Etik İlkeler ve Yayın Politikası
1. Amaç ve temel ilkeler
Eczacılıkta Güncel Yaklaşımlar Dergisi (Novel Approaches in Pharmacy; NAP), Erciyes Üniversitesi Eczacılık Fakültesi tarafından yayımlanan bilimsel, hakemli ve açık erişimli bir dergidir. Dergi; araştırma ve yayın süreçlerinde dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik, gizlilik, bilimsel geçerlik ve katılımcıların haklarının korunması ilkelerini benimser.
Derginin etik politikası; TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri, Committee on Publication Ethics (COPE) Core Practices, Dünya Tabipler Birliği Helsinki Bildirgesi ve araştırmanın niteliğine göre ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemeler esas alınarak yürütülür. Dergi; editoryal bağımsızlığı korur ve ticari, kişisel veya kurumsal çıkarların editoryal kararları etkilemesine izin vermez.
Bu kurallar; yazarlar, editörler, yayın kurulu üyeleri, hakemler ve yayıncı dâhil yayın sürecinin tüm tarafları için bağlayıcıdır. Etik ihlal şüphesinde COPE akış şemaları ve ilgili mevzuat izlenir.
2. Araştırma ve yayın etiğine uygunluk
Dergiye gönderilen çalışmalar özgün olmalı; uydurma, çarpıtma, intihal, mükerrer yayın, dilimleme, haksız yazarlık, kaynakların taraflı biçimde seçilmesi, verilerin izinsiz kullanılması veya diğer araştırma ve yayın etiği ihlallerini içermemelidir.
Yazarlar, çalışmalarının yürütülmesi ve raporlanmasında geçerli ulusal mevzuata, kurumsal kurallara ve ilgili uluslararası etik ilkelere uyduklarını beyan eder. Araştırma etiğine uygunluğa ilişkin tüm sorumluluk yazarlara aittir; ancak bu durum derginin inceleme, belge isteme ve gerekli işlemleri yapma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
3. Etik kurul onayı ve zorunlu etik beyanlar
3.1. Etik kurul onayı gerektiren çalışmalar
Aşağıdaki çalışmalar, niteliğine ve uygulanabilir mevzuata göre yetkili etik kurulun ön incelemesine tabidir; onay gereken durumlarda araştırmaya başlanmadan ve araştırma amacıyla veri toplanmadan önce onay alınmalıdır:
· İnsan katılımcılarla yürütülen klinik, girişimsel veya gözlemsel araştırmalar;
· anket, ölçek, mülakat, odak grup, gözlem, deney ve benzeri yöntemlerle insanlardan veri toplanan nicel veya nitel araştırmalar;
· insanlara ait biyolojik materyal, doku, örnek, görüntü, kayıt veya tanımlanabilir kişisel/sağlık verilerinin kullanıldığı çalışmalar;
· kişisel verilerin kullanıldığı retrospektif araştırmalar;
· deney hayvanları üzerinde yürütülen araştırmalar ve etik kurul izni gerektiren hayvan kaynaklı materyal çalışmaları;
· ilgili mevzuat veya kurum politikası uyarınca etik kurul incelemesi gereken diğer çalışmalar.
Etik kurul onayı gerektiren araştırmalarda kurulun tam adı, karar tarihi ve karar/protokol numarası makalenin Gereç ve Yöntem bölümünde açıkça belirtilmelidir. Onay belgesi başvuru sırasında sisteme yüklenmelidir. Kör hakemlik için hakem nüshasındaki kimliği açığa çıkarabilecek bilgiler geçici olarak maskelenir; eksiksiz belge ve bilgiler editörlüğe sunulur ve yayımlanacak son sürüme geri eklenir.
Etik kurul onayının, onay gerektiren araştırmaya başlandıktan sonra geriye dönük olarak alınması kabul edilmez. Retrospektif araştırmalarda onay, geçmişteki rutin kayıtların oluşturulmasından önce değil, bu kayıtların araştırma amacıyla incelenmesine ve kullanılmasına başlanmadan önce
alınmalıdır. Editörlük; belgenin doğruluğunu, onayı veren kurumdan teyit edebilir. Etik kurul onayı gerektiği hâlde alınmamış, uygun olmayan bir kuruldan alınmış veya belgelenmemiş çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.
