İslamiyetten Önce Oluşan Sosyal Yapıların Şiilik Adı Altında İslamiyete Yansıması

Öz

M.Ö. 550 yılında Mezopotamya toprakları ve doğu imparatorlukların kalıntıları üzerinde kurulan Hahamenişi imparatorluğu toprak ekonomisine dayalı ve feodal bir bünyeye sahiptir. Bundan dolayı kendisinden önce kurulan devletlerin örf-âdet ve hukuk kaidelerinden etkilenmiştir. Bu devirde, ilk özel mülkiyet kurulmuş ve mülkiyeti koruyan kurallar yasalaşmıştır. Vergi sisteminin kurulması ve özel mülkiyetin doğuşuyla birlikte köylünün ilkel ekonomisinde meydana gelen değişime paralel olarak sosyal yapı da değişime uğramıştır. Bu dönemdeki değişimler köylüyü kaderciliğe doğru yöneltmiştir. Yunanlıların istilasıyla birlikte toplumdaki değişim, örf ve âdetlerin kaynaşmasına ve yeni örf ve âdetlerin benimsenmesine sebebiyet vermiştir. Hahamenişiler’den sonra Eşkaniler ve daha sonraları Sasaniler, Hahamenişiler dönemine ait sosyo-ekonomik düzeni devam ettirmişlerdir. Sasani sistemiyle birlikte, Zerdüşt dininin resmi nitelik kazanarak baskı unsurunsa dönüşmesi sonucunda din adamları, imtiyazlı bir tabaka haline gelmiştir İlahi bir din olan İslamiyet’in emirleri Allah tarafından verildiği için, halkın Zerdüşt dini içinde kutsallaşmış olan örf ve âdetlerini altüst etmeye başlamıştır. İslam dini Muaviye ile birlikte kutsal hedeflerinden saptırılmış, İslamiyet’in ilk yıllarındaki yalın demokrasi yerini despot bir imparatorluğa bıraktığı için halk yavaş yavaş İslamiyet’e karşı tepki duymaya başlamıştır. Şiilik, dinî bir sentez olarak telaffuz edilmiştir. Sasani dönemine ait Zerdüşt dininin tüm kurum ve müesseseleri, Şiilik adı altında yeni bir yapılanmaya tabi tutulmuştur.

Abstract

B.C. before 550, Hahamenish empire which is set up on the Mezopatian lands and feudal structure. For this reason, it was affected by custom and especially laws rules of the previous states. In that period, firstly private ownership is formed and the rules which protect ownership were legalized. By the formation of tax system and by the borning of private ownership, primitive economy of villagers changed, and parallel to this situation, social structure also changed. The changes in this period caused the villagers’ tendency to fatalism. Together with Greek invasion, changing of the community caused the uniting of customs and acceptance of new customs. After Hahamenish, Eshkanies and then Sasanids continued the social-economic structure which belong to Hahamenish. Together with Sasanid system, Zerdush religion won the official quality and transformed to pression element. In the result clergies had privilege. Because of result of Islamic which is hymn given by Allah, it started to change the customs which was holiness within Zerdush religion. Islamic distarted from its goals by Muaviye, and the community had become slowly reactionist to Islam because democracy of Islamic placed by despot empire. Shi’i was pronounced as a religion synthesis. All institutions of Zerdush religion which was belong to Sasanid period revitalized under the name of Shiah