Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

The Teaching of the Quran in the Digital Age: The Role of Technology and Social Media in Quran Education

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 23, 239 - 267, 28.07.2025

Öz

This study explores the impact of the accelerated digitalization process during the COVID-19 pandemic on Qurʾān education, focusing on lessons delivered via social media platforms (e.g., YouTube, Instagram, Zoom, WhatsApp) and remote learning systems. It assesses the advantages (e.g., accessibility, flexibility, personalized learning) and limitations (e.g., limited face-to-face interaction, technical constraints, challenges in tajwīd and recitation) of digital instruction using various data sources. The aim is to identify opportunities and challenges in integrating digital tools into Qurʾān education and propose a model blending traditional and digital methods. A qualitative approach based on document analysis was used, drawing on surveys from educators and learners, along with literature and social media content. The review shows a lack of focus in current studies on the pedagogical potential of technology in this field, especially regarding social media tools. Findings highlight the importance of face-to-face teaching for recitation (tilāwa) and pronunciation (taṣḥīḥ al-tilāwa), while acknowledging digital learning's benefits—such as constant access and self-paced study. In conclusion, digital methods cannot fully replace traditional Qurʾān education but can complement it effectively. Sustainable digital Qurʾān instruction requires improved infrastructure, enhanced digital pedagogy for educators, and the development of hybrid models.

