Şehriyar’ın Haydar Baba’ya Selam Şiiri Üzerine Dilin Bir Değerlendirmesi

Öz

Şehriyar, Türk edebiyatının ve Türk dünyası edebiyatının en önemli şairlerinden biridir. Şehriyar’ın şiiri, içinde şekillendiği coğrafyanın tüm kültürel değerlerini yansıtır. Şiirlerinde sesbilgisi ve anlam bilgisi özellikleri uyum içindedir. Şiirleri gösterişsiz, abartısız, duygularla coşup taşan bir şair niteliğini taşır. Bu özellik de şiirlerinde açıkça görülür. Şiirlerinde pek çok edebî sanatın yanı sıra kalıp sözler, atasözleri ve deyimlerden oluşan bir dil yapısı da bulunmaktadır. Kültürü yansıtan bu unsurları yeniden yorumlamıştır. Dil bakımından sade olan eserde birçok edebî ve etkileyici üslûp kullanılmıştır. Şairin kullandığı kelime, tamlama, deyim ve edebî sanatlar ile bunların yanı sıra Türkiye Türkçesiyle karşılaştırmalar üslubu vurgulamak açısından son derece önemlidir. Zaman zaman rakamlar ve bunlara bağlı sonuçlar, üslupta bireyselliği oluşturur. Kelimeler üslûbun temel malzemesidir. Her yazarın kendine has bir kelime hazinesi ve sözlük zenginliği vardır. Şehriyar kullandığı dili belki de özellikle değil, şiirinin akışı münasebetiyle süregelen bir ses dizesiyle işlemiştir. Bu nedenle önemli bir dil malzemesi oluşturmuştur. Yöntem olarak şiir, kelime kelime ve genel anlamıyla dil özellikleriyle değerlendirilerek incelemeye tabi tutulmuştur… Ayrıca isimleri, sıfatları ve zamirleri daima kelime gruplarıyla kullanmış olması da bir ayrıcalık olmuştur. Şehriyar’ın şiirlerinin toplum yapısında ilişkilerin temelinde hâkim olan olumlu bakış, üslubundaki sıcaklığı ve geleneksel yaşam biçiminin temelini vurgulamaktadır. Ele aldığı konularda kullandığı dille, yaptığı tasvir ve benzetmelerle bunları ölümsüz bir hâle getirdiği üzerinde durulacaktır. Çalışmada, sonuç olarak şiir vasıtasıyla dil değerlendirmeleri yapılarak genel şiir dili özellikleri ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Şehriyar
• Heyder Baba’ya Selam şiiri
• Şiir dili
• Anlambilim

An Evaluation of Language on Shahriar’s Poem Greetings to Haydar Baba

Öz

Shahriyar is one of the most important poets of Turkish Literature and Turkish World Literature. Shahriyar's poetry reflects all the cultural values of the geography in which it was shaped. Phonetics and semantics are in harmony in his poems. His poems have the characteristics of a poet who is unpretentious, exaggerated, and overflowing with emotions. This feature is also clearly seen in his poems. In addition to many literary devices, his poems feature a language structure that includes stereotypes, proverbs, and idioms. He reinterpreted these elements to reflect the culture. In the work, which is simple in language, many literary and impressive styles are employed. The words, phrases, idioms, and literary devices used by the poet, as well as comparisons with Turkish, are extremely important for emphasizing the style. From time to time, numbers and their results create individuality in the style. Words are the basic material of style. Each writer has a unique vocabulary and a rich dictionary. Shahriyar perhaps did not use the language he used in particular, but rather a continuous string of sounds throughout his poetry. Therefore, he has created important language material. As a method, the poem has been analyzed in general terms, word by word, by evaluating its linguistic features. It is also a privilege that he always used nouns, adjectives, and pronouns with word groups. Shahriyar's poems emphasize a positive outlook grounded in relations within the social structure, the warmth of his style, and the traditional way of life. It will be emphasized that he made the subjects he dealt with immortal through the language he used, the descriptions he offered, and the analogies he drew. In the study, language evaluations through poetry will be discussed, and general features of poetic language will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Shahriar
• Salute to Heyder Baba
• Poetry language
• Semantics

Kaynakça

1. Ateş, A. (1964). Şehriyar ve Haydar Baba'ya selam. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
2. Caferoğlu, A. (1964). Şair Şehriyar. Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi(1), s. 133-141.
3. Ergin, M. (1971). Azeri Türkçesi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
4. Gahramanlı, N. (2018). Muhammed Hüseyin Şehriyar'ın Haydar Baba'ya Selam Manzumesinde Yurt ve Tabiat Sevgisi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(5), s. 149-169.
5. Golkarian, G. (2018). Şehriyar'ın Şiirlerinde Üslup ve Akım Değerlendirmesi. Doğu Esintileri Dergisi(8), s. 221-230.
6. Gökşen, C. v. (2016). Dağ'ın Türkülere Mistik Bir Öğe Olarak Yansıması. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 57, s. 1599-1618.
7. Karabacak, E. (2018). Şehriyar'ın Haydar Baba'ya Selam Şiiri Üzerine Bir Üslup Denemesi. Doğu Esintileri(8), s. 210-219.
8. Kuzucular, Ş. (2016). Şehriyar'ın Hayatı ve Edebi Kişiliği. Hece Taşları(13), s. 5-7.

9. Özkan, İ. (2006). Şehriyar'ın Şiirlerindeki Kültür Değerleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(20), s. 149-151.
10. Türkyılmaz, D. (2003). Üç Eser: Haydar Baba'ya Selam, Sazımın Sözü, Qardaş Adı. Türk Bilig, 6.