MESNEVÎ-İ ŞERÎF’TE SABIR ve SABIR EĞİTİMİ
Öz
İnsanların toplum içinde huzur ve güven içinde yaşayabilmesi için yardımseverlik, dayanışma, alçakgönüllülük, duygudaşlık, hoşgörü, kanaat ve sabır gibi başat değerlerin birey ve toplum tarafından benimsenmesi gerekir. Teknolojinin gelişmesiyle beraber insanlar daha konforlu yaşamaya başlamış; neticede bu durum, onların arzu ettikleri pek çok şeye anında erişmelerine imkân tanımıştır. Bu husus ne yazık ki zamanla insanoğlunda tatminsizliğe sebep olmuş, böylece insan hemen her şeyi tüketir hâle gelmiştir. Kapalı bir mekândan (ev) başka kapalı mekânlara (okul, hastane, sinema, alışveriş merkezi, iş yeri ve benzeri) gidip gelmek şeklinde tekdüzeleşen modern yaşam biçiminde bencillik ve duyarsızlık artmakta, sabır ise giderek azalmaktadır. Maalesef sabırsızlık çağımızın temel problemlerinden biri hâline gelmiştir.
Mesnevî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin (1207-1273) dinî tasavvufî öğütleri içeren kıssalarının yer aldığı hacimli bir eserdir. Yaklaşık yirmi altı bin beyitten oluşan bu eser çok beğenilmiş, tercüme ve şerhleri yapılmış, mesnevî sözlükleri hazırlanmış, hâsılı Mesnevî çevresinde bir edebiyat teşekkül etmiştir.
Çalışmanın amacı, Mesnevî bağlamında Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin algı, hayal ve tasavvur dünyasında sabrın konumunu belirlemektir. Mesnevîdeki sabır eğitimiyle ilgili düşünceler üzerinden, değerler eğitimi geleneğimizde sabrın yerini ve önemini tespit etmek çalışmanın hedefleri arasındadır. Çalışmanın bir başka hedefi ise sanatkârı yaşadığı devrin zihniyetinden ayrı düşünmek mümkün olmadığından, Mevlânâ’nın yaşadığı çağdaki sabır algısı hakkında fikir edinmek ve bu kavramın günümüz insanı tarafından anlaşılmasına ve benimsenmesine katkı sağlamaktır.
Söz konusu eserde Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, sabrı doğrudan veya dolaylı olarak pek çok varlık ve kavramla ilişkilendirmiş; sabrı başarının, mutluluğun ve sıkıntıdan kurtulmanın anahtarı olarak görmüş; bu kavramın eğitim vasıtasıyla fert ve topluma kazandırılabilmesi için farklı üslup özelliklerinden yararlanmıştır. Makalede Mesnevî-i Şerîf’te sabrın, edebî yönden hangi varlık ve kavramlarla nasıl ilişkilendirildiği üzerinde durulmakta; değer aktarımı bağlamında sabrın Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî tarafından nasıl bir üslupla anlatıldığı incelenmektedir. Sabrın anlamı açıklandıktan sonra, ayet ve hadislerde, tasavvuf kültüründe ve söz varlığımızda sabrın ne ifade ettiği ortaya konulmaya çalışılmaktadır.
Ardından Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin bu kavramı hangi teşbih, hayal ve tasavvurlar çerçevesinde kullandığı tetkik edilmekte, elde edilen veriler grafik yardımıyla yorumlanmakta ve konu hakkında çıkarımlar yapılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
PATIENCE AND PATIENCE EDUCATION IN THE MESNEVÎ-İ ŞERÎF
Öz
People’s ability to live in peace and security depends on the individual and society adopting the dominant
values such as helpfulness, solidarity, modesty, empathy, tolerance, contentment, and Patience. With the
development of technology, people have begun to live more comfortably, and as a result, this has allowed
people to access many things they desire instantly. Unfortunately, this has caused dissatisfaction over time,
and thus, people have become consuming almost everything. In the modern lifestyle that has become
monotonous, such as going from one closed space (home) to other closed spaces (school, hospital, cinema,
shopping mall, workplace, and the like), selfishness and insensitivity are increasing, and Patience is
gradually decreasing. Impatience has become one of the fundamental problems of our age.
Mesnevi is a comprehensive work that includes the stories of Maulana Jalaleddin Rumi(1207-1273)
containing religious, mystical advice. This work, consisting of approximately twenty-six thousand couplets,
was greatly appreciated; translations and commentaries were made, Masnevi dictionaries were prepared,
and literature was formed around the Mesnevi.
The study aims to determine the position of Patience in the perception, imagination, and imagination world
of Maulana Jalaleddin Rumi in the context of Mesnevi. The study aims to determine the place and
importance of Patience in our tradition of values education through thoughts on patience education in
Mesnevi. Another aim of the study is to gain an idea about the perception of Patience in the age in which
Mualna lived, since it is not possible to think of the poet separately from the mentality of the age in which
he lived, and to contribute to the understanding and adoption of this perception of Patience by today’s people.
In the work in question, Maulana Jalaleddin Rumi directly or indirectly associated Patience with many
beings and concepts; he saw Patience as the key to success, happiness, and overcoming trouble, and he
utilized different style features to impart this concept to individuals and society through education. The
article focuses on which beings and concepts Patience is associated with in terms of literature in the Masnavi
Sharif. It examines the style in which Maulana Jalaleddin Rumi narrates Patience in the context of value
transfer. After explaining the meaning of Patience, it is attempted to reveal what Patience means in verses
and hadiths, in Sufism culture, and in our vocabulary. Then, it is examined within which similes, imaginations,
and conceptions Maulana Jalaleddin Rumi used this concept; the obtained data is interpreted with the help
of graphics, and inferences are made on the subject.
Anahtar Kelimeler