Kaynakça

  • Âcurrî, Ebû Bekr Muhammed b. Hüseyn b. Abdillâh. Ahlak-u Hameleti’l-Kur’an. çev. Feyyaz Ahmet. Beyrut: y.y., 1987.
  • Akaslan, Yaşar. “Mahiyet, Nitelik ve Müfredat Açısından İlitam Programlarında Kur’ân-ı Kerim Dersleri (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Örneği)”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 49 (15 Aralık 2020), 9-37. https://doi.org/10.17120/omuifd.779343
  • Al-Khatir Al-Arimi, Amani Mubarak. “Distance Learning”. Procedia - Social and Behavioral Sciences 152 (2014), 82-88.
  • Altun, Veysel Karani. “Covid-19 Pandemi Sürecinde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Uzaktan Eğitim İle İlgili Görüşlerinin Değerlendirilmesi”. International Balkan University 16/5 (2021).
  • Arf, Cahit. “Makine Düşünebilir Mi ve Nasıl Düşünebilir?” Atatürk Üniversitesi, Üniversite Çalışmalarını Muhite Yayma ve Halk Eğitimi Yayınları Konferanslar Serisi No: 1 1/1 (1959), 91-103.
  • Arican, Sümeyra - Arici, Handan. “Sosyal Medyanın Gençlerin Din Algısına Etkileri”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (30 Aralık 2021), 1062-1106. https://doi.org/10.17859/pauifd.1020477
  • Arslan, Kürşat. “Eğitimde Yapay Zeka ve Uygulamaları”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 11/1 (2020), 71-88.
  • Ayan, Göktürk. Tüketim kültürü bağlamında kimlik inşasının sosyal medya kullanımı: Instagram örneği. Ankara.: Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara., 2016.
  • Ayçiçek, Merve. Sosyal Medya Ve Sosyal Medya Fenomenlerinin Homofobiye Etkisi. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans, 2022.
  • Aydemir, Melike. Uzaktan Eğitim. Konya: Eğitim, 2018.
  • Bakırcı, Fetullah. Kur’ân kıraatinde fem-i muhsin kavramı. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, masterThesis, 2020. https://openaccess.izu.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12436/2329
  • Balkan Kıyıcı, Fatime - Kıyıcı, Mübin. ““Scıence, Technology & Lıteracy”. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET 6/2 (2007).
  • Başaran, Mehmet vd. “Uzaktan Eğitim Sürecinde Öğretmenlerin Teknoloji Kullanım Durumlarının İncelenmesi”. OPUS International Journal of Society Researches 17/37 (31 Mayıs 2021), 4619-4645. https://doi.org/10.26466/opus.903870
  • Başkonak, Mustafa. “Kur’an Kursu Öğreticilerine Göre Uzaktan Hafızlık Eğitimi”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 22/1 (30 Haziran 2022), 191-222. https://doi.org/10.33420/marife.1103786
  • Başkonak, Mustafa - Akşener, Ayşe. “Kuran Öğretiminde Yeni Yaklaşımlar: On Saatte Online Kuran Eğitimi Örneği” 11/25 (2020), 714-740.
  • Bender, Emily M. - Koller, Alexander. “Climbing towards NLU: On Meaning, Form, and Understanding in the Age of Data”. Proceedings of the 58th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics. ed. Dan Jurafsky vd. 5185-5198. Online: Association for Computational Linguistics, 2020. https://doi.org/10.18653/v1/2020.acl-main.463
  • C Taylor, James. Distance education technologies: The fourth generation. 2 Cilt. Australian Journal of Educational Technology, 1995.
  • Cıftcı, Gaye Topa vd. “The Whatsapp Applıcatıon Use As A Support Servıce In Dıstance Educatıon: A Case Analysıs”. Turkish Online Journal of Distance Education 24/2 (01 Nisan 2023), 202-216. https://doi.org/10.17718/tojde.1096551
  • Coşar, Hamide Akbaş - Gedık, Hatice. “Öğretmen Adaylarının Sosyal Medya Bağımlılığı ve Akademik Erteleme Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi 4/1 (30 Haziran 2021), 32-65. https://doi.org/10.48174/buaad.932899
  • Cuello, Javier - Vittone, José. Designing Mobile Apps. ed. Catalina Duque Giraldo. © 2013 Javier Cuello - José Vittone. All rights reserved, 2013.
  • Çakır, Hüseyin vd. “Covid-19 Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Planlaması ve Yönetim Yaklaşımları”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 12/1 (25 Ocak 2023), 107-122. https://doi.org/10.33206/mjss.1093160
  • Çelik, Cihat. ““Uzaktan Eğitimde Kur’an-ı Kerim Okuma ve Tecvid Dersleri Üzerine Bir Değerlendirme”. RUSUH Uşak Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 1/1 (2021), 75-84.
  • Çollak, Fatih. “Kur’ân-ı Kerîm Dersi Müfredatı ve Öğretim Teknikleri, İmam Hatip Liselerinde Eğitim ve Öğretimi”. İstanbul Dem Yayınları.
  • Dağ, Mehmet. “İlahiyat Lisans Tamamlama (İlitam) Programlarında Kur’ân Dersi”. EKEV Akademi Dergisi 55 (2013).
  • Duran, Erol. “Eğitimde dijital dönüşüm ve eğitim bilişim ağı (EBA)”. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi 5 (1) (2019).
  • Duran, Erol - Özen, Ertan. 3(2). “Türkçe derslerinde dijital okuryazarlık”. Türkiye Eğitim Dergisi 3 (2) (2018), 31-46.
  • Ebu’l-Hayr Muhammed b. Muhammed ed-Dimeşkî, İbnü’l-Cezerî. Müncidü’l-mukriîn ve Mürşidü’t-tâlibîn. ed. Ali Muhammed İmrân. Kahire: Dârü’l-Kütüb’il-İlmiyye, 1999.
  • Elitaş, Türker. Uzaktan Eğitim ve İletişim Teknolojileri. İstanbul: Cinius Yayınları, 2018.
  • Epstein, Irving vd. “Education and State Formation: The Rise of Education Systems in England, France, and the U.S.A.” Journal of Interdisciplinary History 23/4 (1993), 756. https://doi.org/10.2307/206284
  • Ertmer, Peggy A. - Ottenbreit-Leftwich, Anne T. and. “Teacher Technology Change: How Knowledge, Confidence, Beliefs, and Culture Intersect”. Journal of Research on Technology in Education 42/3 (01 Mart 2010), 255-284. https://doi.org/10.1080/15391523.2010.10782551
