Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri

Muhammed Sukru Aydın

TR EN

Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri

Öz

Yalan söyleme davranışı, bir başkasında niyetli olarak yanlış kanılar oluşturma çabasıdır. Literatürde yalan söyleme davranışlarının gelişiminin incelendiği araştırmaların büyük çoğunluğunun okul öncesi dönemdeki çocuklara yoğunlaştığı görülmektedir. Yalan söyleme davranışlarının okul öncesi dönemden itibaren nasıl gelişim gösterdiği ve çeşitli sosyal, kültürel, bilişsel etmenlerin yalan söyleme üzerindeki etkisine yönelik araştırmalar ise son yirmi yılda artış göstermiştir. Ancak Türkiye’deki araştırmaların yalan söyleme davranışları konusunda henüz başlangıç aşamasında olduğu görülmektedir. Bu nedenle, mevcut derleme çalışmasında yalan söyleme davranışlarının gelişimiyle ilgili araştırmalara değinilerek bu davranışlarının doğasının anlaşılması ve Türkçe literatürde görülen eksiklik giderilmeye çalışılmıştır. Ayrıca eksik kalan noktalar üzerinden ileride yapılacak araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

yalan söyleme davranışı, yalan söylemenin gelişimi, erken çocukluk, sosyal-bilişsel gelişim

Kaynakça

Aydın, M. Ş. (2020). Yalanın Renkleri: Yalanın tanımlanması ve türleri üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(69), 712-720.
Aydın, M. Ş. (2021). 29-72 aylık çocukların olumsuz ve prososyal yalan söyleme davranışlarının incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 5(1), 92-108.
Baumrind, D. (1991). The influence of parenting on style of adolescent competence and substance use. Journal of Early Adolescence, 11, 56-95.
Bond, G. D., Malloy, D. M., & Arias, E. A. (2005). Lie-based decision making in prison. Communication Reports, 18(1), 9–19.
Carlson, S. M., Moses, L. J., & Hix, H. R. (1998). The role of inhibitory processes in young children's difficulties with deception and false belief. Child Development, 69(3), 672-691.
Cole, P. M. (1986). Children's spontaneous control of facial expression. Child Development, 57, 1309- 1321.
DePaulo, B. M., Kashy, D. A., Kirkendol, S. E., Wyer, M. M., & Epstein, J. A. (1996). Lying in everyday life. Journal of Personality and Social Psychology, 70, 979–995.
Ekman, P. (2016). Çocuklar Neden Yalan Söyler?. Yakamoz Yayınları.
Engels, R. C. M. E., Finkenauer, C., & van Kooten, D. C. (2006). Lying behavior, family functioning and adjustment in early adolescence. Journal of Youth & Adolescence, 35(6), 949-958.
Ennis, E., Vrij, A., & Chance, C. (2008). Individual differences and lying in everyday life. Journal of Social and Personal Relationships, 25, 105–118.

