Atık Camları Seramik Kalıp İçerisinde Şekillendirme Yöntemleri ve Uygulamalar

Öz

Seramik yapımının geçmişi ortalama on bin yıl, yapay camın geçmişi ise beş bin yıl öncesine dayanmaktadır. Sanayi devrimi ile gelişen üretim teknolojisi cam ambalaj ürünlerin kullanımını artırmış; bununla beraber kavanoz, parfüm, ilaç ve tüketilebilir sıvı içeceklerin cam kap malzemeleri atık çöp olarak ekolojik dengeyi bozacak bir tehdit oluşturmuştur. Fabrikaların artan üretim maliyetleri, hammadde kaynaklarının tüketiminin azaltılması ve çevre kirliliğinin önüne geçilmek istenmesi sebebi ile kâğıt, metal ve cam atıkların geri kazanılması için “geri dönüşüm yöntemi” yönetmelikler çerçevesinde uygulanmaya başlanmıştır. Bu makale, toplanan katı cam atık malzemelerin “geri dönüşüm yöntemi” ile mikronize boyutta (100-3000 mikron arası) cam taneciğine dönüştürülmesini ve geri kazanılan cam tanecikleri ile sanat eserlerinin şekillendirilme süreçlerini içermektedir. Araştırmanın en önemli özelliği, cam hamuru (pâte de verre) tekniğinin pişmiş (bisküvi) toprak açık kalıplar kullanılarak yapılmış olmasıdır. Çalışma kapsamında şekillendirilecek olan cam eserlerin tasarımları düşünülmüş, ölçüleri belirlenmiş, çömlekçi çarkında farklı çaplarda pişmiş toprak kalıplar şekillendirilmiş ve üretilmiştir. Pişmiş toprak kalıpların içine geri dönüşümle elde edilen atık cam kırıkları yerleştirilerek füzyon fırınında 750 °C ile 950 °C derecelerde ısıl işleme tabi tutularak biçimlendirilmiştir. Sonuçta, farklı çaplarda ve renklerde ortalama 50 cam eser ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Geri Dönüşüm
• Cam
• Seramik
• Cam Hamuru
• Sanat

Methods and Applications of Shaping Waste Glass in Ceramic Molds

Öz

The history of ceramic production dates back approximately ten thousand years, while the history of artificial glass dates back five thousand years. The production technology that developed with the industrial revolution increased the use of glass packaging products; however, glass container materials of jars, perfumes, medicines and consumable liquid beverages posed a threat that would disrupt the ecological balance as waste garbage. Due to the increasing production costs of factories, the reduction of consumption of raw material resources and the desire to prevent environmental pollution, the “recycling method” has been started to be implemented within the framework of regulations for the recovery of paper, metal and glass waste. This article includes the conversion of collected solid glass waste materials into micronized glass grains (between 100-3000 microns) with the “recycling method” and the shaping processes of artworks with the recovered glass grains. The most important feature of the research is that the glass paste (pâte de verre) technique was performed using open baked (biscuit) clay molds. The designs of the glass works to be shaped within the scope of the study were considered, their dimensions were determined, and baked clay molds of different diameters were shaped and produced on the potter’s wheel. Recycled waste glass shards were placed into terracotta molds and shaped by heat treatment at 750 ° C to 950 ° C in a fusion furnace. As a result, an average of 50 glass works of different diameters and colors were created.

Anahtar Kelimeler

• Recycling
• Glass
• Ceramics
• Pâte de Verre
• Art.

Kaynakça

1. Acıbal, N. (2023). Antik Mısır pastası çamurlarının üretim yöntemlerinin geliştirilmesi ve form uygulamaları [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi] Sakarya Üniversitesi.
2. Armağan Benek, S. (2023). Geri dönüşüm yönteminin günümüze yakın sanat eserlerindeki yeri: İzlenilen yolun incelenmesi. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 9(26), 11-20.
3. Aslan, N. (2019). Mısır pastası tekniğinde seramik takı uygulamaları. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 7(43), 941-950.
4. Atalay, R. (2006). Camın heykel sanatına plastik ve estetik katılımları [Yayımlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi] Anadolu Üniversitesi.
5. Aydın, M. (2008). Camın tarihsel sürecinde pâte de verre tekniği. Anadolu Sanat, 19, 29-36.
6. Baykan, D. (2016). Antik metalurji uygulamaları. Yer Altı Kaynakları Dergisi, 5(9), 61-67.
7. Birinci, A. ve Feyzoğlu, T. E. (2022). Geri dönüşüm kavramının cam sanatı üzerinden değerlendirilmesi. İdil, 98, 1425–1433.
8. Cummings, K. (2009). Çağdaş cam sanatı fırın teknikleri ve uygulamaları. Karakalem Kitapevi Yayınları.

