Şehriyar ve Gazelleri

Öz

Türk dünyamızın büyük şairi Muhammed Hüseyn-i Şehriyâr’ın şairliğinin ilk dönemlerinde özellikle yaşadığı yoğun aşkın da etkisinde kalarak sıkıntılı ve ayrılık ateşiyle kıvrandığı yıllarını, dillendiren en güzel, en içten gönül çelen gazelleri dillere destan olmuş. Seçme gazelleri ünlü bestekârlarca bestelenip söylenmiş, bu gazeller bütün edebiyat ortamlarında herkesin dikkatini çekmiş ve gönülleri kendisine hayran bırakmıştır. Şehriyar gazellerini söylediği ilk dönemlerde ilk aşamada yakalandığı aşkın yoğun e derin etkisindedir. Bu aşkı uğruna yanar, kavrulur ve zamanla bir tür arılığa, erginliğe erişir. Şehriyar’ın beşerî aşk konulu gazellerinin birçoğu bu çağlarında yazılmıştır. Daha sonra yaşadıkları onu bu beşerî aşk aşamalarından çekip alarak düşüncesini ve manevi hayatını alabildiğine etkileyen farklı bir döneme adım atmıştır. Şeh-riyar bir Meşhed seferinden sonra böyle manevi bir atmosfere dalar ve gördüğü bir düş nedeniyle sufice bir yaşantıya başlar. Özellikle Behçetabad hatırası adlı şiirini yazdığı günden itibaren de artık bir ârif olma yolundadır ve gazelleri de artık bu içerikte yazılmaktadır. Bu makalede Şehriyar’ın gazelleri yaşadığı hayatın değişik çağlarıyla orantılı olarak geçirdiği değişim-ler ve evreler yeni aldığı ve terk ettiği renkler ışığında örnekleriyle ele alınacaktır

Anahtar Kelimeler

• Şehriyar
• İran Edebiyatı
• Gazel
• Çağdaş Edebiyat
• Karşılaştırmalı Edebiyat

Shahriar and His Ghazals

Öz

The most beautiful, most sincere, and heart-warming ghazals of our Turkish world's great poet Muham-med Hüseyn-i Şeh-riyâr, who expressed his years of hardship and separation, especially under the influence of the intense love he experienced in the early periods of his poetry, have become legendary. His selected ghazals were composed and sung by famous composers, and they attracted the attention of all literary circles and left hearts in awe of him. In the early periods of his ghazals, Shahriyar was deeply influenced by the love he had caught in the first stage. He burned and burned for this love and in time reached a kind of purity and maturity. Most of Shahriyar's ghazals on the subject of human love were written in these ages. Later, his experiences pulled him away from these stages of human love, and he entered a different period that profoundly affected his thought and spiritual life. Shahriyar immersed himself in a spiritual atmosphere after a pilgrimage to Mashhad and began a Sufi life following a dream. Especially since the day he wrote his poem called Behçe-tabad Memory, he has been on the path to becoming a wise man, and his ghazals are now written in this context. In this article, Shahriar's ghazals will be discussed, with examples, in light of the changes and phases he went through across the different ages of his life, and the colors he newly acquired and abandoned.

Anahtar Kelimeler

• Shahriar
• Persian Literature
• Ghazal
• Contemporary Literature
• Comparative Literature

Kaynakça

1. Dihhudâ, Alî Ekber, Emsâl u Hikem, Tahran 1376 hş., I-IV.
2. Dihhudâ, Alî Ekber, Luğatnâme-yi Dihhudâ, Tahran 1346 hş. I-L
3. Emînî, Emîr Kulî, Ferheng-i ‘Âvâm Yâ Tefsîr-i Emsâl-i Istılâhât-i Zebân-i Fârsî, Tahran 1353 hş.
4. Enverî, Hasan, Ferheng-i Bozorg-i Sohen, Tahran 1381 hş., I-VIII.
5. Hayyâmpûr, Abdurresûl, Ferheng-i Sohenverân, Tahran 1340 hş.
6. Mu’în, Muhammed, Ferheng-i Fârsî, Tahran 1375 hş., I-VI.
7. Muhammed Hüseyn-i Şehriyâr, Dîvân-i Şehriyâr, Tahran 1377 hş., I-II
8. Sadî-yi Şirazî Divanı (çev. Nimet Yıldırım), İstanbul 2022, s. 388.

9. Sadî-yi Şirazî, Ğazeliyyât, Gazel No. 494.