Political Zoology around 1700: Dimitrie Cantemir’s “Hieroglyphic History”

Öz

Dimitrie Cantemir’s allegorical novel Hieroglyphic History stands as one of the rare examples of non-Turkish literature within the Ottoman Empire that aligns with a modern concept of literature. Composed in the early 18th century, this baroque roman à clef occupies an exceptional position in a secular literary environment dominated by chronicles and translations. Cantemir’s brief ascent to political power, followed by his defection to Tsar Peter the Great, contributed to the marginalization of this work. While his later writings, such as Descriptio Moldaviae and his History of the Ottoman Empire, were widely recognized across Europe, the Hieroglyphic History remains largely overlooked by international scholarship. As a unique document of literary political culture under Ottoman rule, this work still awaits broader rediscovery and analysis.

Anahtar Kelimeler

• Dimitrie Cantemir
• Ottoman literature
• allegory
• political culture
• Hieroglyphic History

1700 Yılı Dolaylarında Politik Zooloji:Dimitri Kantemir'in “Hiyeroglifik Tarih”i

Öz

Dimitri Kantemir’in Hiyeroglifik Tarih adlı alegorik romanı, Osmanlı İmparatorluğu edebiyatları arasında modern anlamda edebi eser olarak değerlendirilebilecek nadir örneklerden biridir. 18. yüzyıl başında kaleme alınan bu barok roman, kronikler ve çeviri metinlerin hâkim olduğu seküler edebi ortamda istisnai bir konumda yer alır. Kantemir’in kısa süreli siyasi yükselişi ve sonrasında Çar I. Petro’ya sığınması, eserinin gölgede kalmasına yol açmıştır. Daha sonra kaleme aldığı Descriptio Moldaviae ve Osmanlı tarihi üzerine yazdığı eserleri Avrupa’da geniş ilgi görmüşken, Hiyeroglifik Tarih uluslararası akademide hâlâ yeterince tanınmamaktadır. Bu eser, Osmanlı dönemi siyasi kültürünü alegorik bir dille yansıtan eşsiz bir örnek olarak, keşfedilmeyi beklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dimitri Kantemir
• Osmanlı edebiyatı
• alegori
• siyasi kültür
• Hiyeroglifik Tarih

Kaynakça

1. Dimitrie Cantemir, Istoria ieroglifică [Hieroglyphical History]. 2 Vols., ed. by Petre P. Panaitescu and Ion Verdeș (Bucharest: Editura pentru literatură, 1965).
2. Dimitrie Cantemir, Istoria ieroglifică. Opere complete IV [Hieroglyphical History. Complete Works IV], ed. Vasile Cândea (Bucharest: Editura Academiei Republicii socialiste România, 1973).
3. Adriana Babeți, Bătăliile pierdute. Dimitrie Cantemir – Strategii de lectură [Lost Battles Dimitrie Cantemir – Strategies of Reading](Timișoara: Amarcord, 1998).
4. Bogdan Creţu, Inorogul la porţile Orientului. Bestiarul lui Dimitrie Cantemir: studiu comparativ [The Unicorn at the Gates of the Orient. The Bestiary of Dimitrie Cantemir: A Comparative Study]. 2 Vols (Iaşi: Institutul European, 2013).
5. Bogdan Creţu, “‘Aux portes de l’Orient,’ and through. Nicolae Milescu, Dimitrie Cantemir, and the ‘Oriental’ Legacy of Early Romanian Literature,” in Romanian Literature as World Literature, ed. by Mircea Martin, Christian Moraru, and Andrei Terian,(New York et al.: Bloomsbury 2018), 55-75.
6. Stefan Lemny, Les Cantemir. L’aventure européenne d’une famille princière au XVIIIesiècle (Paris: Complexe, 2009).
7. Dragoș Moldovanu, Dimitrie Cantemir între umanism şi baroc. Tipologia stilului can-temirian din perspectiva figurii dominante [Dimitrie Cantemir between Humanism and Baroque. The Typology of Cantemir’s Style form the Perspective of Its Dominant Figure] (Iași: Editura Universităţii “Alexandru Ioan Cuza,” 2002).
8. Ovidiu Olar, “Dimitrie Cantemir,” in Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History. Vol. 14. Central and Eastern Europe (1700-1800), ed. by David Thomas and John A. Chesworth (Leiden/Boston: Brill, 2020), 279-297.

9. Ovidiu-Victor Olar, “The Unicorn in the City of Lust. The Ottoman Empire in Dimitrie Cantemir’s ‘Hieroglyphic History’ (Constantinople, ca. 1705),” in Writing History in Ottoman Europe, ed. by Ovidiu-Victor Olar, Konrad Petrovszky (forthcoming).
10. Petre P. Panaitescu, Dimitrie Cantemir. Viața și opera [Dimitrie Cantemir. Life and Works] (Bucharest: Editura Academiei Republicii populare române, 1973).
11. Elvira Sorohan, Cantemir în cartea ieroglifelor [Cantemir in the Book of Hieroglyphs] (Bucharest: Minerva, 1978).