  • Flege, James Emil vd. “Effects of Experience on Non-Native Speakers’ Production and Perception of English Vowels”. Journal of Phonetics 25/4 (Ekim 1997), 437-470. https://doi.org/10.1006/jpho.1997.0052
  • Gider Işıkman, Nihan. “Genç Lumiere’lerin Yeni Mecrası Youtube”. Atatürk İletişim Dergisi 10 (2016).
  • Gordon, Davıd. Science, Technology, and Government. Auburn, Alabama,: Mises Institute, 2015.
  • Güngör, Senem. “Türkiye’de Hastanelerin Instagram Kullanımı: Medical Park, Acıbadem ve Memorial Sağlık Grupları Örneği”. Erciyes İletişim Dergisi 6/2 (2019).
  • Gürfidan, Remzi. “Uzaktan Eğitimde Kullanılan Yazılımların Karşılaştırmalı Analizi”. Science and Technique in the 21st Century 11/21 (30 Eylül 2024), 12-21.
  • Harere, Ahmad Al - Jallad, Khloud Al. “Mispronunciation Detection of Basic Quranic Recitation Rules using Deep Learning”. arXiv, 2023. arXiv, DOI.org (Datacite). Erişim 19 Haziran 2025. https://doi.org/10.48550/ARXIV.2305.06429
  • Harere, Ahmad Al - Jallad, Khloud Al. “Mispronunciation Detection of Basic Quranic Recitation Rules using Deep Learning”. arXiv, 10 Mayıs 2023. arXiv, arXiv.org. Erişim 21 Haziran 2025. https://doi.org/10.48550/arXiv.2305.06429
  • Hartley, John. “Youtube, Dıgıtal Lıteracy And The Growth Of Knowledge”. Queensland Unıversıty Of Technology.
  • Hendek, Abdurrahman - Zengin, Mahmut. “Teacher Training for Religious Education in Türkiye: Policy, Debate, and Diversity”. Religions 15/12 (Aralık 2024), 1486. https://doi.org/10.3390/rel15121486
  • Holmberg, Börje. Distance Education in Essence. Oldenburg-Almanya: Bibliotheks- und Informationssystem der Carl von Ossietzky Universität Oldenburg (BIS), 2. Basım, 2003.
  • Iqbal, Arshad - Hassan, Shabbir. “Impact of Machine Learning Integration in Qur’anic Studies”. Machine Learning Research 9/2 (Ekim 2024), 54-63. https://doi.org/10.11648/j.mlr.20240902.14
  • Irmi, Rana Farras vd. “Technology Education in the Quran”. Solo Universal Journal of Islamic Education and Multiculturalism 1/01 (31 Ocak 2023), 01-09. https://doi.org/10.61455/sujiem.v1i01.4
  • Jarrett, Kylie. “Beyond Broadcast Yourself (TM): The Future of YouTube”. Media International Australia 126 (2008), 132-144.
  • Jonassen, David H. Computers as Mindtools for Schools : Engaging Critical Thinking. Upper Saddle River, N.J. : Merrill, 2000. http://archive.org/details/computersasmindt0000jona
  • Kablan, Süleyman. “Koronavirüs (Covid-19) Pandemi Sürecinde Çevrimiçi Yapılan Kuran-I Kerim Dersi Sınav Değerlendirmesi: İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İlitam Sınavları Örneği”. Internatıonal Congress On Socıal Scıences 1/7 (2020).
  • Kablan, Süleyman. “Kur’an-ı Kerîm Öğretiminde Teknolojik İmkânlar ve Kullanımı”. İlahiyat Akademi Dergisi 10 (2019), 65-86.
  • Kablan, Süleyman. Kur’ân-I Kerîm Hafızlığının Desteklenmesi Ve Geliştirilmesi Alanında Eğitim Teknolojileri Kullanımı Merkezli Bir Öneri. 2 Cilt. Kocaeli: Kocaeli İlahiyat Dergisi, 2021.
  • Kara, Mevlüt - Bozkurt, Bayram. “Covid-19 Pandemisi Sürecinde Okul Yöneticiliği: Karşılaşılan Sorunlar ve Çıkarılan Dersler”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 19/2 (2021), 1076-1103.
  • Kaygas, Yasemin vd. “Ergenlerde Sosyal Medya Bağımlılığının Yordayıcıları Olarak Sosyal Kaygı ve Öz Yeterlik”. Bağımlılık Dergisi 24/4 (29 Aralık 2023), 461-474. https://doi.org/10.51982/bagimli.1230295
  • Kazak, Ender - Karaahmetoğlu, Hasan Hüseyin. “Uzaktan Eğitim Sürecinde Karşılaşılan Sorunlara İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 13/1 (31 Mart 2023), 385-401. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1213000
  • Keegan, Desmond. Theoretical principles of distance education. İngiltere: Routledge, 2. Basım, 1993.
  • Kettânî, Muhammed Abdülhay. et-Terâtibu’l-idâriyye. Beyrut: y.y, t.s.
  • Kızılok, Fulya. “Uzaktan Eğitimin Öğrenci Başarısı Üzerine Etkileri ve Uzaktan Eğitimin Etkililiğine İlişkin Öğretmen Görüşleri”. International Social Sciences Studies Journal 8/102 (2022), 3145-3159.
  • Li, Deyi - Du, Yi. Artıfıcıal Intellıgence Wıth Uncertaınty Second Edıtıon. Çin: CRC Press, Taylor & Francis Group, 2. Basım, 2017.
  • Mishra, Punya - Koehler, Matthew J. “Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge”. By Teachers College, Columbia University 108/6 (06 Haziran 2006).
  • Munro, Murray J. - Derwing, Tracey M. “Foreign Accent, Comprehensibility, and Intelligibility in the Speech of Second Language Learners”. Language Learning 49/s1 (Ocak 1999), 285-310. https://doi.org/10.1111/0023-8333.49.s1.8
  • Murphy, Elizabeth - Manzanares, María A. Rodríguez. “Rapport in Distance Education”. Athabasca University Press (AU Press) 13/1 (2012).
  • Muzaffar, Abdul Wahab vd. “A Systematic Review of Online Exams Solutions in E-Learning: Techniques, Tools, and Global Adoption”. IEEE Access 9 (2021), 32689-32712. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2021.3060192
  • Norvig, Peter. “Artificial intelligence: Early ambitions. The New Scientist”. New Scientist 27 (2012), 1-3.
  • Oyman, Nihat. “Sosyal Medya Dindarlığı”. KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 28 (2016).
  • Öncü, Ali - Onulur, Tuğba. “DİB’nın Uzaktan Kur’an Öğretimi Programı Üzerine Nitel Bir Araştırma (Denizli Örneği)”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/1 (2021).