9. Çetinkale Demirkan, G. (2023). Atık cam malzemenin peyzaj tasarımlarında kullanılabilirliği [Özel sayı]. Online Journal of Art and Design, 11(5), 382-389.
10. Çoşkun, Y. (1997). Cam Hamuru, Fayans. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri. 3, 1, 67-73.
11. Engin, A. D. (2013). Anadolu'daki tarih öncesi ana tanrıça figürlerinin mısır pastası ve metal kullanılarak çağdaş takı formunda yorumlanması [Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi] Afyon Kocatepe Üniversitesi.
12. Eryılmaz Aksakal, A. Ş. (2019). Geri dönüştürülmüş cam ile sanat ve tasarım. Sobider Sosyal Bilimler Dergisi, 35, 125-127.
13. Gündüz, M. Y. (2021). Geri dönüşülebilir atıkların kontrolü ve sıfır atık projesi uygulamaları: Necmettin Erbakan Üniversitesi örneği [Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi] Necmettin Erbakan Üniversitesi.
14. Güner, G. (2009). Eğer bir seramikçi cam yapmak istiyorsa pate de verre doğru adrestir. Türkiye Seramik Federasyonu Dergisi, 96-105.
15. Güney, R. (2018). Pate de verre tekniği ile form uygulamaları [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi].
16. Hall, C. (2024, Şubat 03). https://www.charltonhallauctions.com/auction-lot/daum-pate-de-verre-plaque-salvador-dali-2pcs_4F64B50885 adresinden alındı
17. Hobson, D. (2024, Ocak 02). MİA: https://collections.artsmia.org/art/115950/untitled-vessel-diana-hobson adresinden alındı
18. Kırömeroğlu, İ. (2021, 30 Aralık). Camın kısa bilimsel tarihi. Arkeofili. https://arkeofili.com/camin-kisa-bilimsel-tarihi/
19. Kula, E. (2018). Pate de verre ve şeker kristali görünümlü tasarımlar. İdil, 7(48), 1043-1049.
20. Küçükerman, Ö. (1985). Önder Küçükerman’ın cam sanatı ve geleneksel türk camcılığından örnekler. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
21. Meisterdrucke. (2024, Ocak 03). https://www.meisterdrucke.com.tr/fine-art-baski/Auguste-Rodin/280337/Camille-Claudel-Ba%C5%9Fkan%C4%B1%2C-1911-%28cam-macunu%29.html adresinden alındı
22. Okan, S. (2008). Pate de verre cam şekillendirme tekniğinin araştırma ve uygulamaları [Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi] Dokuz Eylül Üniversitesi.
23. Şenok, N. (2011). Pâte de verre cam şekillendirme tekniği ile cam sanat objeleri araştırma ve uygulamaları. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi] Çukurova Üniversitesi.
24. Şişecam. (2021). Sürdürülebilirlik raporu 2021. https://www.sisecam.com.tr/sites/catalogs/tr/Documents/sustainability/Sisecam_2021_Surdurulebilirlik_Raporu.pdf
25. Taştemür, E. (2017). Arkeolojik veriler ışığında camın tarihsel süreci. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 7(13), 67-91.
26. Türk Dil Kurumu (2024). Türk Dil Kurumu sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/ adresinden edinilmiştir.
27. Yıldırım, D. (2023). Cam sanatında 20. yüzyıldan günümüze pate de verre tekniği uygulamalarındaki gelişmeler [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi] Anadolu Üniversitesi.
28. Yoleri, H. & Öztürk, Ş. (2023). Seramik tekniklerinin kökeni. yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, 30, 57-70.