بررسی رویکرد انسان گرایانه با تکیه بر افکار مولانا جلالالدین محمد بلخی و شمسالدین محمد تبریزی

Öz

در این پژوهش، رویکرد انسان گرا یانه در اندیشههای دو چهره برجس ته عرفان اسلامی، یعنی مولانا جلا لالدین محمد بلخی )مولوی( و شم سالدین محمد تبریزی، مورد تحلیل و واکاوی قرار م یگیرد. انسان گرایی به عنوان یک نگرش فلسفی و روا ن شناختی، بر ارز شها و کرامت ذاتی انسان تأکید دارد و او را موجودی خودآیین، آزاد و دارای توانمندیهای بالقوه فراوان م یداند. این جستار از روش پژوهش کتابخانهای و رویکرد توصیفی- تحلیلی استفاده میکند و ضمن بهرهگیری از منابع معتبر فارسی و غیرفارسی، سعی دارد تا نقش عشق و خودشناسی در نهادینه کردن ارز شهای انسان گرایانه را در آثار مولانا و شمس بررسی کند. نتایج پژوهش نشان م یدهد که تعالیم این دو عارف بزرگ، با ارائۀ الگویی از انسان رشد یافته در چارچوب معنویت، عشق و مسئولیت پذیری، بستری مناسب برای فهم و تبیین رویکرد انسان گرایانه فراهم کرده است. این آموز هها همچنین میتوانند در حوز ههای روانشناسی انسان گرا، جامعه شناسی، تعلیم وتربیت و گسترش گف ت و گوی تمدنها کاربرد داشته باشند . همچنین این پژوهش میتواند به توسعه روشهای جدید در حوزه آموزش و حقوق بشر کمک کند.

Anahtar Kelimeler

• مولانا
• شمس تبریزی
• انسان گرایی
• عشق
• خودشناسی

A study of the humanistic approach based on the thoughts of Maulana Jalaluddin Muhammad Balkhi and Shamsuddin Muhammad Tabrizi

Öz

This study analyzes and explores the humanistic approach in the thoughts of two prominent figures in Islamic mysticism, namely Molana Jalal-al-Din Mohammad Balkhi (Rumi) and Shams-al-Din Mohammad Tabrizi. From a philosophical and psychological perspective, humanism emphasizes humans' inherent values and dignity, considering them as self-governing, free, and possessing numerous potential capabilities. This research uses a library research method and a descriptive-analytical approach, utilizing credible Persian and non-Persian sources to investigate the role of love and self-knowledge in institutionalizing humanistic values in the works of Rumi and Shams. The results show that the teachings of these two great mystics provide an appropriate framework for understanding and explaining the humanistic approach by presenting a model of a mature human being within the context of spirituality, love, and responsibility. These teachings can also be applied in humanistic psychology, sociology, education, and the expansion of inter-civilizational dialogue. This research can also help develop new methods in education and human rights.

Anahtar Kelimeler

• Rumi
• Shams Tabrizi
• Humanism
• Love
• Self-knowledge

Kaynakça

1. Abdul Rahman, P. (2020). Humanistic Approaches in Rumi and Shams Philosophy: A Comparative Study. Journal of Humanities, 15(3), pp. 45-60
2. Akhgar, S. (2022). The Role of Love in Human Development According to Rumi and Shams: A Psychological Perspective. Journal of Psychological Research, 34(2), pp. 111-123
3. Azimi, S. (2020). Understanding the Humanistic Approach in Rumi’s Poems. European Journal of Research, 8(2), pp. 18-28
4. Barks, A. (2021). The Essential Rumi. HarperCollins.
5. Chittick, W. C. (2020). The Sufi Path of Love: The Spiritual Teachings of Rumi. State University of New York Press
6. De Botton, A. (2021). The School of Life: An Emotional Education. Penguin.
7. Faghih, L. (2021). Self-Realization in Rumi’s Poetry: A Humanistic Approach. Literary Studies Journal, 12(2), pp. 34-48
8. Farshbaf, M. (2021). The Role of Spirituality in Rumi’s Teachings. Journal of Spiritual Research, 5(1), pp. 23-41

9. Ghasemi, F. (2019). Existential Themes in the Works of Rumi and Shams Tabrizi. Journal of Existential Psychology, 7(3), pp. 78-90
10. Golkarian, Gh. (2024). Traces of theosophical approach in Jalal'ud-Din Muhammad Rumi. Amazonia Investiga,13(74), pp. 62-71
11. Hefti, R. (2018). Integrating Religion and Spirituality into Mental Health Care. Religions, 9(10), p. 303
12. Karami, H. (2021). Love as a Transformative Power in Rumi and Shams. Journal of Sufi Studies, 14(4), pp. 102-115
13. Khameneh, S. (2021). Mysticism and Humanism: A Study of Rumi’s Works. Journal of Mystical Studies, 4(2), pp. 67-80
14. Kuczynski, C. (2021). Humanistic Psychology: Foundations and Future Directions. Psychology Press.
15. Maslow, A. H. (2019). A Theory of Human Motivation Revisited. Psychological Review, 50(4), pp. 370-396
16. Nadir, S. (2021). Shams Tabrizi: A Transformative Influence in Rumi’s Life. Journal of Spiritual Studies, 12(2), pp. 88-101
17. Naghshineh, Y. (2019). Exploring the Spiritual Dimensions of Shams Tabrizi’s Teachings. Iranian Journal of Philosophy, 25(1), pp. 33-47
18. Parsa, Z. (2019). Exploring the Psychological Dimensions of Rumi’s Philosophy. Journal of Psychology and Religion, 29(4), pp. 54–68
19. Rogers, C. R. (1969). Freedom to Learn. Merrill.
20. Rogers, C. R. (2018). On Becoming a Person: A Therapist's View of Psychotherapy. Houghton Mifflin.
21. Salari, M. (2020). The Influence of Sufism on Modern Humanistic Psychology. Iranian Journal of Psychology, 35(1), pp. 65-82
22. Samadi, A. (2020). Rumi and the Quest for Self: A Humanistic Interpretation. International Journal of Sufi Research, 3(1), 99-110
23. Saygın, M. (2025). Mesnevî-i Şerîf’te Sabır ve Sabır Eğitimi. The Scientific Mysticism and Literature Journal, 1(1), 57-71
24. Talebian, M. (2021). The Interplay Between Love and Knowledge in Rumi’s Work. Journal of Comparative Literature, 18(2), 50-62
25. Zare, A. (2022). Rumi’s Vision of Love and its Psychological Implications. Modern Journal of Psychology, 25(3), 89-101