Out of Tune with the World: Thrownness and Everyday Life in Jean Rhys’s Good Morning, Midnight and Tezer Özlü’s Zaman Dışı Yaşam

Öz

This article provides a comparative reading of Tezer Özlü's Zaman Dışı Yaşam and Jean Rhys's Good Morning, Midnight in light of Martin Heidegger's concepts of thrownness, fallenness, authenticity, and tranquility. It illustrates how the protagonists of these novels are “thrown” into a world whose social and temporal rhythm they can neither fully join nor fully escape. Focusing on the protagonists’ strained relationship to everyday life, this article further examines how everydayness appears not as a space of belonging but as a condition marked by drift, withdrawal, and suspension. While Rhys’s protagonist Sasha responds to the conditions of everydayness through strategies of self-effacement and imitation, Özlü’s narrator actively resists absorption, seeking intensity, withdrawal, and literary engagement as forms of coping. Yet neither text offers resolution or recovery. Instead, both protagonists endure their existence through writing, movement, and fleeting human encounters, sustaining life without stability or closure. By reading them together, the article reveals a shared mode of suspended being that negotiates the tension between fallenness, authenticity, and the precarious temporality of everyday life.

Anahtar Kelimeler

• Thrownness
• Jean Rhys
• Tezer Özlü
• everydayness
• authenticity
• fallenness

Dünyayla Uyumsuz: Jean Rhys’in Good Morning, Midnight’ı ile Tezer Özlü’nün Zaman Dışı Yaşam’ında Fırlatılmışlık ve Gündelik Hayat

Öz

Bu makale, Tezer Özlü’nün Zaman Dışı Yaşam’ı ile Jean Rhys’in Good Morning, Midnight’ını, Martin Heidegger’in fırlatılmışlık, düşmüşlük, sahicilik ve sükûnet kavramları ışığında karşılaştırmalı olarak ele alır. Çalışma, bu romanların kahramanlarının, ne bütünüyle katılabildikleri ne de bütünüyle kaçabildikleri toplumsal ve zamansal ritimlere sahip bir dünyaya “fırlatıldıklarını” gösterir. Kahramanların gündelik hayatla kurdukları gerilimli ilişkiye odaklanan makale, gündeliğin bir aidiyet alanı olarak değil, sürüklenme, geri çekilme ve askıda kalma ile belirlenen bir durum olarak göründüğünü ortaya koyar. Rhys’in kahramanı Sasha, gündeliğin koşullarına kendini silikleştirme ve taklit stratejileriyle karşılık verirken, Özlü’nün anlatıcısı bu soğurulmaya aktif biçimde direnerek yoğunluk, geri çekilme ve edebî angajman arayışına yönelir. Ancak her iki metin de bir çözülme ya da iyileşme sunmaz. Aksine, her iki kahraman da yazı, hareket ve geçici insani karşılaşmalar aracılığıyla varoluşlarını sürdürür; böylece istikrar ya da kapanış olmaksızın yaşamı devam ettirirler. Bu iki metni birlikte okuyan makale, düşmüşlük, sahicilik ve gündelik hayatın kırılgan zamansallığı arasındaki gerilimi müzakere eden, askıda kalmış bir varoluş kipini görünür kılar.

Anahtar Kelimeler

• Fırlatılmışlık
• Jean Rhys
• Tezer Özlü
• gündeliklik
• sahicilik
• düşmüşlük

Kaynakça

1. Akdik, Hazel Melek. “Tezer Özlü Yazınında Kadınlık Durumu ve Öznenin Varoluş Umudu.” Monograf, no. 12 (2019): 110–125.
2. Akgöğ, Hasan. “Tezer Özlü’nün Eserlerinde Yabancılaşma Bağlamında Gitme Temi.” Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 8, no. 15 (June 2018): 133–147.
3. Bowlby, Rachel. Still Crazy After All These Years: Women, Writing, and Psychoanalysis. Routledge, 1992.
4. Dreyfus, Hubert L. Being-in-the-World: A Commentary on Heidegger’s Being and Time, Division I. Cambridge, MA: MIT Press, 1991.
5. Elkin, Lauren. Flâneuse: Women Walk the City in Paris, New York, Tokyo, Venice, and London. Farrar, Straus and Giroux, 2016.
6. Gardiner, Judith Kegan. “Good Morning, Midnight; Good Night, Modernism.” boundary 2 11, no. 1/2 (Autumn 1982–Winter 1983): 233–51.
7. Harris, Laurel. “Impassagenwerk: Jean Rhys’s Interwar Fiction and the Modernist Impasse.” Journal of Modern Literature 44, no. 3 (Spring 2021): 19–34.
8. Heidegger, Martin. Being and Time. Translated by John Macquarrie and Edward Robinson. Blackwell, 2001.

9. Hite, Molly. The Other Side of the Story: Structures and Strategies of Contemporary Feminist Narratives. Ithaca: Cornell University Press, 1989.
10. Howells, Coral Ann. Jean Rhys. Harvester Wheatsheaf, 1991.
11. Koç, Nesrin. “Fashioning the Self: Jean Rhys’s Voyage in the Dark and Good Morning, Midnight,” Cankaya University Journal of Humanities and Social Sciences 18, no. 1 (2024): 66–77.
12. Linett, Maren. “‘New Words, New Everything’: Fragmentation and Trauma in Jean Rhys.” Twentieth Century Literature 51, no. 4 (2005): 437–66.
13. Lypka, Celiese. “‘I Look Straight into His Eyes . . . For the Last Time’: Intimacy and Indifference in Jean Rhys’s Good Morning, Midnight,” Journal of Modern Literature 46, no. 4 (Summer 2023): 167–184.
14. Özlü, Tezer. Kalanlar. 16. ed. Yapı Kredi Yayınları, 2015.
15. ———. Yaşamın Ucuna Yolculuk. Yapı Kredi Yayınları, 2018.
16. ———. Zaman Dışı Yaşam. Originally published 1998, Yapı Kredi Yayınları, 2023.
17. Parsons, Deborah L. Streetwalking the Metropolis: Women, The City, Modernity. Oxford University Press, 2000.
18. Rhys, Jean. Good Morning, Midnight. Penguin Books, 2016.
19. Savory, Elaine. Jean Rhys. Cambridge University Press, 1998.
20. Tekeli, Şirin. Women in Modern Turkish Society: A Reader. Zed Books, 1995.
21. Woolgar, Carmen. “Truth and Strangers in Jean Rhys’s Novels: Good Morning, Midnight and Wide Sargasso Sea.” MA thesis, Concordia University, 1997.