Tragic Vision and Secular Reconciliation with the Divine in Safiye Erol’s Ülker Fırtınası (Storm of the Pleiades)

Öz

This article examines the relationship between the experience of modernity and the tragic vision in Safiye Erol’s novel Ülker Fırtınası (Storm of the Pleiades), published in 1944, with particular attention to the protagonist Nuran’s existential crisis. It argues that the novel articulates a distinctly 1930s Istanbul-based experience of modernity through a tragic vision. By tragic vision, the article conceptualizes the tragic as an analytical category within the context of the Turkish novel, drawing on both Western and non-Western theoretical frameworks. It explores how Nuran’s narrative is structured as an inevitable tragic condition of life through the Christian myth of Judas’s betrayal of Jesus. It further analyzes how Nuran’s existential crisis culminates in a form of spiritual integration with Republican cultural modernization, presenting the novel’s tragic vision as both a worldview and an inescapable outcome of Turkish modernity.

Anahtar Kelimeler

• Tragic vision
• Turkish modernity
• Turkish novel
• Safiye Erol
• mysticism

Safiye Erol’un Ülker Fırtınası’nda Trajik Tasavvur ve İlahi Olanla Seküler Uzlaşma

Öz

Bu makale, Safiye Erol’un 1944 yılında yayımlanan Ülker Fırtınası adlı romanında modernlik deneyimi ile trajik tasavvur arasındaki ilişkiyi, bilhassa ana karakter Nuran’ın varoluşsal krizi üzerinden incelemektedir. Makale, romanın 1930’ların İstanbul’unda yaşanan modernlik deneyimini belirgin biçimde trajik bir tasavvur aracılığıyla dile getirdiğini ileri sürmektedir. Trajik tasavvur kavramıyla makale, trajik olanı Türk romanı bağlamında analitik bir kategori olarak kavramsallaştırmakta ve bunu hem Batılı hem de Batı dışı kuramsal çerçevelerden yararlanarak gerçekleştirmektedir. Makale Nuran’ın hikâyesinin İsa’nın Yahuda tarafından ihanete uğramasına ilişkin Hristiyan miti aracılığıyla hayatın kaçınılmaz bir trajik koşulu olarak nasıl yapılandırıldığını incelemektedir. Ayrıca, Nuran’ın varoluşsal krizinin Cumhuriyet dönemi kültürel modernleşmesiyle bir tür manevi bütünleşme olarak nasıl sonuçlandığını analiz etmekte, romanın söylemindeki trajik tasavvuru hem bir dünya görüşü hem de Türk modernitesinin kaçınılmaz bir sonucu olarak ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Trajik tasavvur
• Türk modernitesi
• Türk romanı
• Safiye Erol
• mistisizm

Kaynakça

1. Abrahamov, Binyamin. Islamic Theology: Traditionalism and Rationalism. Edinburgh University Press, 1998.
2. Akgül, Alphan. Kim Egemen Olabilir Yazgısına: Türk Romanında Trajedi ve Özgür İrade. Çolpan Kitap, 2021.
3. Akı, Niyazi. Türk Tiyatro Tarihi I: Başlangıçtan Cumhuriyet Devrine Kadar. Dergâh Yayınları, 1989.
4. Akyıldız, Olcay. “Bu Ne Aşktır, Ne Arkadaşlıktır. Yüzyıllık Bir Yalnızlıktır Olsa Olsa ya da Edebiyat Tarihinin ‘Muammalı Bağları.’” Çatlak Zemin (10 June 2020), https://catlakzemin.com/bu-ne-asktir-ne-arkadasliktir-yuzyillik-bir-yalnizliktir-olsa-olsa-ya-da-edebiyat-tarihinin-muammali-baglari/
5. Aristotle. Poetics. Translated by Kenneth A. Telford. Henry Regnery, 1970.
6. Aşkaroğlu, Vedi. Trajik ve Modern: Triolojik Bir Çözümleme; Oğuz Atay–Joseph Conrad–Yusuf Atılgan. Kültür Ajans, 2016.
7. Ayvazoğlu, Beşir. Aşk Estetiği: İslam Sanatlarının Estetiği Üzerine Bir Deneme. Ötüken Neşriyat, 1993.
8. Ayverdi, İlhan. Kubbealtı Lügatı: Misalli Büyük Sözlük. Kubbealtı Neşriyatı, 2005.