3.2. Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalar
İnsan veya hayvan araştırması içermeyen derlemeler, yayımlanmış toplu verilerle yürütülen sistematik derleme/meta-analizler, tartışma yazıları ve yalnızca bilgisayar ortamında yürütülen moleküler modelleme çalışmaları gibi etik kurul onayı gerektirmeyen araştırmalarda, onay gerekmediği gerekçesiyle birlikte açıklanmalıdır. Bireysel katılımcı verilerinin, biyolojik materyallerin veya kamuya açık veri setlerinin ikincil kullanımında, onay gerekliliği verinin niteliği, yeniden tanımlanabilirliği ve ilgili kurallar dikkate alınarak değerlendirilir; kamuya açık olma tek başına muafiyet sağlamaz. Gerektiğinde yetkili kurulun muafiyet veya onay gerekmediğine ilişkin yazısı sunulur.
3.3. Bilgilendirilmiş onam ve mahremiyet
İnsan katılımcılardan veya yasal temsilcilerinden, araştırmanın niteliğine uygun yazılı bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmalıdır. Onamın alındığı Gereç ve Yöntem bölümünde belirtilmelidir. Çocuklar,
karar verme yeterliği kısıtlı kişiler ve diğer hassas gruplarda ilgili mevzuata uygun temsilci onamı ve mümkün olduğunda katılımcı oluru alınmalıdır. Onamdan feragat veya farklı bir onam yöntemi ancak yetkili etik kurulun onayı ve uygulanabilir kurallar çerçevesinde kabul edilir; bu kararın gerekçesi ve
kapsamı makalede açıklanmalıdır. Olgu sunumlarında ve kişiyi tanımlamaya elverişli fotoğraf, görüntü, video, klinik bilgi veya soy bilgisi içeren yayınlarda, yayım için ayrıca yazılı onam alınmalıdır. Kimlik bilgileri gereksiz yere yayımlanmamalı; anonimleştirme, bilimsel değeri bozmayacak en yüksek düzeyde yapılmalıdır.
3.4. Kurum, materyal ve üçüncü taraf izinleri
Araştırmanın yapıldığı kurumdan izin alınması gerekiyorsa bu izin ilgili araştırma faaliyetlerine başlanmadan önce alınmalı ve makalede beyan edilmelidir. Başkalarına ait ölçek, anket, veri seti, yazılım, fotoğraf, şekil, tablo veya diğer telif korumalı materyaller için gerekli kullanım/yayım izinlerinin alınması yazarların sorumluluğundadır. İzin bilgileri makalede belirtilmeli ve talep edildiğinde editörlüğe sunulmalıdır. Kurum izni, etik kurul onayının yerine geçmez.
4. İnsan, hayvan ve biyolojik materyal araştırmaları
İnsanlar üzerinde yürütülen araştırmalar Helsinki Bildirgesi’nin güncel ilkelerine uygun olmalıdır.
İleriye dönük olarak katılımcıları bir sağlık müdahalesine atayan klinik araştırmalar, ilk katılımcı dâhil edilmeden önce DSÖ(WHO) tarafından tanınan bir birincil kayıt sistemine veya https://clinicaltrials.gov‘a kaydedilmeli; kayıt sistemi, kayıt tarihi ve numarası makalede verilmelidir. Geç kayıt, ileriye dönük kayıt şartını karşılamaz; gerekçesi ve varsa değerlendirmeye alınmasına ilişkin editoryal açıklama şeffaf biçimde bildirilmelidir. Etik kurul onayı, araştırma kaydının yerine geçmez.
Hayvan deneyleri ulusal mevzuata, ilgili kurumsal hayvan deneyleri etik kurulu kararına ve hayvan refahı ilkelerine uygun yürütülmelidir. Çalışmalar ARRIVE 2.0 raporlama kılavuzuna uygun biçimde sunulmalı; hayvan türü, deneysel prosedürler, anestezi/ötenazi yaklaşımı ve acıyı azaltmak için alınan önlemler yeterli açıklıkta bildirilmelidir. Hayvan kullanımının yerine alternatif yöntemlerin değerlendirilmesi, kullanılan hayvan sayısının azaltılması ve işlemlerin iyileştirilmesi ilkeleri (3R) gözetilmelidir.
