THE RELATIONSHIP BETWEEN PSYCHOLOGICAL HEALTH AND SPIRITUAL WELL-BEING IN THE OLD AGE

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 23, 268 - 291, 28.07.2025

Yaşar Ay , Orhan Gürsu

https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1733253

Öz

The physical and psychosocial changes that occur in old age can negatively affect individuals' psychological health. In old age, the level of spiritual well-being can be an important factor in improving psychological health. However, studies investigating the relationship between psychological health and spiritual well-being in the elderly population in our country are quite limited. Therefore, this study aims to explore the relationship between the spiritual well-being levels of elderly individuals and their psychological health status. This quantitative study includes 400 individuals aged 60 and over living in Istanbul. Data were collected from 400 participants determined by the quota sampling method using the Brief Symptom Inventory and the Spiritual Well-Being Scale. When examining the demographic characteristics of the participants, it was found that age, income, and perceived religiosity level created significant differences in psychological health and spiritual well-being. At the same time, a significant positive correlation was found between depression, negative self-concept, somatization, and spiritual well-being. While the literature widely supports findings that spirituality improves psychological health, this study found that spiritual well-being negatively affects psychological health in elderly individuals. This suggests that spiritual well-being and psychological health in old age are influenced by different variables. Therefore, it is recommended to investigate age-specific variables that influence psychological health and spiritual well-being.

Anahtar Kelimeler

Psychology of Religion , Gerontology , Aging , Psychological Health , Spiritual Well-Being

Yaşlılıkta Psikolojik Sağlık ve Manevi İyi Oluş Arasındaki İlişki

Öz

Yaşlılıkta meydana gelen fiziksel ve psikososyal değişimler bireylerin psikolojik sağlıklarını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Yaşlılıkta ruhsal iyilik hali düzeyi psikolojik sağlığın iyileştirilmesinde önemli bir faktör olabilmektedir. Ancak ülkemizde yaşlı nüfusta psikolojik sağlık ve ruhsal iyilik hali arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu nedenle bu çalışma yaşlı bireylerin ruhsal iyilik hali düzeyleri ile psikolojik sağlık durumları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Bu nicel çalışma İstanbul’da yaşayan 60 yaş ve üzeri 400 bireyi kapsamaktadır. Veriler kota örnekleme yöntemi ile belirlenen 400 katılımcıdan Kısa Semptom Envanteri ve Manevi İyi Oluş Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri incelendiğinde yaş, gelir ve algılanan dindarlık düzeyinin psikolojik sağlık ve ruhsal iyilik halinde anlamlı farklılıklar yarattığı bulunmuştur. Aynı zamanda depresyon, olumsuz benlik kavramı, somatizasyon ve ruhsal iyilik hali arasında anlamlı pozitif bir korelasyon bulunmuştur. Literatürde ruhsallığın psikolojik sağlığı iyileştirdiğine dair bulgular yaygın olarak desteklenirken, bu çalışmada ruhsal iyilik halinin yaşlı bireylerde psikolojik sağlığı olumsuz yönde etkilediği bulunmuştur. Bu, yaşlılıkta ruhsal iyilik halinin ve psikolojik sağlığın farklı değişkenlerden etkilendiğini göstermektedir. Bu nedenle, psikolojik sağlık ve ruhsal iyilik halini etkileyen yaşa özgü değişkenlerin araştırılması önerilir.

