ÜNİVERSİTE HAZIRLIK SÜRECİNDE BOŞ ZAMAN AKTİVİTELERİNİN SINAV STRESİNE ETKİSİ

Öz

Üniversiteye giriş sınavları, öğrencilerin akademik geleceklerini belirleyen kritik bir süreçtir ve bu dönemde yoğun sınav stresi yaşanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin boş zaman aktivitelerine katılımlarının sınav stresini azaltmadaki rolünü incelemektir. Araştırmada nitel yöntemlerden derleme (literatür taraması) kullanılmış; ulusal ve uluslararası literatürde yer alan akademik makaleler, kitaplar ve tezler çalışmanın anahtar kelimeleri kullanılarak, Google scholar arama motoru üzerinden sistematik biçimde incelenmiştir. Çalışmalar seçim kriterleri, yöntemleri ve odaklandıkları yıllar açısından karşılaştırılmıştır. Bulgular, sportif, sanatsal ve sosyal içerikli boş zaman aktivitelerinin öğrencilerin stres düzeyini azalttığını, sosyal destek algısını güçlendirdiğini ve psikolojik dayanıklılığı artırdığını göstermektedir. Bununla birlikte aşırı boş zaman kullanımının akademik performansı olumsuz etkileyebileceği de ortaya konmuştur. Sonuç olarak, öğrencilerin sınav hazırlık sürecinde boş zaman aktivitelerine dengeli şekilde katılmaları, sınav stresini azaltmada önemli bir strateji olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de üniversite sınavına hazırlanan öğrenciler bağlamında boş zaman aktivitelerinin sınav stresi üzerindeki etkisini kavramsal çerçevede ortaya koyarak literatüre özgün katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sınav stresi
• Boş zaman aktiviteleri
• Rekreasyon
• Üniversite sınavı
• Öğrenci

THE EFFECTS OF LEISURE ACTIVITIES ON EXAM STRESS DURING UNIVERSITY PREPARATION

Öz

University entrance exams are a critical process that shape students’ academic futures, during which they experience intense exam stress. The aim of this study is to examine the role of students’ participation in leisure activities in reducing exam stress. A qualitative research method, specifically a literature review, was employed. National and international studies, books, and theses were systematically analyzed based on selection criteria, research methods, and time frames. Findings indicate that participation in sports, arts, and social leisure activities reduces stress levels, strengthens perceptions of social support, and enhances psychological resilience. However, excessive involvement in leisure activities may negatively affect academic performance. In conclusion, balanced participation in leisure activities during exam preparation is an effective strategy for managing exam stress. This study provides an original contribution to the literature by conceptualizing the impact of leisure activities on exam stress in the context of Turkish university entrance examinations.

Anahtar Kelimeler

• Exam stress
• Leisure activities
• Recreation
• University exam
• Student

Kaynakça

1. Akçakese, A., Tükel, Y., Demirel, M., Ertavukcu, S., & Deler, H. (2025). The role of leisure attitude in adolescent exam anxiety and perceived stress: A gender-based analysis using the transactional model of stress and coping. Current Psychology, 44, 14960– 14971. https://doi.org/10.1007/s12144-025
2. Biddle, S. J. H., & Mutrie, N. (2008). Psychology of physical activity: Determinants, wellbeing and interventions. Routledge.
3. Çakmak, M., & Hevedanlı, M. (2005). Üniversite öğrencilerinin sınav kaygısı düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 30(138), 3–9.
4. Coleman, D., & Iso-Ahola, S. E. (1993). Leisure and health: The role of social support and self-determination. Journal of Leisure Research, 25(2), 111–128. https://doi.org/10.1080/00222216.1993.11969913
5. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.
6. Iwasaki, Y., & Mannell, R. C. (2000). Hierarchical dimensions of leisure stress coping. Leisure Sciences, 22(3), 163–181. https://doi.org/10.1080/01490409950121843
7. Karaküçük, S., & Gürbüz, B. (2007). Rekreasyon ve boş zaman değerlendirme. Gazi Kitabevi.
8. Khan, A., Ahmed, R., & Ayaz, M. (2021). Impact of social media usage on students’ academic performance and stress. Journal of Education and Practice, 12(5), 45–53.

9. Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
10. Martín-Rodríguez, A., & González-Prieto, N. (2025). Influence of physical activity on perceived stress and mental health in university students: A systematic review. Frontiers in Sports and Active Living, 7, 1710832. https://doi.org/10.3389/fspor.2025.1710832
11. Misra, R., & McKean, M. (2000). College students’ academic stress and its relation to their anxiety, time management, and leisure satisfaction. American Journal of Health Studies, 16(1), 41–51.
12. Nalbant, U., & Gürbüz, B. (2025). Relationship between leisure participation and educational stress in secondary school students. Spormetre: The Journal of Physical Education and Sport Sciences. https://doi.org/10.33689/spormetre.1627137
13. Nonis, S., & Hudson, G. I. (2010). Performance of college students: Impact of study time and study habits. Journal of Education for Business, 85(4), 229–238. https://doi.org/10.1080/08832321003604940
14. Ragheb, M. G., & Griffith, C. A. (1982). The contribution of leisure participation and leisure satisfaction to life satisfaction of older persons. Journal of Leisure Research, 14(4), 295–306. https://doi.org/10.1080/00222216.1982.11969665
15. Sarason, I. G. (1984). Stress, anxiety, and cognitive interference: Reactions to tests. Journal of Personality and Social Psychology, 46(4), 929–938. https://doi.org/10.1037/0022- 3514.46.4.929
16. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
17. Zeidner, M. (1998). Test anxiety: The state of the art. Springer.