Bitkisel materyal içeren deneysel araştırmalarda tür teşhisi, örnek kaynağı ve mümkünse herbaryum tanık örneği (voucher) ile herbaryum/koleksiyon numarası bildirilmelidir. Nesli tehlike altındaki türler, genetik kaynaklar ve geleneksel bilgi bakımından ilgili ulusal mevzuata ve uygulanabilir uluslararası düzenlemelere uyulmalıdır.
Biyogüvenlik riski taşıyan ajanlar, rekombinant DNA, gen düzenleme, toksik maddeler veya olağan dışı tehlike içeren işlemler açıkça tanımlanmalı; gerekli kurumsal izinler ve güvenlik önlemleri belirtilmelidir.
5. Çalışmaların raporlanması ve veri bütünlüğü
Araştırma; yöntemlerin tekrarlanmasına ve sonuçların değerlendirilmesine yetecek açıklıkta, doğru ve eksiksiz raporlanmalıdır. Çalışmanın türüne göre CONSORT, STROBE, PRISMA, CARE, ARRIVE, STARD, CHEERS veya EQUATOR Network’te yer alan uygun raporlama kılavuzu kullanılmalıdır.
Veriler gerçek ve özgün olmalı; seçici raporlama, uygunsuz veri çıkarma, görüntü üzerinde yanıltıcı değişiklik yapma veya sonuçları desteklemeyen istatistiksel işlemler uygulanmamalıdır. Görsellerde yalnızca tüm görüntüye uygulanan ve verinin anlamını değiştirmeyen teknik düzeltmeler yapılabilir. Kesme, birleştirme veya yeniden düzenleme varsa bu durum açıkça belirtilmelidir. Editörlük ham görüntüleri, cihaz çıktıları, analiz kodlarını, protokolleri, laboratuvar kayıtlarını veya diğer destekleyici verileri isteyebilir.
6. Özgünlük, intihal ve benzerlik incelemesi
Gönderilen tüm makaleler uygun bir benzerlik tespit yazılımıyla taranır. Kaynak gösterilmemiş örtüşme, yöntem bölümündeki zorunlu teknik ifadeler, yazarın önceki çalışmalarıyla örtüşme, tek bir kaynaktan yoğun alıntı ve çalışmanın türü birlikte değerlendirilir.
Tarama, değerlendirme ve üretim sürecinin herhangi bir aşamasında yinelenebilir. Kullanılan yazılım, tarama kapsamı ve dışlama ayarları editoryal kayıtta belirtilir; düşük benzerlik oranı intihal bulunmadığının kanıtı değildir.
İntihal, kaynak göstermeden fikir/veri/şekil kullanımı ve başkalarının sonuçlarını sahiplenme kabul
edilmez. Yazarın kendi metnini yeniden kullanması; kapsamı, bulunduğu bölüm, atıf ve telif koşulları açısından incelenir. Önceki verilerin yeni sonuç gibi sunulması veya kaynağı gizlenen esaslı tekrar kabul edilmez. Editörlük, benzerlik düzeyinden bağımsız olarak etik sorun oluşturan bir başvuruyu reddedebilir; açıklama, düzeltme veya kaynak dosya isteyebilir. Yayımdan sonra tespit edilen ihlaller COPE ilkelerine göre düzeltme, geri çekme veya ilgili kurumların bilgilendirilmesiyle sonuçlanabilir.
7. Mükerrer gönderim, tekrar yayın ve ön baskılar
Bir makale aynı anda birden fazla dergiye gönderilemez. Daha önce yayımlanmış veya yayımlanmak üzere kabul edilmiş bir çalışma, izin verilen ikincil yayın koşulları dışında yeniden yayımlanamaz. Aynı veri setinden üretilen ilişkili çalışmalar başvuru sırasında açıklanmalı ve editörlüğe sunulmalıdır.
Araştırma sonuçlarının yapay biçimde bölünmesi (dilimleme/salami publication) kabul edilmez. İkincil yayın, ilgili dergilerin editörlerinin onayı, ilk yayına açık atıf ve ikincil niteliğin belirtilmesi dâhil ICMJE koşullarını karşılamalıdır.
