Atatürk Döneminde Kültürel, Siyasi ve Ekonomik Bakımdan Türk-Macar İlişkileri (1919-1938)

Öz

Onbirinci yüzyıla dek Türklük özelliklerini koruyan, Osmanlıların Mohaç zaferi ile Macaristan’a yerleşmeleriyle uzun süre Türk egemenliğinde kalan, gerek Avrupalıların dışlayıcı tutumları gerekse Slav ve Germenler arasında sıkışmış bulunmaları nedeniyle, Macarların kendi kökenlerini araştırmaları; Macaristan’da Turancılık akımının ve Türkolojinin doğmasına yol açmıştır. Osmanlı İmparatorluğunun I. Dünya Savaşında müttefik olarak Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun yanında yer alması dostluk bağlarını güçlendirmiş; Macar Turancılarının kurduğu Turan Derneği, I. Dünya Savaşında ve Türk Kurtuluş Savaşı sırasında iki ülke arasındaki kültürel köprünün güçlenmesine aracılık etmiş, Kurtuluş Savaşına destek vermiştir. Yeni Türkiye’nin kurulması ve Atatürk devrimleri Macaristan’da hayranlıkla izlenmiştir. Atatürk’ün bağımsızlık ve egemenliği zedelemeyecek şekilde her devletle iyi ilişkiler kurma politikası, Macaristan’la geçmişten gelen etnik, kültürel yakınlık nedeniyle daha kolay kurulmuştur. Yalnız II. Dünya savaşı öncesinde Macaristan’ın İtalya ile anlaşarak revizyonist devletler safında yer almasına karşılık, Türkiye’nin 1934’de Balkan Patk’ını imzalayarak anti-revizyonist kampa katılmasının iki ülke ilişkilerinde yarattığı olumsuzluk, Atatürk’ün enerjik tutumu ve ileri görüşlülüğü sayesinde giderilerek, ilişkiler güçlendirilmiştir.

Abstract

Until eleventh century, Hungarians who after Mohaç was remained loug under Ottoman’s rule and kept their Turkısh identity and looked for their origin that it led them to form a Turkology branch an thus a Pan-Turkısm (i.e. Turanism) to be a representetive of this doctrine. They achieved this, although Hungarians were excloded by Slavs and Germans. After world war I, a friendship and peace between Ottoman Empire and Austria-Hungarian Empire became strong, because of Ottoman backing to Austria-Hungarian solidarity. Therefore, there was a cultural link due to activities of Institute of Hungarian Pan-Turkism which helped Turks during their independency war. Thus, revolotionary activities of Atatürk and formation of Turkish Republic were supported by Hungarians. Đnternational relations between Turkish Republic and Hungary was so strong because of good intentions of both states, and particulary of ethnical structure of Hungary. However, before world war II, Hungary with Đtaly joined yo the amongst revisionist states. On the other hand, Turkey joined to Balcan Pact in 1934 as an anti-revisionist. This caused a problem between Turkish Republic and Hungary, due to Atatürk’s provision and efforts this problem was resolved.