların özgürlüğünü ön plana çıkaran bir çözüm önermiştir. O, bunu yaparken, teistik tanrı tasarımında özgün bir değişiklik yapmıştır. Bu değişiklikle teizmin tanrısı artık fiilen değil, potansiyel olarak her şeye gücü yeten diye nitelenebilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albayrak, Mevlüt, Felsefe ve Din - Din Felsefesine Giriş, (Ankara: Asil Yayınları, 2007).
- Aydın, Mehmet S., Alemden Allah’a, (İstanbul: Ufuk Kitap, 2002).
- Cevizci, Ahmet, Felsefe Terimleri Sözlüğü, (İstanbul: Paradigma Yayınları, 2000).
- Coşkun, Berrak, Hannah Arendt’te Radikal Kötülük Problemi, (İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2013).
- Çınar, Aliye, “Leibniz’de Kötülük Problemi ve Teodise”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1 (2005).
- Dawkins, Richard, Kör Saatçi, çev. Feryal Halatçı, (Ankara: TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları, 2008).
- Freud, Sigmund, Bir Yanılsamanın Geleceği, çev. H. Zafer Kars, (İstanbul: Kaynak Yayınları, 1995).
- Gazali, “Mümkün Dünyaların En İyisi”, Klasik ve Çağdaş Metinlerle Din Felsefesi, çev. Cafer Sadık Yaran, (Samsun: Etüt Yayınları, 1997).
- Gökberk, Macit, Felsefe Tarihi, (İstanbul: Remzi Kitabevi, 1985).
- Günbulut, Şükrü, Küçük Felsefe Tarihi, (İstanbul: Zepros Yayınları, 2016).