Akademik tezler, kongre özetleri ve ön baskı sunucularında yayımlanan sürümler otomatik olarak mükerrer yayın sayılmaz; ancak başvuru sırasında eksiksiz biçimde beyan edilmeli, uygun şekilde
kaynak gösterilmeli ve telif/lisans koşullarına uyulmalıdır. Ön baskının durumu, makalenin kabulü ve yayımı sonrasında güncellenmelidir.
8. Yazarlık ve katkı beyanı
Yazarlık, ICMJE’nin aşağıdaki dört ölçütünün tümünü karşılayan kişilerle sınırlandırılır:
1. Çalışmanın tasarımı veya verilerin elde edilmesi, analizi ya da yorumlanmasına önemli katkı;
2. metni hazırlama veya bilimsel içeriği açısından eleştirel biçimde gözden geçirme;
3. yayımlanacak son sürümü onaylama;
4. çalışmanın doğruluğu ve bütünlüğüne ilişkin soruların uygun biçimde araştırılması ve çözülmesi konusunda hesap verebilir olmayı kabul etme.
Bu ölçütlerin tümünü karşılamayan katkı sahipleri, izinleri alınarak Teşekkür bölümünde
belirtilmelidir. Hediye, onursal, baskı yoluyla veya hayalet yazarlık kabul edilmez. Tüm makalelerde CRediT taksonomisine uygun Yazar Katkı Beyanı bulunmalıdır. Sorumlu yazar; tüm yazarların gönderimi ve son sürümü onayladığını, yazar sırasını kabul ettiğini ve iletişim bilgilerinin doğru olduğunu güvence altına alır. CRediT rolleri katkıların açıklanmasını sağlar; tek başına yazarlık hakkı oluşturmaz. Yazarlık ölçütlerini karşılayan kişilerin yazar listesinden dışlanması da kabul edilmez.
Başvurudan sonra yazar ekleme, çıkarma veya sıralama değişikliği ancak eklenen veya çıkarılan kişiler dâhil tüm yazarların yazılı onayı, değişiklik gerekçesi ve editörün kabulüyle yapılabilir. Kabulden sonra yazar değişikliği yalnızca istisnai durumlarda değerlendirilir. Yazarlık uyuşmazlıklarının çözümü kurumların sorumluluğundadır; editörlük gerektiğinde değerlendirmeyi durdurabilir. Yayımdan
sonraki onaylı değişiklikler, gerektiğinde düzeltme bildirimiyle bilimsel kayda işlenir.
9. Finansman ve çıkar çatışması
Yazarlar, çalışmaya sağlanan tüm mali ve ayni destekleri; fon sağlayıcının adını, proje numarasını ve fon sağlayıcının çalışma tasarımı, veri toplama, analiz, yazım ve yayımlama kararındaki rolünü
açıklamalıdır.
Tüm yazarlar; finansal ilişkiler, danışmanlıklar, patent/lisans hakları, kurum veya şirket bağları, kişisel/akademik rekabet ve çalışmayı etkileyebilecek diğer çıkarları beyan etmelidir. Çıkar çatışması bulunmaması hâlinde de “Yazarlar çıkar çatışması bulunmadığını beyan eder.” ifadesi kullanılmalıdır.
Editörler ve hakemler de olası çıkar çatışmalarını gecikmeden açıklamalı; tarafsız değerlendirme yapamayacakları dosyalardan çekilmelidir. Bir editörün veya yayın kurulu üyesinin yazarı olduğu çalışma, ilgili kişinin sürece erişemediği ve karar veremediği bağımsız bir editoryal işlemle değerlendirilir; bu durum yayımlanan makalede açıklanır.
10. Yapay zekâ ve otomatik araçların kullanımı
Üretken yapay zekâ veya büyük dil modeli araçları yazar olarak gösterilemez ve yazarlık sorumluluğu üstlenemez. Bu araçların metin yazımı, çeviri veya dil düzenleme dâhil makale hazırlığında
kullanılması, başvuru yazısında ve makalenin başlık sayfasında beyan edilmelidir. Aracın adı, erişilebiliyorsa sürümü, kullanım tarihi, amacı ve kullanım kapsamı belirtilir. Kodlama, veri analizi veya araştırma yönteminin parçası olarak kullanım, yeniden üretilebilirliği sağlayacak ayrıntıyla Gereç ve Yöntem bölümünde açıklanır. Üretken içerik oluşturmayan standart yazım denetimi ve kaynakça yönetimi araçları için ayrıca beyan gerekmez.