  • Öncü, Ali - Onulur, Tuğba. “Diyanet İşleri Başkanlığının Uzaktan Kur’an Öğretimi Programı Üzerine Nitel Bir Araştırma (Denizli Örneği)”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/1 (30 Haziran 2021), 417-443. https://doi.org/10.17859/pauifd.945110
  • Öncü, Ali - Onulur, Tuğba. “Diyanet İşleri Başkanlığının Uzaktan Kur’an Öğretimi Programı Üzerine Nitel Bir Araştırma (Denizli Örneği)”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/1 (30 Haziran 2021), 417-443. https://doi.org/10.17859/pauifd.945110
  • Özbek, Ömer. “Kur’ân-ı Okuma ve Anlama Niteliği Üzerine”. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 4/4 (30 Aralık 2019), 94-107.
  • Özdemir, Ömer - Erdoğan, İrfan. “Covid-19 Pandemisi Sürecinde İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Uzaktan Eğitim Hakkındaki Görüşleri”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 12 (2021).
  • Öztürk, Fatma Dolunay - Tosun, Aybiçe. “Sosyal Medyada Yer Alan Dini İçerikler ve Din Eğitimi Üzerindeki Etkileri: Bir Alan Araştırması”. Tokat İlmiyat Dergisi 9/2 (30 Aralık 2021), 607-630. https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1009036
  • Parflo, Emelie - Eriksson, Hanna. “Mobile application onboarding processes effect on user attitude towards continued use of applications”. Jönköping University.
  • Pathiranage, Anne - Karunaratne, Thashmee. “Teachers’ Agency in Technology for Education in Pre- and Post-COVID-19 Periods: A Systematic Literature Review”. Education Sciences 13/9 (Eylül 2023), 917. https://doi.org/10.3390/educsci13090917
  • Perry, Walter - Rumble, Greville. A Short Guideto Distance Education. Cambridge, İngiltere: International Extension College, 1987.
  • Piña, Anthony A. “AECT Instructional Design Standards for Distance Learning”. TechTrends 62/3 (01 Mayıs 2018), 305-307. https://doi.org/10.1007/s11528-018-0282-9
  • Pugoy, Reinald Adrian D. L. vd. “Hybrid Online/Offline Mobile Solutions for Accessing Open Educational Resources in Areas with Poor Internet Connectivity”. Asian Association of Open Universities Journal 11/2 (05 Eylül 2016), 182-196. https://doi.org/10.1108/AAOUJ-09-2016-0030
  • Rajagede, Rian Adam - Hastuti, Rochana Prih. “Al-Quran Recitation Verification for Memorization Test Using Siamese LSTM Network”. Communications in Science and Technology 6/1 (27 Temmuz 2021), 35-40. https://doi.org/10.21924/cst.6.1.2021.344
  • Rıgby, Benn. Mobilizing Generation 2.0-A Practical Guide to Using Web 2.0 Technologies to Recruit, Organize, and Engage Youth. San Francisco: Jossey-Bass. San Francisco, California, ABD: Jossey-Bass, 2008.
  • Russell, Stuart - Norvig, Peter. Artificial Intelligence A Modern Approach. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education, 2010.
  • Selwyn, Neil. Education and Technology: Key Issues and Debates. A&C Black, 2011.
  • Shaiakhmetov, Dim vd. “Evaluation of the Pronunciation of Tajweed Rules Based on DNN as a Step Towards Interactive Recitation Learning”. arXiv, 30 Mart 2025. arXiv, arXiv.org. Erişim 19 Haziran 2025. https://doi.org/10.48550/arXiv.2503.23470
  • Sımonson, Mıchael vd. Teaching and Learning at a Distance Foundations of Distance Education. Boston: Allyn & Bacon, 2012.
  • Stewart, Frances. International Technology Transfer: Issues and Policy Options. Washington, D.C., ABD: The International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank, 2. Basım, 1979.
  • Şemsüddîn Ebu’l-Hayr Muhammed b. Muhammed, İbnü’l-Cezerî. en-Neşr fi’l- Kıra’âti’l-‘Aşr. ed. Muhammed Dabbâğ. 1 Cilt. Beyrut-Lübnân: Dârü’l-Kütüb’il-İlmiyye, ts.
  • Tetik, İbrahim. “Tecvîd Kelimesinin Semantik Analizi”. Universal Journal of Theology 2/3 (2017).
  • Topuz, Aslı. “Yaygın Din Eğitimi Faaliyetlerinin Z Kuşağının İlgi Ve İhtiyaçları Açısından Değerlendirilmesi (Diyanet İşleri Başkanlığı Örneği)”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 46 (31 Ağustos 2023), 127-155.
  • Uçar, Fatma. “Facebook’ta Benlik Sunumu Ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri”. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi 9/1 (2015).
  • Usta, Ertuğrul - Kaleci, Fatih. Eğitimde Dijitalleşme. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, 2021.
  • Ürgün, Süreyya - Güven, Sevim. “An Evaluation by the Class Teachers Instructing the Religious Culture and Ethics Course in Primary Schools of the Teaching and Learning Process”. International Journal of Turkish Education Sciences 12/1 (29 Mart 2024), 407-454. https://doi.org/10.46778/goputeb.1286003
  • Vygotsky. [ Lev S. Vygotsky] Mind In Society The Development(z Lib.Org), 1980. http://archive.org/details/levs.vygotskymindinsocietythedevelopmentzlib.org
  • W. Matkin, Gary. “Distance Education: Its Concepts and Constructs”. University of Toronto Press 34/3 (2007), 220-225.
  • Yazıbaşı, Muhammed Ali. “4-6 Yaş Kuran Kursu Öğreticilerinin Online Eğitim Tecrübeleri Üzerine Nicel Araştırma (Ankara Örneği)”. Journal of Analytic Divinity 6/1 (2022).
  • Yılmaz, Ali. “Kur’ân- Salt Okumanın Değeri”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21 (2004).
  • Zhou, Min. “Mobile Technology-Powered Education in Developing Countries”. ResearchGate. Erişim 22 Haziran 2025. https://doi.org/10.15354/sief.23.co051

