The Philosophy of Humanism and Tolerance by Jalal ad-Din Rumi

Öz

Jalal ad-Din Rumi is the most significant representative of Sufi philosophy, a poet who lived in the eighteenth century in Asia Minor. The heart of the whole philosophical system, the ecstatic poetry of Rumi is the philosophy of love; all poems, ghazals, and the rubai are complete of internal search and are devoted to all forms of manifestation of love, starting from the rounding, universal love of God to everything, created by God. The philosophy of humanism Rumi unites the modern world in the search for the meaning of life and unity; its poetry is based on Sufi philosophy and is based on compassion and tolerance and is a manifestation of spiritual humanism. In the XXI century, there was a revival of special interest in the creative heritage of Rumi; the influence of his ideas on modern spiritual life and the role of Rumi in a global spiritual search and development is invaluable. Rumi continues to be an essential symbol of spiritual unity; his philosophy of humanism and tolerance can be the basis for the further rapprochement of cultures and peoples, can serve as the basis in the search for shared values and dialogue between various religions and cultures, which is vital in a modern ambiguous, contradictory and turbulent time.

Anahtar Kelimeler

• Rumi
• Sufism
• poetry
• philosophy of humanism
• philosophy of tolerance

Celaleddin Rumi'nin Hümanizm ve Hoşgörü Felsefesi

Öz

Celaleddin Rumi, 13. Yüzyılda Küçük Asya’da yaşamış ve tasavvufun en büyük temsilcilerinden biri olarak kabul edilmiştir. Rumi’nin düşünce dünyasının merkezinde aşk, sevgi, hümanizm ve hoşgörü yer alır. Coşkulu şiirlerinde hayat bulan bu felsefe, insanın içsel yolculuğunu ve Tanrı ile olan bağlantısını derinlemesine ele alır. Şiirleri, gazelleri ve rubaileri, sevginin evrensel gücünü ve insan ruhunun sınırsız potansiyelini yansıtır. Rumi’ye göre, aşk, yalnızca Tanrı’yı değil, aynı zamanda O’nun yarattığı her şeyi kapsayan bir anlayışı ifade eder. Bu sevgi, insanı daha yüksek bir bilinç düzeyine taşıyarak ruhsal bir aydınlanma sağlar. Mevlana’nın hümanizm felsefesi, modern dünyanın karmaşık ve çelişkili yapısında birleştirici bir rol oynamaktadır. Onun eserleri, farklı kültürler ve dinler arasındaki ortak değerlerin keşfedilmesine ve diyalog yollarının açılmasına katkı sunar. 21. yüzyılda, Mevlana’nın eserleri ve fikirleri, manevi yaşamın yeniden şekillenmesinde etkili bir kaynak olmayı sürdürmektedir. Özellikle, onun hoşgörüye ve sevgiye dayalı mesajları, barış ve anlayış arayışında olan bireyler ve toplumlar için önemli bir rehberdir. Modern dünyada artan küresel sorunlar, insanları yeniden manevi değerlere yönlendirmiştir. Bu bağlamda, Mevlana’nın birlik, kardeşlik ve sevgi temalı mesajları evrensel bir ışık olmaya devam etmektedir. Rumi’nin düşünceleri, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde derin anlam taşır. Mevlana’nın mirası, yalnızca geçmişin bir hazinesi değil, aynı zamanda bugünün ve geleceğin manevi rehberlerinden biridir. Şefkat, hoşgörü ve sevgi üzerine inşa edilen bu felsefe, insanlığın evrensel değerlerini güçlendirme yolunda önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Mevlâna
• tasavvuf
• şiir
• hümanizm
• hoşgörü felsefesi

Kaynakça

1. Aliyeva, Taira (2022), The Legacy of Jalaleddin Rumi In The Research of Academician V.A.Gordlevsky //Central Asian Journal of social sciences and history. Volume: 03 Issue: 03/MAR 2022 (ISSN: 2660-6836). Chittick, U.K. (1995), In search of hidden meaning. Spiritual teachings of Rumi. (Tr. M. Stepanyants), Moscow, Ladomir Press.
2. Jafarzade, A. Gulnar (2025), The Reflection of Maulana’s Heritage in the Divan of Shams Maghrebi, The Scientific Mysticism and Literature Journal, No. 1, Vol. 1 Winter 2025 (Special Issue) pp.: 85-94, https://doi.org/10.32955/neujsml202511985
3. Knysh, А.D. (2004), Muslim Mysticism. (Tr. A.D. Knysh; М.G. Romanov), SPb, "DILYA" Press.
4. Rumi, Jalal ad-Din (1986), Poem of Hidden Meaning: Selected Poems. (Tr. N. Grebneva), Moscow, "Nauka" Main Editorial Office of Eastern Literature
5. Rumi, Jalal ad-Din (1987a), A story about grapes, Lyrics. From Persian-Tajik poetry, "From Masnavi," Moscow, Khujand Literature.
6. Rumi, Jalal ad-Din (1987b), From the Masnavi. Parables. Ghazals. Lyrics. Traces of Persian-Tajik poetry, Moscow, Art Literature.
7. Rumi, Jalal ad-Din (1987c), The Grammarian and the Boatman. Lyrics. From Persian-Tajik poetry. "From Masnavi," Moscow, Funny Literature.
8. Rumi, Jalal ad-Din (2009), Masnavi-ye-Ma'navi. (Tr. Sh.S. Mailybayeva). Books 1-6, Konya, Konya Metropolitan Municipality.

9. Shah, Idries (1994), Sufism, Moscow, Partnership "Klyshnikov, Komarov and K." Shamizikhelejan, Omid (2025), Rumi and the Concept of Hope: An Analysis within the Framework of Hope
10. Sociology, The Scientific Mysticism and Literature Journal, No. 1, Vol: 1, Winter 2025 (Special Issue) pp.: 25-35. https://doi.org/10.32955/neujsml202511996
11. Trimingham, J. Spencer (2002), Sufi orders in Islam. (Tr. A.A. Stavinskoi, editor and predis. O.F. Akimushkina), Moscow, "Sofia," ID "Helios" Press.
12. Zhan, Sh. Maulana (2007), Jalal ad-Din Rumi. Almaty, "Altyn Kalam" Publishing House.