Yazarlar, yapay zekâ destekli içeriğin doğruluğu, özgünlüğü, atıfları, olası yanlılığı ve fikrî mülkiyet uygunluğundan tamamen sorumludur. Doğrulanmamış kaynak, uydurma veri veya yanıltıcı görsel
kullanılamaz. Yapay zekâ ile üretilen ya da esaslı biçimde değiştirilen görseller, bilimsel veriyi temsil eden birincil kanıt olarak kullanılamaz; kullanımına izin verilen durumlarda açıkça etiketlenmelidir.
Editörler ve hakemler, değerlendirilmemiş makaleleri veya kişisel/veri gizliliği içeren bölümleri,
gizliliği güvence altına alınmamış yapay zekâ sistemlerine yükleyemez. Yapay zekâ, editoryal kararın veya hakem görüşünün sorumluluğunu üstlenemez. Editör ve hakemler, derginin açıkça izin
vermediği yapay zekâ araçlarını değerlendirme amacıyla kullanamaz; izinli kullanım varsa kapsamını editörlüğe açıklar ve çıktıları bağımsız olarak doğrular.
11. Hakemlik süreci ve hakemlerin sorumlulukları
Dergide hakem değerlendirmesi çift taraflı kör olarak yürütülür. Hakemli olarak yayımlanacak
araştırma makaleleri, derlemeler ve diğer bilimsel yazılar, editoryal ön değerlendirmeyi geçtikten sonra alanında uzman en az iki bağımsız dış hakem tarafından değerlendirilir. Görüşlerin çelişmesi hâlinde üçüncü hakem görüşü alınabilir veya editör bilimsel gerekçeyle karar verebilir. Nihai karar
editöre aittir. Hakem değerlendirmesine tabi olmayan editoryal yazı ve duyuru gibi içeriklerin niteliği açıkça belirtilir.
Ön değerlendirmede kapsam, bilimsel yeterlik, yazım kuralları, benzerlik ve zorunlu belgeler kontrol edilir. Eksikler düzeltme için iade edilebilir; bilimsel veya etik açıdan uygun bulunmayan çalışmalar gerekçeli olarak reddedilir. Yazar kimliklerini içeren başlık sayfası ayrı sunulur; ana metin, dosya
özellikleri ve ekler kör hakemliğe uygun hazırlanır.
Karar; kabul, küçük/büyük düzeltme veya ret biçiminde bildirilir. Yazarlar hakem ve editör yorumlarına madde madde yanıt verir, katılmadıkları önerileri bilimsel gerekçeleriyle açıklar ve
değişiklikleri gösteren sürümü belirtilen sürede sunar. Ek süre gerekçeli olarak istenebilir; yanıtsız dosyaların kapatılmasından önce yazara bildirim yapılır. Revizyon talebi kabul güvencesi oluşturmaz.
Özel sayı ve konuk editör yönetimindeki dosyalar aynı bilimsel ve etik ölçütlere tabidir; konuk
editörün çıkar çatışması bulunan dosyalar bağımsız olarak yönetilir. Baş editör, özel sayılarda da sürecin bütünlüğünden sorumludur.
Hakemler:
· yalnızca uzmanlık alanlarına giren ve süresinde değerlendirebilecekleri dosyaları kabul etmeli;
· değerlendirmelerini nesnel, bilimsel, saygılı ve gerekçeli biçimde yapmalı;
· dosyayı, verileri ve yazışmaları gizli tutmalı; izin almadan üçüncü kişilerle paylaşmamalı veya kişisel çalışmalarında kullanmamalı;
· çıkar çatışması varsa görevi kabul etmemeli ve editörü bilgilendirmeli;
· intihal, mükerrer yayın, veri/görsel manipülasyonu veya başka bir etik sorun şüphesini gizlilik içinde editöre bildirmeli;
· gereksiz öz-atıf veya belirli kaynaklara atıf dayatmamalı;
· makalenin kopyasını değerlendirme tamamlandıktan sonra saklamamalıdır.
