Arslanlı (Seyitömer/Türkiye) sahası bitümlü kayaçlarında karbonat minerali oluşturan elementlerin davranışları ve organik madde ile ilişkileri
Öz
Bu çalışmada Orta-Üst Miyosen yaşlı Seyitömer Formasyonuna ait incelenen 13 adet bitümlü kayaç (bitümlü şeyl ve bitümlü marn) numuneleri Arslanlı (Seyitömer/Kütahya) bölgesinde, yüzeyden yaklaşık 30 cm’lik bölüm çıkarıldıktan sonra havalandırılmayan bölümünden alındı. Karbonat minerallerinin hakim olduğu bitümlü kayaç grubu bitümlü marnlardır. Bitümlü kayaçlarda karbonat minerallerinin bileşimlerine giren Ca, Mg, Mn, ve Sr elementleri yaygın olarak Kalsit ve Aragonit (CaCO3), Stronsiyanit (SrCO3), Dolomit (CaMg(CO3)2, Magnezit (MgCO3) ve Rodokrozit (MnCO3) gibi karbonat minerallerini oluştururlar. Ars-2,9a ve 14 nolu bitümlü örneklerde Ca ve Sr elementlerinin belirgin bir şekilde yüksek olması özellikle Aragonit (CaCO3) mineralinin yüksekliğine işaret etmektedir. Ars-6 ve Ars-13 numaralı örneklerde Ca ve Sr elementleri kısmen düşük değerlerde iken Mn ve Mg elementlerinin nispeten yüksek olmaları bu örneklerin kısmen daha killi kayaçlar olduğuna işaret eder. İncelediğimiz bitümlü kayaçlardaki karbonat minerallerinin dağılımları ölçülü stratigrafik kesitin tabanından Ars-9 numaralı örneğe kadar su koşullarının kısmen daha oksijenli olduğunu gösterir. Buradan kesitin üst bölümündeki Ars-14 numaralı örneğe doğru su koşulları kısmen nötr ve asidik şartlara doğru değişir. Ars-14 numunesi su koşullarının tekrar oksijenlediğine, bu noktadan üste doğru su koşullarının tekrar nötr şartlara değiştiğine işaret etmektedir. Bitümlü kayaçlarda Ca, Mg, Sr elementleriyle %TOC arasında pozitif korelasyon ilişkisi yoktur. Bu durum Ca, Mg, Sr elementlerin su kolonundan sediment içerisine taşınmasında organik maddenin etkili olmadığına işaret eder. Ancak, bitümlü kayaçlarda Mn ile %TOC arasında pozitif korelasyon ilişkisi vardır. Bu durum Mn elementinin çökeldiği redoks koşullarıyla ilişkilidir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Teşekkür
Kaynakça
- Aller R.C. & Rude, P.D., 1988. Complete oxidation of solid phase sulfides by manganese and bacteria in anoxic marine sediments, Geochim. Cosmochim. Acta, 52, 751-765
- Ando A., Kawahata H. and Kakegawa T., 2006. Sr/Ca ratios as indicators of varying modes of pelagic carbonate diagenesis in the ooze, chalk, and limestone realms, Sedimentary Geology. 191,37-53
- Banner J.L., 2005. Application of the trace element and isotope geochemistry of strontium to studies of carbonate diagenesis, Sedimentology 42, 805–824
- Bratton J.F., Berry W.B.N., Morrow J.R., 1999. Anoxia pre-dates Frasnian-Famennian boundary mass extinction horizon in the Great Basin, USA. Palaeogeogr. Palaeoclimatol. Palaeoecol. 154, 275-292
- Brumsack H.J., 2006. The trace metal content of recent organic carbon‐rich sediments: Implications for Cretaceous black shale formation, Palaeogeogr. Palaeoclimatol. Palaeoecol., 232, 344–361, doi:10.1016/j.palaeo.2005.05.011
- Büyük F., 2019. Bozcahüyük (Seyitömer/Kütahya) havzası bitümlü şeyllerinin organik jeokimyasal değerlendirmesi ve hidrokarbon potansiyeli. Ank. Üni. Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. 167s, Yayımlanmamış
- Calvert S.E., & Pedersen T.F., 1993. Geochemistry of Recent Oxic and Anoxic Marine Sediments: Implications for the Geological Record. Marine Geology, 113, 67-88 Calvert S.E., & Pedersen T. F., 1996. Sedimentary geochemistry of manganese; implications for the environment of formation of manganiferous black shales. Economic Geology, 91, 36– 47
- Carvounides M., 1915. Seyitömer linyiti, Anadolu Osmanlı demiryolları müdüriyeti. MTA Raporu, No. 49 (yayınlanmamış), Ankara
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2020
Gönderilme Tarihi
30 Mayıs 2019
Kabul Tarihi
21 Temmuz 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 5 Sayı: 1