Anahtar Kelimeler

Din Psikolojisi , Gerontoloji , Yaşlılık , Psikolojik Sağlık , Manevi İyi Oluş

Kaynakça

• Acar, Hatice. “Manevi İyi Oluş İle Dindarlık Arasındaki İlişki Üzerine Bir Değerlendirme”. Cumhuriyet University Journal of Faculty of Theology 18/2 (2014), 391-412. https://doi.org/10.18505/cuifd.254730
• Asi Karakaş, S, Durmaz, H. “Yaşlilik Dönemi̇ Psi̇koloji̇k Özelli̇kleri̇ Ve Moral”. Kocatepe Medical Journal, 1/18 (2017), 32-36. https://doi.org/10.18229/kocatepetip.341681
• Aydın, Adeviye vd. “Mental Health Symptoms, Spiritual Well‐Being and Meaning in Life Among Older Adults Living in Nursing Homes and Community Dwellings”. Psychogeriatrics 6/20 (Kasım 2020), 833-843. https://doi.org/10.1111/psyg.12613
• Azaiza, Faisal vd. “Death and Dying Anxiety Among Elderly Arab Muslims in Israel”. Death Study 34/4 (2010), 351-364. https://doi.org/10.1080/07481181003613941
• Bahar, Aynur vd. “Huzurevinde Yaşayan Yaşlıların Anksiyete ve Depresyon Düzeylerinin Belirlenmesi”. Anatolian Journal of Psychiatry 4/6 (2005), 227-239.
• Carlozzi, Barbara L. vd. “Spirituality, Anger, and Stress in Early Adolescents”. Journal of Religion and Health 49/4 (Aralık 2010), 445-459. https://doi.org/10.1007/s10943-009-9295-1
• Christensen, Larry B. vd. Research Methods: Design and Analysis. Ankara: Anı Publishing, 2. Edition., 2015.
• Dehoust, Maria Christina vd. “Prevalence and Correlates of Somatoform Disorders in the Elderly: Results of a European Study”. International Journal of Methods in Psychiatric Research 26/1 (Mart 2017), 1-12. https://doi.org/10.1002/mpr.1550
• Düzgüner, Sevde. “Nereden Çıktı Bu Maneviyat: Manevi Bakımın Temellerine İlişkin Kültürlerarası Bir Analiz”. Spiritual Counseling and Guidance. 1./17-43. İstanbul: Dem Publishing, 2016.
• Düzgüner, Sevde, Telek, Serap. Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri. Ankara: Publications of the Presidency of Religious Affairs, 1. Edition., 2020.
• Ekşi, Halil - Kardaş, Selami. “Spiritual Well-Being: Scale Development and Validation”. Spiritual Psychology and Counseling 2/1 (Şubat 2017), 73-88. https://doi.org/10.12738/spc.2017.1.0022
• Ellison, Craig W. “Spiritual Well-Being: Conceptualization and Measurement”. Journal of Psychology and Theology 11/4 (1983), 330-338. https://doi.org/10.1177/009164718301100406
• Fadıloğlu, Çiçek. “Yaşlilikta Psi̇kososyal Sorunlar”. Ege University School of Nursing Journal 2/8 (1992), 63-73.
• Field, Andy. Dıscoverıng Statıstıcs Usıng Spss. London: SAGE Publications Ltd, Third Edition., 2009.
• Güleç, Cengiz. Pozitif Ruh Sağlığı. Ankara: Arkadaş Publishing House, 3. Edition., 2016.
• Gürsu, Orhan. “Gençlik Dönemi İnanç Krizinin Psikolojik Kökenlerinin Analizi: Olgu Sunumu”. Pamukkale University Journal of Divinity Faculty 9/3 (2022), 915-931. https://doi.org/10.17859/pauifd.1191763
• Gürsu, Orhan, Ay, Yaşar. “Din, Manevi İyi Oluş ve Yaşlılık”. Journal of International Social Research 11/61 (2018), 1176-1190. https://doi.org/10.17719/jisr.2018.3007
• Habibollahi, Samira vd. “‫The Distinctive Role of Spirituality and Social Support in Mental Health and Death Anxiety in the Elderly”. Social Psychology Research 29/8 (2018), 1-22.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
• Horozcu, Ümit. “Tecrübî Araştırmalar Işığında Dindarlık ve Maneviyat İle Ruhsal ve Bedensel Sağlık Arasındaki İlişki”. Milel and Nihal: Journal of Faith, Culture, and Mythology Studies 7/1 (2010), 209-240.
• Jafari, Esa vd. “The Relationship Between Spiritual Well-Being, Hardiness, and Mental Health in the Elderly”. Journal of Research in Behavioural Science 6/10 (2013), 431-440.