9. Barbour, John D. Tragedy as a Critique of Virtue: The Novel and Ethical Reflection. Scholars Press, 1984.
10. Bayındır, Tolga. “Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Eserlerinde Ölüm-Hayat Çatışması ve ‘Trajik’ Olan.” Turkish Studies 8, no. 4 (Spring 2013): 335–42.
11. Belge, Murat. “Safiye Erol’u Tanır Mısınız?” In Sanat ve Edebiyat Yazıları, 228–31.İletişim Yayınları, 2009.
12. ———. “Türkiye’de Kanon.” In Sanat ve Edebiyat Yazıları, 81–93. İletişim Yayınları, 2009.
13. Benjamin, Walter. The Origin of German Tragic Drama. Translated by John Osbourne. Verso, 1998.
14. Bennett, Andrew and Nicolas Royle. An Introduction to Literature, Criticism, and Theory. 5th ed. Routledge, 2016.
15. Bersani, Leo. The Culture of Redemption. Harvard University Press, 1990.
16. Billings, Joshua. Genealogy of the Tragic: Greek Tragedy and German Philosophy. Princeton University Press, 2014.
17. Billings, Joshua and Miriam Leonard, eds. Tragedy and the Idea of Modernity. Oxford University Press, 2015.
18. Bremer, Jan Maarten. Hamartia: Tragic Error in the Poetics of Aristotle and in Greek Tragedy. Adolf M. Hakkert, 1969.
19. Buğdaycı, Çiğdem. “Gelenek ve Kanon Dışı: Safiye Erol ve Peyami Safa’da Geleneğin Kullanımı.” MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, no. 28 (2023): 115–33.
20. Cebe, Günil Özlem Ayaydın. “Trajik ve Alegorik Açıdan ‘Diyet’te Ulus İnşası.” In Sonsuza Uzanan Ses: Ömer Seyfettin, edited by Hülya Argunşah, Abdullah Şengül and Murat Gür, 425–43. Dergâh Yayınları, 2020.
21. Critchley, Simon. Tragedy, The Greeks, and Us. Profile Books, 2020.
22. ———. “The Tragical Sublime.” In The Sublime and Its Teleology, edited by Donald Loose, 169–85. Brill, 2011.
23. Dönmez, Pınar. Safiye Erol’un Romanlarındaki Kadınların Simone de Beauvoir’ın Feminist Teorisine Göre İncelenmesi. MA thesis, Istanbul University, 2019.
24. Eagleton, Terry. Sweet Violence: The Idea of Tragic. Blackwell, 2003.
25. ———. Tragedy. Yale University Press, 2020.
26. Erol, Safiye. Makaleler. 5th ed. Kubbealtı Neşriyatı, 2021.
27. ———. Ülker Fırtınası. Kubbealtı Neşriyatı, 2001.
28. Gölpınarlı, Abdülbaki. 100 Soruda Tasavvuf. 2nd ed. Gerçek Yayınevi, 1985.
29. Gürbilek, Nurdan. Kötü Çocuk Türk. 5th ed. Metis Yayınları, 2016.
30. Gürle, Meltem. “Hermits, Stoics, and Hysterics: Turkish Democracy and the Female Bildungsroman.” NOVEL: A Forum on Fiction 47, no. 1 (Spring 2014): 90–107.
31. Harris, George W. Reason’s Grief: An Essay on Tragedy and Value. Cambridge University Press, 2006.
32. İleri, Selim. “Bir Roman Kapağı.” Cumhuriyet (Istanbul), February 6, 2001.
33. ———. “Defterimde Safiye Erol.” Zaman (Istanbul), February 27, 2010.
34. ———. Edebiyatımızda Sevdiğim Romanlar Kılavuzu. Everest Yayınları, 2015.
35. ———. “Sükût Suikastına Uğrayan Bir Yazar Safiye Erol.” Türk Edebiyatı 495 (January 2015): 66–68.
36. Kahraman, Hasan Bülent. “Siyasal Romanın Ölümü,” Radikal 2, August 19, 2000.
37. Kandiyoti, Deniz. “Emancipated but Unliberated? Reflections on the Turkish Case.” Feminist Studies 13, no. 2 (Summer 1987): 317–38.