Hakem görüşleri ve karar kayıtları, derginin saklama politikası uyarınca güvenli biçimde arşivlenir.
12. Editörlerin sorumlulukları ve editoryal bağımsızlık
Editörler, makaleleri yazarların kimliği, cinsiyeti, etnik kökeni, uyruğu, dini, siyasi görüşü, kurumu veya diğer kişisel özelliklerinden bağımsız olarak bilimsel değer, özgünlük, yöntemsel yeterlik ve derginin kapsamına uygunluk temelinde değerlendirir.
Editörler:
· adil, zamanında ve gizli bir değerlendirme süreci yürütür;
· uygun uzmanlığa sahip, bağımsız hakemler seçer ve olası çıkar çatışmalarını gözetir;
· yayımlanmamış içeriği yazarın izni olmadan kullanmaz;
· etik ihlal iddialarını kanıta dayalı ve taraflara yanıt hakkı tanıyan bir süreçle inceler;
· hata veya ihlal saptandığında uygun düzeltme, endişe bildirimi ya da geri çekme işlemini uygular;
· yayıncı, kurum veya fon sağlayıcı baskısından bağımsız karar verir;
· hakem önerilerinin ve atıf taleplerinin bilimsel gerekçeye dayanmasını sağlar.
Editörlerin kendi çalışmaları, yakın iş birliği içindeki kişilerin çalışmaları veya çıkar çatışması doğuran başvurular bağımsız bir editör tarafından yönetilir.
13. Yayıncının sorumlulukları
Erciyes Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, derginin bilimsel kayıtlarının bütünlüğünü ve editoryal
bağımsızlığını korur; ticari veya kurumsal etkilerin yayın kararlarına müdahale etmesine izin vermez. Yayıncı, etik soruşturmalar ve yayın sonrası işlemlerde editörlükle iş birliği yapar; yayımlanan içeriğin kalıcı erişimini ve uygun biçimde arşivlenmesini destekler.
Derginin sahipliği, yönetimi, iletişim bilgileri, hakemlik modeli, erişim ve lisans koşulları, ücret politikası, yayın sıklığı ve arşivleme yöntemi dergi web sayfasında açıkça ilan edilir.
14. Etik ihlal iddiaları, şikâyet ve itirazlar
Yayımlanmış veya değerlendirme aşamasındaki bir çalışma hakkında etik ihlal iddiası, kanıt ve iletişim bilgileriyle birlikte dergi editörlüğüne iletilebilir. Editörlük; ihbarcının ve hakkında iddia bulunan
kişilerin haklarını, gizliliğini ve masumiyet karinesini gözetir. Kimliği açıklanmayan başvurular, yeterli ve doğrulanabilir kanıt içermeleri hâlinde incelenebilir. Başvurular derginin resmî iletişim sayfasındaki editörlük adresi veya makale başvuru sistemi üzerinden yapılır. Şikâyet baş editör hakkında ise süreç, çıkar çatışması bulunmayan bir kurul üyesi veya yayıncının belirleyeceği bağımsız yetkili tarafından yürütülür.
İnceleme COPE rehberleri doğrultusunda yürütülür; yazarlardan açıklama ve ham veri istenebilir, kurumlar veya ilgili dergilerle gizlilik içinde iletişime geçilebilir. Editörlük araştırma suistimaline ilişkin kurumsal soruşturmanın yerine geçmez; ancak bilimsel kaydı korumak için gerekli yayın kararlarını
alır.
Yazarlar editoryal kararlara, kararın bildiriminden itibaren 30 gün içinde bilimsel gerekçelerini ve varsa destekleyici kanıtlarını sunarak bir kez itiraz edebilir. İtiraz, ilk kararı veren kişiden bağımsız ve çıkar çatışması bulunmayan bir editör veya kurul tarafından incelenir; sonuç gerekçesiyle birlikte yazara bildirilir. Bu süre ve başvuru sayısı sınırı, yeni kanıt içeren araştırma ve yayın etiği
bildirimlerine uygulanmaz. Eleştiri veya itirazda bulunulması tek başına başvurunun reddi gerekçesi olamaz.
