YERSİZ-YURTSUZLAŞTIRILMIŞ POLİTİKA: DELEUZE VE GUATTARİ’NİN SİYASET FELSEFESİNİN ELEŞTİREL BİR İNCELEMESİ

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 84 - 94, 28.12.2025

Can Büyükbay

https://doi.org/10.33817/muhakeme.1788045

Öz

Bu makale Gilles Deleuze ve Félix Guattari'nin siyasi felsefelerini eleştirel bir şekilde incelemekte ve yersiz-yurtsuzlaşma, asamblajlar, duygulanım ve Savaş Makinesi kavramlarına odaklanmaktadır. Teorileri, hiyerarşik güce ve devlet kontrolünü eleştirir. Araştırmacılar, kuramlarının örgütsel yapı eksikliği ve çağdaş mücadelelerde uygulanabilirliği konusunda eleştirilerini dile getirmektedir. İncelenen temel eleştirilerden biri yersiz-yurtsuzlaşmanın paradoksudur: Deleuze ve Guattari bunu bir direniş gücü olarak sunsa da, kapitalizmin kendisi yersiz-yurtsuzlaştıran piyasalar ve toplumsal ilişkiler üzerinde gelişir ve bu da özgürleşme ile neoliberal uyum arasında ayrım yapmayı zorlaştırır. Benzer şekilde, asamblajlar siyasi oluşumun akışkan bir modelini sunarken, eleştirel akademisyenler uzun vadeli direniş için sürdürülebilir bir çerçeveden yoksun olduklarını savunmaktadır. Ek olarak, genellikle kapitalist yeniden yerlileştirme altında çözülen, duygulanım odaklı politikanın sınırları vurgulanır. Bu makale ayrıca Deleuze ve Guattari'nin devlet ve Savaş Makinesi arasındaki karşıtlığının dijital çağda uygulanabilir olup olmadığını da incelemektedir. Kurama eleştirel yaklaşanlar, algoritmik yönetişimin ve ağ tabanlı kapitalizmin kontrol ve direniş arasındaki ayrımı bulanıklaştırdığını savunur. Buna karşılık, bu makale yersiz-yurtsuzlaşmayı yeniden düşünmenin ve asamblaj teorisini hegemonik mücadeleyle bütünleştirmenin yollarını araştırır. Sonuç olarak, Deleuze ve Guattari'nin kavramlarının değerli olmaya devam ettiği; ancak çağdaş güç yapılarını etkili bir şekilde ele almak için stratejik uyarlama gerektiği savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Deleuze , savaş makinesi , algoritmik yönetişim , şizoanaliz , kapitalizm sonrası siyaset

DETERRITORIALIZED POLITICS: A CRITICAL EXAMINATION OF DELEUZE AND GUATTARI’S POLITICAL PHILOSOPHY

Öz

This article critically examines the political philosophy of Gilles Deleuze and Félix Guattari and focuses on the tensions between their concepts of deterritorialization, assemblages, affect, and the War Machine. Their framework challenges hierarchical power and state control. However, scholars have raised concerns about its lack of organizational structure, its susceptibility to capitalist co-optation, and its applicability in contemporary struggles. A key critique explored is the paradox of deterritorialization: Though Deleuze and Guattari present it as a force of resistance, capitalism itself thrives on deterritorializing markets and social relations. This makes it difficult to distinguish between liberation and neoliberal adaptability. Similarly, while assemblages offer a fluid model of political formation, critics argue they lack a sustainable framework for long-term resistance. Additionally, scholars highlight the limits of affect-driven politics, which often dissolves under capitalist reterritorialization. This article also examines whether Deleuze and Guattari’s opposition between the State and the War Machine remains viable in the digital age. Scholars argue that algorithmic governance and networked capitalism blur the distinction between control and resistance. In response, this article explores ways to rethink deterritorialization and integrate assemblage theory with hegemonic struggle. Ultimately, it argues that Deleuze and Guattari’s concepts remain valuable but require strategic adaptation to address contemporary power structures effectively.

Anahtar Kelimeler

Deleuze , war machine , algorithmic governance , schizoanalysis , post-capitalist politics

Kaynakça

• Badiou, A. (2000). Deleuze: The clamor of being. Minneapolis: University of Minnesota Press.
• Bey, H. (1991). Temporary autonomous zone. New York: Autonomedia.
• Crogan, P. (1999). Theory of state: Deleuze, Guattari and Virilio on the state, technology, and speed. Angelaki: Journal of the Theoretical Humanities, 4(2), 137–148.
• Deleuze, G. (1994). Difference and repetition. New York, NY: Columbia University Press.
• Deleuze, G., & Guattari, F. (1983). Anti-Oedipus: Capitalism and schizophrenia (R. Hurley, M. Seem, & H. R. Lane, Trans.). Minneapolis: University of Minnesota Press.
• Deleuze, G., & Guattari, F. (1987). A thousand plateaus: Capitalism and schizophrenia (B. Massumi, Trans.). Minneapolis: University of Minnesota Press.
• Deleuze, G., & Guattari, F. (1994). What is philosophy? New York, NY: Columbia University Press.
• Gammon, E., & Reid, J. (2010). Whither Deleuze and Guattari: A critical introduction. Journal of International Relations and Development, 13(4), 323–324.
• Günzel, S. (1998). Immanence and deterritorialization: The philosophy of Gilles Deleuze and Félix Guattari. Paideia, 20(6), 137–143.
• Hardt, M., & Negri, A. (2000). Empire. Cambridge, MA: Harvard University Press.
• Jordan, T. (1995). Collective bodies: Raving and the politics of Gilles Deleuze and Félix Guattari. Body & Society, 1(1), 125–147.
• Juris, J. S. (2012). Reflections on #Occupy Everywhere: Social Media, public space, and emerging logics of aggregation. American Ethnologist, 39 (2): 259–279.
• Laclau, E., & Mouffe, C. (1985). Hegemony and socialist strategy: Towards a radical democratic politics. London: Verso.
• Lazzarato, M. (2014). Signs and machines: Capitalism and the production of subjectivity. Los Angeles, CA: Semiotext(e).
• Mayer, H. & Paul L. K. (2006). Cities and the creative class. New York: Routledge.
• Protevi, J. (2008). Deleuze, Guattari and emergence. Paragraph, 29(2), 19–39.
• Scott, J. C. (1990). Domination and the arts of resistance: Hidden transcripts. New Haven: Yale University Press.
• Srnicek, N., & Williams, A. (2015). Inventing the future: Postcapitalism and a world without work. London: Verso.
• Virilio, P. (1998). The information bomb. London: Verso.
• Wiley, S. B. C., & Wise, J. M. (2019). Guattari, Deleuze, and cultural studies. Cultural Studies, 33(1), 75–97.
• Zayani, M. (2000). Gilles Deleuze, Félix Guattari and the total system. Philosophy & Social Criticism, 26(1), 93–114.