• Jafaripoorr, Hasan vd. “The Elders’ Spiritual Well-Being and Their Quality of Life: A Cross-Sectional Study”. Journal of Client-centered Nursing Care 3/4 (Ekim 2019), 145-154. https://doi.org/10.32598/jccnc.4.3.145
• Kao, Larkin Elderon vd. “Spirituality and Mental Health”. Journal for the Study of Spirituality 10/1 (Ocak 2020), 42-54. https://doi.org/10.1080/20440243.2020.1726048
• Keskinoğlu, Pembe vd. “Yaşlılarda Depresif Belirtiler ve Risk Etmenleri”. General Medical Journal 16/1 (2006), 21-26.
• Kılavuz, Akif M. “Yaşlanma Sürecinin Dinî Gelişime Etkileri”. Uludağ University Journal of Theology Faculty 15/1 (2006), 97-112.
• Koenig, Harold G. “Religion, Spirituality, and Medicine: Research Findings and Implications for Clinical Practice”. Southern Medical Journal 97/12 (2004), 1194-1200. https://doi.org/10.1097/01.SMJ.0000146489.21837.CE
• Madhi, Soghra - Najafi, Mahmoud. “The Relationship Between Spiritual Well-Being and Hope with Quality of Life, and Happiness in Older Adults”. Journal of Psychological Science 17/65 (2018), 78-94.
• Matore, Mohd Effendi Ewan Mohd - Khairani, Ahmad Zamri. “The Pattern of Skewness and Kurtosis Using Mean Score and Logit in Measuring Adversity Quotient (AQ) For Normality Testing”. International Journal of Future Generation Communication and Networking 13/1 (ts.), 688-702.
• Moberg, David O. “Subjective Measures of Spiritual Well-Being”. Review of Religious Research 25/4 (Haziran 1984), 351-364. https://doi.org/10.2307/3511368
• Özben, Şüheda. “Yaşlilarin Ruh Sağliğinin İncelemesi̇”. Journal of Finance and Financial Law Studies 2/2 (2022), 119-127. https://doi.org/0000-0002-2024-2184
• Paloutzian, Raymond F. - Ellison, Craig W. “Loneliness, Spiritual Well-Being and the Quality of Life”. Loneliness: A Sourcebook of Current Theory, Research and Therapy. 224-237. New York: John Wiley & Sons, ts.
• Pilger, Caliope vd. “Spiritual Well-Being and Quality of Life of Older Adults in Hemodialysis”. Rev Bras Enferm 70/4 (2017), 689-696. https://doi.org/10.1590/0034-7167-2017-0006
• Shaughnessy, John J. vd. Research Methods in Psychology. Ankara: Nobel Academic Publishing, 10. Edition., 2018.
• Şahin, Nesrin, Durak, Ayşegül. “Kısa Semptom Envanteri: Brief Symptom Inventory (BSI)”. Turkish Journal of Psychology 31/9 (1994), 44-56.
• Şentepe, Ayşe. “Yaşlılık Döneminde Dini Başaçıkma”. Journal of Human and Social Sciences Researc 4/1 (Mart 2015), 186-205. https://doi.org/10.15869/itobiad.03791
• Terakye, Gülşen. “Huzurevinde Yaşayan Yaşlıların Benlik Saygısının İncelenmesi”. Ege University Journal of Nursing Faculty 5/3 (1989), 15-24.
• Uddin, Abbas M. “Relationship Between Religiosity and Depression of Older Persons in Bangladesh”. MOJ Gerontology and Geriatrics, 2/5 (2017), 108-110. https://doi.org/10.15406/mojgg.2017.02.00065
• Wongpakaran, Tinakon - Wongpakaran, Nahathai. “Personality Traits Influencing Somatization Symptoms and Social Inhibition in the Elderly”. Clinical Interventions in Aging 13/8 (Ocak 2014), 157-164. https://doi.org/10.2147/CIA.S56246
• Yapıcı, Asım - Koçak, Ali. “Türkiye’de Ruh Sağlığı, Maneviyat ve Dindarlık: Meta-Analitik Bir Değerlendirm”. Religion, Values, and Health. 65-115. İstanbul: Dem Publications, 1. Edition., 2017.
• Yerli, Gülbaşak. “Yaşlılık Dönemi Özellikleri ve Yaşlılara Yönelik Sosyal Hizmetler”. Journal of International Social Research 10/52 (Ekim 2017), 1278-1287. https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1979 https://data.tuik.gov.tr. “Statistics on the Elderly, 2023”. 27 Mart 2024. Erişim 26 Aralık 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2023-53710