DİJİTAL ÇAĞDA KURAN ÖĞRETİMİ: TEKNOLOJİ VE SOSYAL MEDYANIN KURAN EĞİTİMİNDEKİ YERİ

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 23, 239 - 267, 28.07.2025

Öz

Bu çalışma, COVID-19 pandemisiyle hız kazanan dijitalleşme sürecinin Kur’an eğitimi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırma, çeşitli sosyal medya platformları (YouTube, Instagram, Zoom ve WhatsApp gibi) ve uzaktan eğitim sistemleri üzerinden verilen Kur’an derslerini kapsamaktadır. Bu bağlamda, dijital Kur’an eğitiminin sunduğu avantajlar (erişilebilirlik, esneklik, bireyselleştirilmiş öğrenme gibi) ve sınırlılıklar (yüz yüze etkileşimin azlığı, teknik altyapı eksiklikleri, telaffuz ve kıraat becerilerinin gelişimindeki zorluklar) çoklu veri kaynakları üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, dijital araçların Kur’an eğitimine dâhil edilmesiyle karşılaşılan fırsat ve sorunları tespit ederek, geleneksel ve dijital yöntemlerin sentezlenebileceği etkili bir model önerisi sunmaktır. Bu doğrultuda, dijital Kur’an eğitimi sunan kişi ve kurumlardan elde edilen anket verileri ile literatür ve sosyal medya içeriklerine dayalı olarak doküman analizi yöntemiyle nitel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Anketler, hem eğitim alan hem de verenlerin dijital eğitime ilişkin deneyim ve görüşlerini yansıtmaktadır. Literatür taraması sonucunda, mevcut çalışmalarda teknolojinin Kur’an eğitimindeki potansiyel katkılarına yeterince odaklanılmadığı, özellikle sosyal medya temelli öğretim araçlarının pedagojik etkilerinin derinlemesine analiz edilmediği tespit edilmiştir. Bulgular, özellikle kıraat ve telaffuz becerilerinde yüz yüze eğitimin önemini vurgulamış bununla beraber dijital ortamların sürekli erişim, bireysel tempo ve zamandan bağımsız öğrenme gibi avantajlarını öne çıkarmıştır. Sonuç olarak, dijital eğitimin geleneksel Kur’an öğretimini tamamen ikame edemeyeceğine; ancak onu tamamlayıcı biçimde destekleyebileceğine varılmıştır. Bunun için de sürdürülebilir ve nitelikli bir dijital Kur’an eğitimi gerçekleştirilebilmesi adına teknik altyapının güçlendirilmesi, eğitimcilerin dijital pedagojik becerilerinin artırılması ve karma (hibrit) modellerin geliştirilmesi gerekmektedir.