Evans, A. D., & Lee, K. (2011). Verbal deception from late childhood to middle adolescence and its relation to executive functioning skills. Developmental Psychology, 47(4), 1108-1116.
Evans, A. D., & Lee, K. (2013). Emergence of lying in very young children. Developmental Psychology, 49(10), 1958-1963.
Evans, A. D., Xu, F., & Lee, K. (2011). When all signs point to you: lies told in the face of evidence. Developmental Psychology, 47(1), 39-49.
Finkenauer, C., Engels, R. C., & Meeus, W. (2002). Keeping secrets from parents: Advantages and disadvantages of secrecy in adolescence. Journal of Youth & Adolescence, 31(2), 123-136.
Gillath, O., Sesko, A. K., Shaver, P. R., & Chun, D. S. (2010). Attachment, authenticity, and honesty: Dispositional and experimentally induced security can reduce self- and other deception. Journal of Personality and Social Psychology, 98, 841-855.
Gnepp, J., & Hess, D. L. (1986). Children’s understanding of verbal and facial display rules. Developmental Psychology, 22(1), 103-108.
Goffman, E. (1967). Interpersonal ritual: Essays on face-to-face behavior. New York: Pantheon Books.
Gombos, V. A. (2006). The cognition of deception: The role of executive processes in producing lies. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 132(3), 197-214.
Heyman, G. D., Luu, D. H., & Lee, K. (2009). Parenting by lying. Journal of Moral Education, 38(3), 353-369.
Hofstede, G. (1980). Culture’s consequence. Beverly Hills CA: Sage.
Hughes, C., Graham, A., & Grayson, A. (2004). Executive function in childhood: Development and disorder. Cognitive and Language Development in Children, 205-230.
Jensen, L. A., Arnett, J. J., Feldman, S. S., & Cauffman, E. (2004). The right to do wrong: Lying to parents among adolescents and emerging adults. Journal of Youth and Adolescence, 33(2), 101-112.
Lavoie, J., Leduc, K., Arruda, C., Crossman, A. M., & Talwar, V. (2017). Developmental profiles of children’s spontaneous lie-telling behavior. Cognitive Development, 41, 33-45.
Lee, K. (2013). Little liars: Development of verbal deception in children. Child Development Perspectives, 7(2), 91-96.
Lee, K., Cameron, C.A., Xu, F., Fu, G., & Board, J. (1997). Chinese and Canadian children’s evaluations of lying and truth telling: Similarities and differences in the context of proand antisocial behaviors. Child Development, 68(5), 924-934.
Lewis, M., & Crossman, A. M. (2003). Smooth criminals? Detecting children’s lies. In V. Talwar & T. Lyon (Chairs), Veracity of children: The psychological and legal implications. Symposium conducted at the American Psychological Association convention, Toronto, Canada.
Lewis, M., Sullivan, M. W., Stanger, C., & Weiss, M. (1989). Self development and self-conscious emotions. Child Development, 60, 146–156.
Ma, F., Evans, A. D., Liu, Y., Luo, X., & Xu, F. (2015). To lie or not to lie? The influence of parenting and theory-of-mind understanding on three-year-old children’s honesty. Journal of Moral Education, 44, 198-212.
McFarlane, J. W., Allen, L., & Honzik, M. P. (1962). A developmental study of the behaviour problems of normal children between twenty-one months and fourteen years. Berkeley, CA: University of California Press.
McLeod, B. A., & Genereux, R. L. (2008). Predicting the acceptability and likelihood of lying: The interaction of personality with type of lie. Personality and Individual Differences, 45(7), 591-596.
Moll, H., & Tomasello, M. (2007). How 14- and 18-month-olds know what others have experienced. Developmental Psychology, 43(2), 309–317.
Newton, P., Reddy, V., & Bull, R. (2000). Children's everyday deception and performance on false‐belief tasks. British Journal of Developmental Psychology, 18(2), 297-317.
Polak, A., & Harris, P. L. (1999). Deception by young children following noncompliance. Developmental Psychology, 35, 561–568.
Porter, S., Campbell, M. A., Stapleton, J., & Birt, A. R. (2002). The influence of judge, target, and stimulus characteristics on the accuracy of detecting deceit. Canadian Journal of Behavioural Science, 34(3), 172–188.
Price, R. (1992). Moral‐political education and modernization. In T. Hayhoe (Ed.), Education and modernization: The Chinese experience (pp. 211–238). New York: Pergamon.
Ruffman, T., Olson, D. R., Ash, T., & Keenan, T. (1993). The ABCs of deception: Do young children understand deception in the same way as adults?. Developmental Psychology, 29(1), 74-87.
Rutter, M. (1967). A children’s behavior questionnaire for completion by teachers: Preliminary findings. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 8, 1–11.
Saarni, C. (1984). An observational study of children’s attempts to monitor their expressive behavior. Child Development, 55, 1504- 1513.
Serota, K. B., Levine, T. R., & Boster, F. J. (2010). The prevalence of lying in America: Three studies of self-reported lies. Human Communication Research, 36, 2–25.
Shepherd, M., Oppenheim, B., & Mitchell, S. (1971). Childhood behavior and mental health. London: University of London Press.
Sodian, B., & Frith, U. (1992). Deception and sabotage in autistic, retarded and normal children. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 33(3), 591-605.
Stouthamer-Loeber, M. (1986). Lying as a problem behavior in children: A review. Clinical Psychology Review, 6(4), 267-289.
Talwar, V., & Crossman, A. (2011). From little white lies to filthy liars: The evolution of honesty and deception in young children. Advances in Child Development and Behavior, 40, 139-179.
Talwar, V., Gordon, H., & Lee, K. (2007). Lying in the elementary school: Verbal deception and its relation to second-order belief understanding. Developmental Psychology, 43, 804–810.
Talwar, V., & Lee, K. (2002a). Development of lying to conceal a transgression: Children’s control of expressive behavior during verbal deception. International Journal of Behavioral Development, 26, 436–444.
Talwar, V., & Lee, K. (2002b). Emergence of white-lie telling in children between 3 and 7 years of age. Merrill-Palmer Quarterly, 48, 160-181.
Talwar, V., & Lee, K. (2008). Social and cognitive correlates of children’s lying behavior. Child Development, 79(4), 866-881.
Talwar, V., Murphy, S. M., & Lee, K. (2007). White lie-telling in children for politeness purposes. International Journal of Behavioral Development, 31(1), 1-11.
Wellman, H. M. (1990). The child's theory of mind. Cambridge, MA: MIT Press, A Bradford Book.
Williams, S., Moore, K., Crossman, A. M., & Talwar, V. (2016). The role of executive functions and theory of mind in children’s prosocial lie-telling. Journal of Experimental Child Psychology, 141, 256-266.
Wilson, A. E., Smith, M. D., & Ross, H. S. (2003). The nature and effects of young children’s lies. Social Development, 12(1), 21–40.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Muhammed Sukru Aydın ^*
0000-0003-1112-3180
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

26 Mayıs 2021

Kabul Tarihi

25 Haziran 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 4 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA29HE84RE

APA

Aydın, M. S. (2021). Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri. Muhakeme Journal, 4(1), 1-13. https://izlik.org/JA29HE84RE

AMA

1.Aydın MS. Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri. Muhakeme Journal. 2021;4(1):1-13. https://izlik.org/JA29HE84RE

Chicago

Aydın, Muhammed Sukru. 2021. “Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri”. Muhakeme Journal 4 (1): 1-13. https://izlik.org/JA29HE84RE.

EndNote

Aydın MS (01 Haziran 2021) Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri. Muhakeme Journal 4 1 1–13.

IEEE

[1]M. S. Aydın, “Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri”, Muhakeme Journal, c. 4, sy 1, ss. 1–13, Haz. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29HE84RE

ISNAD

Aydın, Muhammed Sukru. “Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri”. Muhakeme Journal 4/1 (01 Haziran 2021): 1-13. https://izlik.org/JA29HE84RE.

JAMA

1.Aydın MS. Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri. Muhakeme Journal. 2021;4:1–13.

MLA

Aydın, Muhammed Sukru. “Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri”. Muhakeme Journal, c. 4, sy 1, Haziran 2021, ss. 1-13, https://izlik.org/JA29HE84RE.

Vancouver

1.Muhammed Sukru Aydın. Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı ve Gelişim Süreçleri. Muhakeme Journal [Internet]. 01 Haziran 2021;4(1):1-13. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29HE84RE