38. ———. “Gendering the Modern on Missing Dimensions in the Study of Turkish Modernity.” In Rethinking Modernity and National Identity in Turkey, edited by Sibel Bozdoğan and Reşat Kasaba, 113–32. University of Washington Press, 1997.
39. Kaufmann, Walter. Tragedy and Philosophy. Anchor Books, 1969.
40. Kelly, Henry Ansgar. Ideas and Forms of Tragedy from Aristotle and the Middle Ages. Cambridge University Press, 1993.
41. King, Jeannette. Tragedy in the Victorian Novel: Theory and Practice in the Novels of George Eliot, Thomas Hardy and Henry James. Cambridge University Press, 1978.
42. Krook, Dorothea. Elements of Tragedy. Yale University Press, 1969.
43. Krutch, Joseph Wood. “The Tragic Fallacy.” In The Modern Temper, 79–97. Harcourt, Brace, 1929.
44. Lambropoulos, Vassilis. The Tragic Idea. Gerald Duckworth, 2006.
45. Leech, Clifford. Tragedy. Methuen, 1969.
46. Lehmann, Hans-Thies. Tragedy and Dramatic Theatre. Translated by Erik Butler. Routledge, 2016.
47. Lempert, Manya. Tragedy and the Modernist Novel. Cambridge University Press, 2020.
48. Leonard, Miriam. Tragic Modernities. Harvard University Press, 2015.
49. Maccoby, Hyam. Judas Iscariot and the Myth of Jewish Evil. Free Press, 1992.
50. Maffesoli, Michel. “The Return of the Tragic in Postmodern Society [with Commentary].” Translated by Rita Felski, Allan Megill, and Marilyn Gaddis Rose. New Literary History 35, no. 1 (Winter 2004): 133–49.
51. Mandel, Oscar. A Definition of Tragedy. New York University Press, 1961.
52. Mardin, Şerif. “‘Aydınlar’ Konusunda Ülgener ve Bir İzah Denemesi.” Toplum ve Bilim 24 (Winter 1984): 9–16.
53. Massignon, Louis. “İslam Sanatlarının Felsefesi.” In Din ve Sanat. Translated and edited by Burhan Toprak, 11–41. Sühulet Kitabevi, 1937.
54. May, Keith M. Nietzsche and the Spirit of Tragedy. Palgrave Macmillan, 1990.
55. Moretti, Franco. “The Great Eclipse: Tragic Form as the Deconsecration of Sovereignty.” In Signs Taken for Wonders: Essays in the Sociology of Literary Forms, rev. ed., 42–82. Translated by Susan Fisher, David Forgacs, and David Miller. Verso, 1997.
56. Nishi, Kinya. Fate, Nature, and Literary Form: The Politics of the Tragic in Japanese Literature. Academic Studies, 2020.
57. Noyan, Sema. “Türk Romanında Mistisizm (1923–1980).” PhD diss., Marmara University, 2013.
58. Nuri, Ahmed. “Can the Tragic Also Be Feminist? An Essay on the Poetics of Crisis Narratives in the 1960s and 1970s.” Zemin, 3 (2022): 128–61.
59. Oflazoğlu, A. Turan. Mutlak Avcıları. Türk Dil Kurumu Yayınları, 2001.
60. Palmer, Richard H. Tragedy and The Tragic: An Analytical Guide. Greenwood Press, 1992.
61. Parla, Jale. Türk Romanında Yazar ve Başkalaşım. İletişim Yayınları 2011.Peckham, Morse. Beyond the Tragic Vision: The Quest for Identity in the Nineteenth Century. Cambridge University Press, 1981.
62. Quash, Ben. “Four Biblical Characters: In Search of a Tragedy.” In Christian Theology and Tragedy: Theologians, Tragic Literature and Tragic Theory, edited by Kevin Taylor and Gilles Waller, 15–33. Routledge, 2011.
63. Quayson, Ato. Tragedy and Postcolonial Literature. Cambridge University Press, 2021.
64. Rabinowitz, Nancy Sorkin. Greek Tragedy. Blackwell, 2008.
65. Raphael, D. D. The Paradox of Tragedy. Indiana University Press, 1960.
