The Continuation of the Predecessor Tradition in Sheikh Galib’s Divan

Öz

This study explores the deep-rooted literary and philosophical connections between Sheikh Galib and his prominent predecessors, particularly Fuzuli and Nizami Ganjavi. The research highlights how Sheikh Galib, within his divan and especially in his celebrated mesnevi Husn u Ashk (Beauty and Love), not only reveres his literary forerunners but also internalizes and reinterprets their poetic and mystical ideologies. Fuzuli's concept of divine love and symbolic interpretation of sorrow and longing deeply influence Galib's own Sufi worldview. The study also discusses how Galib uses allegorical characters, such as "Suhan (Word)", to reflect the sacredness of poetic speech and its transformative power. Galib, like Fuzuli, views poetry as a divine gift that transcends worldly existence, emphasizing the supremacy of meaning over form. Furthermore, the paper reveals Galib's admiration for Nizami's poetic authority, especially his treatment of love as a path to metaphysical Truth. By preserving the predecessor tradition, Galib makes a significant contribution to the continuation and renewal of classical Ottoman-Turkish Sufi poetry. His references to symbolic motifs, literary heritage, and Mevlevi values mark him as a conscious inheritor and innovator of the tradition. Through comparative analysis, this article underscores Galib's poetic philosophy, rooted in reverence, originality, and a mystic vision that binds him to his predecessors while affirming his unique voice.

Anahtar Kelimeler

• Sheikh Galib
• Fuzuli
• Nizami Ganjavi
• Husn u Ashk
• Divine love
• Sufi poetry
• Poetic tradition
• Allegory
• Literary heritage

Şeyh Galib’in Divanında Edebî Seleflik Geleneğinin Sürdürülmesi

Öz

Bu çalışma, Şeyh Galib’in divanında ve özellikle ünlü mesnevisi Hüsn ü Aşkta Fuzuli ve Nizami Gencevi gibi edebi öncülleriyle olan derin ilişkisini ele almaktadır. Şeyh Galib, kendinden önceki büyük şairleri yalnızca anmakla kalmaz, onların tasavvufi düşüncelerini ve şiir felsefelerini içselleştirerek yeniden yorumlar. Özellikle Fuzuli’nin ilahi aşk anlayışı ve ıstırap, hicran gibi kavramları sembolik düzeyde işlemesi Galib’in şiir dünyasında önemli izler bırakmıştır. Galib’in “Sühan” gibi alegorik karakterler üzerinden sözün kutsallığını, dönüştürücü gücünü anlatması bu etkilenmenin somut bir göstergesidir. Nitekim o da Fuzuli gibi şiiri Allah vergisi olarak görür ve biçimden ziyade anlamı esas alır. Galib’in Nizami’ye olan hayranlığı da barizdir; özellikle aşkın metafizik hakikate ulaşma yolu olarak işlenmesi yönüyle Nizami’den etkilenmiştir. Edebi seleflerine vefa borcu duyan Galib, klasik Osmanlı-Türk tasavvufi şiir geleneğini hem yaşatır hem de özgün üslubuyla yeniler. Semboller, Mevlevi değerleri ve alegorik anlatım Galib’in hem bilinçli bir mirasçı hem de yenilikçi bir şair olduğunu göstermektedir. Bu makalede, Şeyh Galib’in şiir felsefesi ve seleflik geleneği içindeki yeri karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Şeyh Galib
• Fuzuli
• Nizami Gencevi
• Hüsn ü Aşk
• İlahi aşk
• Tasavvufi şiir
• Edebi miras
• Alegori
• Klasik şiir

Kaynakça

1. Azamat, N. (1994). Divane Mehmet Çelebi. In Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Cilt 9, s. 435). TDV Yayınları.
2. Baitenova, N. Zh., Baizhuma, S., Meirbayev, B., Abzhalov, S. (2025). The philosophy of humanism and tolerance by Jalal ad-Din Rumi. The Scientific Mysticism and Literature Journal, 2(1), 28–34.
3. Cəfərov, M. (Tərtib ed.). (2013). Eşq pərvanəsi Mövlanə Cəlaləddin Rumi. Nurlar.
4. Əmrə, Y. (2009). Əsərləri. Şərq-Qərb.
5. Füzuli, M. (2005). Əsərləri (Cild 1). Şərq-Qərb.
6. Füzuli, M. (2005). Əsərləri (Cild 2). Şərq-Qərb.
7. Füzuli, M. (2005). Əsərləri (Cild 3). Şərq-Qərb.
8. Füzuli, M. (2005). Əsərləri (Cild 4). Şərq-Qərb.

9. Hümmətova, X. (2012). Didaktik məsnəvidə simvolik obrazlar və onların semantikası. In Türk xalqları ədəbiyyatı (məqalələr toplusu) (No. 4). Elm və Təhsil.
10. Hümmətova, X. (2015). Azərbaycan şeirinin poetik qaynağında təsəvvüf. Elm və Təhsil.
11. Hümmətova, X. (2020). Nizami Gəncəvi və ezoterizm. Elm və Təhsil.
12. Konyapedia. (n.d.). Divane Mehmet Çelebi. Retrieved from https://www.konyapedia.com/makale/1042/divane-mehmet-celebi
13. Qocayeva, S. M. (2010). XVI əsrin Azərbaycan ədəbiyyatı və təsəvvüf. (nəşriyyat yoxdur).
14. Şeyh Galib. (2011). Divan (N. Okucu, Haz.). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
15. Şeyh Galip. (2005). Hüsn ü Aşk (O. Okay & H. Ayan, Haz.). (3. baskı). Dergâh Yayınları.
16. Şeyh Galip. (2008). Hüsn ü Aşk (M. N. Doğan, Haz.). Yelkenli Yayınları.