Kaynakça

  • Âcurrî, Ebû Bekr Muhammed b. Hüseyn b. Abdillâh. Ahlak-u Hameleti’l-Kur’an. çev. Feyyaz Ahmet. Beyrut: y.y., 1987.
  • Akaslan, Yaşar. “Mahiyet, Nitelik ve Müfredat Açısından İlitam Programlarında Kur’ân-ı Kerim Dersleri (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Örneği)”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 49 (15 Aralık 2020), 9-37. https://doi.org/10.17120/omuifd.779343
  • Al-Khatir Al-Arimi, Amani Mubarak. “Distance Learning”. Procedia - Social and Behavioral Sciences 152 (2014), 82-88.
  • Altun, Veysel Karani. “Covid-19 Pandemi Sürecinde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Uzaktan Eğitim İle İlgili Görüşlerinin Değerlendirilmesi”. International Balkan University 16/5 (2021).
  • Arf, Cahit. “Makine Düşünebilir Mi ve Nasıl Düşünebilir?” Atatürk Üniversitesi, Üniversite Çalışmalarını Muhite Yayma ve Halk Eğitimi Yayınları Konferanslar Serisi No: 1 1/1 (1959), 91-103.
  • Arican, Sümeyra - Arici, Handan. “Sosyal Medyanın Gençlerin Din Algısına Etkileri”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (30 Aralık 2021), 1062-1106. https://doi.org/10.17859/pauifd.1020477
  • Arslan, Kürşat. “Eğitimde Yapay Zeka ve Uygulamaları”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 11/1 (2020), 71-88.
  • Ayan, Göktürk. Tüketim kültürü bağlamında kimlik inşasının sosyal medya kullanımı: Instagram örneği. Ankara.: Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara., 2016.
  • Ayçiçek, Merve. Sosyal Medya Ve Sosyal Medya Fenomenlerinin Homofobiye Etkisi. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans, 2022.
  • Aydemir, Melike. Uzaktan Eğitim. Konya: Eğitim, 2018.
  • Bakırcı, Fetullah. Kur’ân kıraatinde fem-i muhsin kavramı. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, masterThesis, 2020. https://openaccess.izu.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12436/2329
  • Balkan Kıyıcı, Fatime - Kıyıcı, Mübin. ““Scıence, Technology & Lıteracy”. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET 6/2 (2007).
  • Başaran, Mehmet vd. “Uzaktan Eğitim Sürecinde Öğretmenlerin Teknoloji Kullanım Durumlarının İncelenmesi”. OPUS International Journal of Society Researches 17/37 (31 Mayıs 2021), 4619-4645. https://doi.org/10.26466/opus.903870
  • Başkonak, Mustafa. “Kur’an Kursu Öğreticilerine Göre Uzaktan Hafızlık Eğitimi”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 22/1 (30 Haziran 2022), 191-222. https://doi.org/10.33420/marife.1103786
  • Başkonak, Mustafa - Akşener, Ayşe. “Kuran Öğretiminde Yeni Yaklaşımlar: On Saatte Online Kuran Eğitimi Örneği” 11/25 (2020), 714-740.
  • Bender, Emily M. - Koller, Alexander. “Climbing towards NLU: On Meaning, Form, and Understanding in the Age of Data”. Proceedings of the 58th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics. ed. Dan Jurafsky vd. 5185-5198. Online: Association for Computational Linguistics, 2020. https://doi.org/10.18653/v1/2020.acl-main.463
  • C Taylor, James. Distance education technologies: The fourth generation. 2 Cilt. Australian Journal of Educational Technology, 1995.
  • Cıftcı, Gaye Topa vd. “The Whatsapp Applıcatıon Use As A Support Servıce In Dıstance Educatıon: A Case Analysıs”. Turkish Online Journal of Distance Education 24/2 (01 Nisan 2023), 202-216. https://doi.org/10.17718/tojde.1096551
  • Coşar, Hamide Akbaş - Gedık, Hatice. “Öğretmen Adaylarının Sosyal Medya Bağımlılığı ve Akademik Erteleme Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi 4/1 (30 Haziran 2021), 32-65. https://doi.org/10.48174/buaad.932899
  • Cuello, Javier - Vittone, José. Designing Mobile Apps. ed. Catalina Duque Giraldo. © 2013 Javier Cuello - José Vittone. All rights reserved, 2013.
  • Çakır, Hüseyin vd. “Covid-19 Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Planlaması ve Yönetim Yaklaşımları”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 12/1 (25 Ocak 2023), 107-122. https://doi.org/10.33206/mjss.1093160
  • Çelik, Cihat. ““Uzaktan Eğitimde Kur’an-ı Kerim Okuma ve Tecvid Dersleri Üzerine Bir Değerlendirme”. RUSUH Uşak Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 1/1 (2021), 75-84.
  • Çollak, Fatih. “Kur’ân-ı Kerîm Dersi Müfredatı ve Öğretim Teknikleri, İmam Hatip Liselerinde Eğitim ve Öğretimi”. İstanbul Dem Yayınları.
  • Dağ, Mehmet. “İlahiyat Lisans Tamamlama (İlitam) Programlarında Kur’ân Dersi”. EKEV Akademi Dergisi 55 (2013).
  • Duran, Erol. “Eğitimde dijital dönüşüm ve eğitim bilişim ağı (EBA)”. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi 5 (1) (2019).
  • Duran, Erol - Özen, Ertan. 3(2). “Türkçe derslerinde dijital okuryazarlık”. Türkiye Eğitim Dergisi 3 (2) (2018), 31-46.
  • Ebu’l-Hayr Muhammed b. Muhammed ed-Dimeşkî, İbnü’l-Cezerî. Müncidü’l-mukriîn ve Mürşidü’t-tâlibîn. ed. Ali Muhammed İmrân. Kahire: Dârü’l-Kütüb’il-İlmiyye, 1999.
  • Elitaş, Türker. Uzaktan Eğitim ve İletişim Teknolojileri. İstanbul: Cinius Yayınları, 2018.
  • Epstein, Irving vd. “Education and State Formation: The Rise of Education Systems in England, France, and the U.S.A.” Journal of Interdisciplinary History 23/4 (1993), 756. https://doi.org/10.2307/206284
  • Ertmer, Peggy A. - Ottenbreit-Leftwich, Anne T. and. “Teacher Technology Change: How Knowledge, Confidence, Beliefs, and Culture Intersect”. Journal of Research on Technology in Education 42/3 (01 Mart 2010), 255-284. https://doi.org/10.1080/15391523.2010.10782551