66. Scheler, Max. “On the Tragic.” In Tragedy Vision and Form, edited by Robert W. Corrigan, 17–29. Translated by Bernard Stambler. Harper & Row, 1981.
67. Schelling, F. W. J. The Philosophy of Art. Translated and edited by Douglas W. Stott. University of Minnesota Press, 1989.
68. Schimmel, Annemarie. Mystical Dimensions of Islam. University of North Carolina Press, 2011.
69. Schopenhauer, Arthur. The World as Will and Idea. Vol 3. 6th ed. Translated by R. B. Haldane and J. Kemp. Kegan Paul, Trench, Trübner, 1909.
70. Sewall, Richard B. The Vision of Tragedy. Yale University Press, 1980.
71. Simon, Ulrich. Pity and Terror: Christianity and Tragedy. Palgrave Macmillan, 1989.
72. Silk, M. S. “Tragic Language: The Greek Tragedians and Shakespeare.” In Tragedy and the Tragic: Greek Theatre and Beyond, edited by M. S. Silk, 458–96. Clarendon Press, 1996.
73. Sofuoğlu, Yasin. “Tragic Thought in Oğuz Atay’s Tehlikeli Oyunlar: Identity, Culture, and History.” MA thesis, Boğaziçi University, 2019.
74. Sontag, Susan. “The Death of Tragedy.” In Against Interpretation, 132–39. Vintage, 2001.
75. Snyder, John. Prospects of Power: Tragedy, Satire, the Essay, and the Theory of Genre. University Press of Kentucky, 1991.
76. Steiner, George. The Death of Tragedy. Oxford University Press, 1980.
77. Storm, William. After Dionysus: A Theory of the Tragic. Cornell University Press, 1998.
78. Szondi, Peter. An Essay on the Tragic. Translated by Paul Fleming. Stanford University Press, 2002.
79. Şenderin, Zübeyde. Safiye Erol’un Romanlarında Manevi Olgunlaşma Yolunda Aşk ve Sembolik Dil. Grafiker Yayınları, 2015.
80. Tanpınar, Ahmet Hamdi. 19 uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi. 4th ed. Çağlayan Kitabevi, 1976.
81. Türe, D. Fatma. Facts and Fantasies: Images of Istanbul Women in the 1920s. Cambridge Scholars, 2015.
82. Uğurcan, Sema. “Safiye Erol’un Romanları.” Kubbealtı Akademi Mecmuası 30, no. 3 (2001): 34–43.
83. Ulusman, Bilge. Edebi Babanın Reddi: Kadın Yazınında Kurucu Söylem, Türsel İşlev ve Anlatısal Arayışlar (1895–1950). Metis Yayınları, 2025.
84. Vernant, Jean-Pierre and Pierre Vidal-Naquet. Myth and Tragedy in Ancient Greece. Zone Books, 1990.
85. Wallace, Jennifer. Tragedy Since 9/11: Reading World Out of Joint. Bloomsbury, 2020.
86. White, Michael J. “Stoic Natural Philosophy (Physics and Cosmology).” In The Cambridge Companion to the Stoics, edited by Brad Inwood, 124–52. Cambridge University Press, 2003.
87. Williams, Raymond. Modern Tragedy. Chatto & Windus, 1966.
88. Williams, Robert R. Tragedy, Recognition, and the Death of God: Studies in Hegel and Nietzsche. Oxford University Press, 2012.
89. Williams, Rowan. The Tragic Imagination. Oxford University Press, 2016.
90. Yazar, Mehmet Behçet. Genç Romancılarımız ve Eserleri. Ahmet Sait Basımevi, 1937.
91. Yıldırım, Asiye Çığrı. Servet-i Fünûn Romanında Trajik Durum. Pegem Akademi, 2018.
92. Young, Julian. The Philosophy of Tragedy: From Plato to Žižek. Cambridge University Press, 2013.
93. Zink, Sidney. “The Novel as a Medium of Modern Tragedy.” The Journal of Aesthetics and Art Criticism 17, no. 2 (December 1958): 169–73.