Osmanlı İmparatorluğu’nda Duygular: Erken Modern Çağda Siyaset, Toplum ve Aile: Nil Tekgül, çev. Bahar Tırnakcı, Koç Üniversitesi Yayınları, 2026. 216 s.: ISBN 9786258520453

Öz

Nil Tekgül, Osmanlı İmparatorluğu’nda Duygular: Erken Modern Çağda Siyaset, Toplum ve Aile adlı kitabında erken modern Osmanlı İmparatorluğu’nda “koruma” kavramının salt hukuki bir terim olmadığı aynı zamanda duygusal bir boyut taşıdığını ileri sürmektedir. Kınalızâde Ali Çelebi’nin (ö. 1572) Ahlâk-ı Alâî’sinden yola çıkarak dönemin duygu-erdem anlayışını kuran Tekgül, bu çerçeveyi sırasıyla merhamet, istimâlet ve mahabbet üzerinden siyasete; esnaf ve mahalle cemaatlerindeki rıza, şükran ilişkilerine; toplumsal denetim aracı olarak utanca; aile içi ilişkilere ve nihayet on dokuzuncu yüzyıldaki Tanzimat dönüşümüne taşımaktadır. Ahlâk-ı Alâî gibi normatif metinleri şer’iyye mahkeme kayıtlarıyla birlikte okuması, söylemi gündelik pratikle sınamasını sağlamaktadır. Sonuçta ortaya, duyguları Avrupa-merkezli tarih yazımının dışına taşıyan, özgün ve iyi temellendirilmiş bir çalışma çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Duygular tarihi
• Osmanlı İmparatorluğu
• erken modern dönem
• duygular
• koruma

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir mali destek alınmadan gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Bu çalışmada, Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi’nin “Yapay Zekâ Kullanımı Politikası”nda belirtilen kabul edilebilir sınırlar içinde sınırlı ölçüde yapay zekâ destekli araçlar kullanılmış; tüm içerik nihai hâliyle yazar tarafından gözden geçirilip onaylanmıştır.

Öz

In Osmanlı İmparatorluğu’nda Duygular: Erken Modern Çağda Siyaset, Toplum ve Aile, Nil Tekgül argues that the concept of “protection” in the early modern Ottoman Empire was not merely a legal term but also carried an emotional dimension. Building her framework on the period’s emotion-virtue understanding through Kınalızâde Ali Çelebi’s (d. 1572) Ahlâk-ı Alâî, Tekgül extends this framework respectively to politics through merhamet, istimâlet, and mahabbet; to relations of rıza and şükran within guild and neighborhood communities; to utanç as a mechanism of social control; to intra-familial relations; and finally to the Tanzimat transformation of the nineteenth century. Her reading of normative texts such as Ahlâk-ı Alâî alongside şer’iyye court records allows her to test discourse against everyday practice. The result is an original and well-grounded study that moves the history of emotions beyond a Eurocentric historiography.

Anahtar Kelimeler

• History of emotions
• Ottoman Empire
• early modern period
• emotions
• protection

Destekleyen Kurum

This study was conducted without any financial support.

Teşekkür

In this study, artificial intelligence-supported tools were used to a limited extent within the acceptable boundaries defined in Nesir: Journal of Literary Studies’ Artificial Intelligence Use Policy; all content has been reviewed and approved in its final form by the author.

Kaynakça

1. Afacan, Şeyma. 2016. “Of the Soul and Emotions: Conceptualizing ‘the Ottoman Individual’ through Psychology.” PhD diss., University of Oxford.
2. Andrews, Walter G. 2012. “Ottoman Love: Preface to a Theory of Emotional Ecology.” In A History of Emotions, 1200–1800, edited by Jonas Liliequist, 21–47. Pickering & Chatto.
3. Andrews, Walter G., and Mehmet Kalpaklı. 2005. The Age of Beloveds. Duke University Press.
4. Tekgül, Nil. 2026. Osmanlı İmparatorluğu’nda Duygular: Erken Modern Çağda Siyaset, Toplum ve Aile. Çeviren Bahar Tırnakcı. Koç Üniversitesi Yayınları.
5. Yelçe, Zeynep N. 2015. “Royal Wrath: Curbing the Anger of the Sultan.” In Discourses of Anger in the Early Modern Period, edited by Karl Enenkel and Anita Traninger, 439–57. Brill.