  • Flege, James Emil vd. “Effects of Experience on Non-Native Speakers’ Production and Perception of English Vowels”. Journal of Phonetics 25/4 (Ekim 1997), 437-470. https://doi.org/10.1006/jpho.1997.0052
  • Gider Işıkman, Nihan. “Genç Lumiere’lerin Yeni Mecrası Youtube”. Atatürk İletişim Dergisi 10 (2016).
  • Gordon, Davıd. Science, Technology, and Government. Auburn, Alabama,: Mises Institute, 2015.
  • Güngör, Senem. “Türkiye’de Hastanelerin Instagram Kullanımı: Medical Park, Acıbadem ve Memorial Sağlık Grupları Örneği”. Erciyes İletişim Dergisi 6/2 (2019).
  • Gürfidan, Remzi. “Uzaktan Eğitimde Kullanılan Yazılımların Karşılaştırmalı Analizi”. Science and Technique in the 21st Century 11/21 (30 Eylül 2024), 12-21.
  • Harere, Ahmad Al - Jallad, Khloud Al. “Mispronunciation Detection of Basic Quranic Recitation Rules using Deep Learning”. arXiv, 2023. arXiv, DOI.org (Datacite). Erişim 19 Haziran 2025. https://doi.org/10.48550/ARXIV.2305.06429
  • Harere, Ahmad Al - Jallad, Khloud Al. “Mispronunciation Detection of Basic Quranic Recitation Rules using Deep Learning”. arXiv, 10 Mayıs 2023. arXiv, arXiv.org. Erişim 21 Haziran 2025. https://doi.org/10.48550/arXiv.2305.06429
  • Hartley, John. “Youtube, Dıgıtal Lıteracy And The Growth Of Knowledge”. Queensland Unıversıty Of Technology.
  • Hendek, Abdurrahman - Zengin, Mahmut. “Teacher Training for Religious Education in Türkiye: Policy, Debate, and Diversity”. Religions 15/12 (Aralık 2024), 1486. https://doi.org/10.3390/rel15121486
  • Holmberg, Börje. Distance Education in Essence. Oldenburg-Almanya: Bibliotheks- und Informationssystem der Carl von Ossietzky Universität Oldenburg (BIS), 2. Basım, 2003.
  • Iqbal, Arshad - Hassan, Shabbir. “Impact of Machine Learning Integration in Qur’anic Studies”. Machine Learning Research 9/2 (Ekim 2024), 54-63. https://doi.org/10.11648/j.mlr.20240902.14
  • Irmi, Rana Farras vd. “Technology Education in the Quran”. Solo Universal Journal of Islamic Education and Multiculturalism 1/01 (31 Ocak 2023), 01-09. https://doi.org/10.61455/sujiem.v1i01.4
  • Jarrett, Kylie. “Beyond Broadcast Yourself (TM): The Future of YouTube”. Media International Australia 126 (2008), 132-144.
  • Jonassen, David H. Computers as Mindtools for Schools : Engaging Critical Thinking. Upper Saddle River, N.J. : Merrill, 2000. http://archive.org/details/computersasmindt0000jona
  • Kablan, Süleyman. “Koronavirüs (Covid-19) Pandemi Sürecinde Çevrimiçi Yapılan Kuran-I Kerim Dersi Sınav Değerlendirmesi: İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İlitam Sınavları Örneği”. Internatıonal Congress On Socıal Scıences 1/7 (2020).
  • Kablan, Süleyman. “Kur’an-ı Kerîm Öğretiminde Teknolojik İmkânlar ve Kullanımı”. İlahiyat Akademi Dergisi 10 (2019), 65-86.
  • Kablan, Süleyman. Kur’ân-I Kerîm Hafızlığının Desteklenmesi Ve Geliştirilmesi Alanında Eğitim Teknolojileri Kullanımı Merkezli Bir Öneri. 2 Cilt. Kocaeli: Kocaeli İlahiyat Dergisi, 2021.
  • Kara, Mevlüt - Bozkurt, Bayram. “Covid-19 Pandemisi Sürecinde Okul Yöneticiliği: Karşılaşılan Sorunlar ve Çıkarılan Dersler”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 19/2 (2021), 1076-1103.
  • Kaygas, Yasemin vd. “Ergenlerde Sosyal Medya Bağımlılığının Yordayıcıları Olarak Sosyal Kaygı ve Öz Yeterlik”. Bağımlılık Dergisi 24/4 (29 Aralık 2023), 461-474. https://doi.org/10.51982/bagimli.1230295
  • Kazak, Ender - Karaahmetoğlu, Hasan Hüseyin. “Uzaktan Eğitim Sürecinde Karşılaşılan Sorunlara İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 13/1 (31 Mart 2023), 385-401. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1213000
  • Keegan, Desmond. Theoretical principles of distance education. İngiltere: Routledge, 2. Basım, 1993.
  • Kettânî, Muhammed Abdülhay. et-Terâtibu’l-idâriyye. Beyrut: y.y, t.s.
  • Kızılok, Fulya. “Uzaktan Eğitimin Öğrenci Başarısı Üzerine Etkileri ve Uzaktan Eğitimin Etkililiğine İlişkin Öğretmen Görüşleri”. International Social Sciences Studies Journal 8/102 (2022), 3145-3159.
  • Li, Deyi - Du, Yi. Artıfıcıal Intellıgence Wıth Uncertaınty Second Edıtıon. Çin: CRC Press, Taylor & Francis Group, 2. Basım, 2017.
  • Mishra, Punya - Koehler, Matthew J. “Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge”. By Teachers College, Columbia University 108/6 (06 Haziran 2006).
  • Munro, Murray J. - Derwing, Tracey M. “Foreign Accent, Comprehensibility, and Intelligibility in the Speech of Second Language Learners”. Language Learning 49/s1 (Ocak 1999), 285-310. https://doi.org/10.1111/0023-8333.49.s1.8
  • Murphy, Elizabeth - Manzanares, María A. Rodríguez. “Rapport in Distance Education”. Athabasca University Press (AU Press) 13/1 (2012).
  • Muzaffar, Abdul Wahab vd. “A Systematic Review of Online Exams Solutions in E-Learning: Techniques, Tools, and Global Adoption”. IEEE Access 9 (2021), 32689-32712. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2021.3060192
  • Norvig, Peter. “Artificial intelligence: Early ambitions. The New Scientist”. New Scientist 27 (2012), 1-3.
  • Oyman, Nihat. “Sosyal Medya Dindarlığı”. KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 28 (2016).
  • Öncü, Ali - Onulur, Tuğba. “DİB’nın Uzaktan Kur’an Öğretimi Programı Üzerine Nitel Bir Araştırma (Denizli Örneği)”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/1 (2021).
  • Öncü, Ali - Onulur, Tuğba. “Diyanet İşleri Başkanlığının Uzaktan Kur’an Öğretimi Programı Üzerine Nitel Bir Araştırma (Denizli Örneği)”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/1 (30 Haziran 2021), 417-443. https://doi.org/10.17859/pauifd.945110