15. Düzeltme, geri çekme ve bilimsel kaydın korunması
Yazarlar, değerlendirme veya yayım sonrasında önemli bir hata fark ettiklerinde derhâl editörlüğe bildirmeli ve gerekli düzeltme ya da geri çekme işleminde iş birliği yapmalıdır.
Yayımdan önce başvurusunu geri almak isteyen sorumlu yazar, tüm yazarların bilgisi ve onayıyla gerekçeli talebini editörlüğe iletir. Editörlük talebi kayda alır ve başvurunun durumunu yazılı olarak bildirir. Geri alma talebi, başlatılmış bir etik incelemeyi kendiliğinden sona erdirmez. Yayımlanmış makaleler için başvuruyu geri alma yerine düzeltme ve geri çekme kuralları uygulanır.
Bilimsel kaydı etkileyen ancak çalışmanın temel sonuçlarını geçersiz kılmayan hatalar için düzeltme; ciddi fakat henüz sonuçlandırılmamış şüpheler için endişe bildirimi; sonuçları güvenilmez kılan hata veya etik ihlaller için geri çekme yayımlanır. Bildirimler gerekçeyi açıklar, özgün makaleyle karşılıklı bağlantılandırılır ve erişilebilir bilimsel kayıt korunur. Geri çekilen makale kural olarak erişimde
tutulur; PDF ve özet sayfası açık biçimde “Geri Çekildi” olarak işaretlenir. İçeriğin hukuken kaldırılması gerektiği veya sürdürülmesinin ciddi zarar doğurduğu istisnai durumlarda, erişimin sınırlandırılma
gerekçesini açıklayan bibliyografik kayıt korunur. Geri çekme, yazarların onayına bağlı değildir;
yazarların görüşü alınır ve varsa görüş ayrılığı bildirimde açıklanır. Yazar adı veya kurum değişikliği gibi kayıt güncellemeleri, mahremiyet ve bilimsel kayıt bütünlüğü gözetilerek değerlendirilir.
16. Başvuru sırasında zorunlu etik beyanlar ve belgeler
Her makale, uygulanabildiği ölçüde aşağıdaki bilgileri içermelidir:
· Etik Kurul Onayı: Kurul adı, tarih ve karar/protokol numarası veya onay gerekmediğine ilişkin beyan;
· Bilgilendirilmiş Onam: Katılımcı/temsilci onamı, varsa kurulca onaylı onamdan feragat ve gerekiyorsa yayım onamı bilgisi;
· Yazar Katkıları: CRediT rollerine göre katkılar;
· Çıkar Çatışması: Var/yok beyanı;
· Finansal Destek: Fon sağlayıcı, proje numarası ve rolü veya destek bulunmadığı beyanı;
· Yapay Zekâ Kullanım Beyanı: Kullanım durumu; kullanıldıysa araç, tarih, amaç ve kapsam;
· Teşekkür: Yazarlık ölçütlerini karşılamayan katkı sahipleri ve izinleri.
Başvuruda ayrıca etik kurul belgesi (gerekiyorsa), yazar katkı ve çıkar çatışması formları, gerekli izin/onam belgelerine ilişkin beyanlar ve derginin belirlediği telif/lisans formu sunulmalıdır. Editörlük, makalenin niteliğine göre ek belge isteyebilir. Eksik veya çelişkili etik bilgi içeren başvurular değerlendirme öncesinde yazara iade edilir ya da reddedilir. Katılımcılara ait imzalı onam formları rutin olarak açık sisteme yüklenmez; yazarlar tarafından güvenli biçimde saklanır ve yalnızca gerekli hâllerde güvenli bir kanaldan editoryal doğrulamaya sunulur.
17. Ücret Politikası
Hiçbir ad altında yazar veya kurumdan ücret alınmaz. Dergimizde yayınlanmak üzere gönderilen makale için ücret talep edilmemektedir.
18. Kaynak alınan temel standartlar ve karşılaştırılan politikalar
· TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri ve etik kurul izinlerine ilişkin açıklamalar
· Committee on Publication Ethics (COPE), Core Practices ve akış şemaları
· International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE), Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals
· World Medical Association, Declaration of Helsinki
· ARRIVE 2.0 Guidelines
· EQUATOR Network raporlama kılavuzları