  • Öncü, Ali - Onulur, Tuğba. “Diyanet İşleri Başkanlığının Uzaktan Kur’an Öğretimi Programı Üzerine Nitel Bir Araştırma (Denizli Örneği)”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/1 (30 Haziran 2021), 417-443. https://doi.org/10.17859/pauifd.945110
  • Özbek, Ömer. “Kur’ân-ı Okuma ve Anlama Niteliği Üzerine”. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 4/4 (30 Aralık 2019), 94-107.
  • Özdemir, Ömer - Erdoğan, İrfan. “Covid-19 Pandemisi Sürecinde İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Uzaktan Eğitim Hakkındaki Görüşleri”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 12 (2021).
  • Öztürk, Fatma Dolunay - Tosun, Aybiçe. “Sosyal Medyada Yer Alan Dini İçerikler ve Din Eğitimi Üzerindeki Etkileri: Bir Alan Araştırması”. Tokat İlmiyat Dergisi 9/2 (30 Aralık 2021), 607-630. https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1009036
  • Parflo, Emelie - Eriksson, Hanna. “Mobile application onboarding processes effect on user attitude towards continued use of applications”. Jönköping University.
  • Pathiranage, Anne - Karunaratne, Thashmee. “Teachers’ Agency in Technology for Education in Pre- and Post-COVID-19 Periods: A Systematic Literature Review”. Education Sciences 13/9 (Eylül 2023), 917. https://doi.org/10.3390/educsci13090917
  • Perry, Walter - Rumble, Greville. A Short Guideto Distance Education. Cambridge, İngiltere: International Extension College, 1987.
  • Piña, Anthony A. “AECT Instructional Design Standards for Distance Learning”. TechTrends 62/3 (01 Mayıs 2018), 305-307. https://doi.org/10.1007/s11528-018-0282-9
  • Pugoy, Reinald Adrian D. L. vd. “Hybrid Online/Offline Mobile Solutions for Accessing Open Educational Resources in Areas with Poor Internet Connectivity”. Asian Association of Open Universities Journal 11/2 (05 Eylül 2016), 182-196. https://doi.org/10.1108/AAOUJ-09-2016-0030
  • Rajagede, Rian Adam - Hastuti, Rochana Prih. “Al-Quran Recitation Verification for Memorization Test Using Siamese LSTM Network”. Communications in Science and Technology 6/1 (27 Temmuz 2021), 35-40. https://doi.org/10.21924/cst.6.1.2021.344
  • Rıgby, Benn. Mobilizing Generation 2.0-A Practical Guide to Using Web 2.0 Technologies to Recruit, Organize, and Engage Youth. San Francisco: Jossey-Bass. San Francisco, California, ABD: Jossey-Bass, 2008.
  • Russell, Stuart - Norvig, Peter. Artificial Intelligence A Modern Approach. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education, 2010.
  • Selwyn, Neil. Education and Technology: Key Issues and Debates. A&C Black, 2011.
  • Shaiakhmetov, Dim vd. “Evaluation of the Pronunciation of Tajweed Rules Based on DNN as a Step Towards Interactive Recitation Learning”. arXiv, 30 Mart 2025. arXiv, arXiv.org. Erişim 19 Haziran 2025. https://doi.org/10.48550/arXiv.2503.23470
  • Sımonson, Mıchael vd. Teaching and Learning at a Distance Foundations of Distance Education. Boston: Allyn & Bacon, 2012.
  • Stewart, Frances. International Technology Transfer: Issues and Policy Options. Washington, D.C., ABD: The International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank, 2. Basım, 1979.
  • Şemsüddîn Ebu’l-Hayr Muhammed b. Muhammed, İbnü’l-Cezerî. en-Neşr fi’l- Kıra’âti’l-‘Aşr. ed. Muhammed Dabbâğ. 1 Cilt. Beyrut-Lübnân: Dârü’l-Kütüb’il-İlmiyye, ts.
  • Tetik, İbrahim. “Tecvîd Kelimesinin Semantik Analizi”. Universal Journal of Theology 2/3 (2017).
  • Topuz, Aslı. “Yaygın Din Eğitimi Faaliyetlerinin Z Kuşağının İlgi Ve İhtiyaçları Açısından Değerlendirilmesi (Diyanet İşleri Başkanlığı Örneği)”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 46 (31 Ağustos 2023), 127-155.
  • Uçar, Fatma. “Facebook’ta Benlik Sunumu Ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri”. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi 9/1 (2015).
  • Usta, Ertuğrul - Kaleci, Fatih. Eğitimde Dijitalleşme. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, 2021.
  • Ürgün, Süreyya - Güven, Sevim. “An Evaluation by the Class Teachers Instructing the Religious Culture and Ethics Course in Primary Schools of the Teaching and Learning Process”. International Journal of Turkish Education Sciences 12/1 (29 Mart 2024), 407-454. https://doi.org/10.46778/goputeb.1286003
  • Vygotsky. [ Lev S. Vygotsky] Mind In Society The Development(z Lib.Org), 1980. http://archive.org/details/levs.vygotskymindinsocietythedevelopmentzlib.org
  • W. Matkin, Gary. “Distance Education: Its Concepts and Constructs”. University of Toronto Press 34/3 (2007), 220-225.
  • Yazıbaşı, Muhammed Ali. “4-6 Yaş Kuran Kursu Öğreticilerinin Online Eğitim Tecrübeleri Üzerine Nicel Araştırma (Ankara Örneği)”. Journal of Analytic Divinity 6/1 (2022).
  • Yılmaz, Ali. “Kur’ân- Salt Okumanın Değeri”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21 (2004).
  • Zhou, Min. “Mobile Technology-Powered Education in Developing Countries”. ResearchGate. Erişim 22 Haziran 2025. https://doi.org/10.15354/sief.23.co051
Toplam 89 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Dini Araştırmalar (Diğer)
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Hayati Genç 0000-0002-3348-9688

Ali Yılmaz Bu kişi benim

Gönderilme Tarihi 26 Şubat 2025
Kabul Tarihi 30 Haziran 2025
Erken Görünüm Tarihi 2 Temmuz 2025
Yayımlanma Tarihi 28 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 23

Kaynak Göster

ISNAD Genç, Hayati - Yılmaz, Ali. “DİJİTAL ÇAĞDA KURAN ÖĞRETİMİ: TEKNOLOJİ VE SOSYAL MEDYANIN KURAN EĞİTİMİNDEKİ YERİ”. Mütefekkir 12/23 (Temmuz2025), 239-267.