Традиция визуального восприятия в восточно-западном литературном контексте: Альфред де Мюссе, Речайзаде Экрем и азербайджанская поэзия.

Öz

В данном исследовании с помощью сравнительно-исторического и типологического метода анализируется традиция поэзии, находящаяся на стыке восточной и западной литератур. Главная цель исследования – пролить свет на механизмы переноса знаменитого стихотворения Альфреда де Мюссе «Помни» в азербайджанскую литературную среду через Реджайзаде Махмуда Акрама и на поэтический путь, сформировавшийся на этой основе. В статье представлен сравнительно-типологический анализ поэзии «Помни» М.А. Сабира, А. Саххата, А. Шаига, С. Мумтаза и М. Хади, сформировавшейся вокруг журнала «Фююзат». В результате исследования становится ясно, что произведения, созданные в рамках концепции «Помни» этими авторами, принадлежащими к разным культурным и географическим регионам, являются не только примерами индивидуального творчества, но и важным типологическим показателем восточно-западного литературного диалога в модернизации азербайджанской поэзии в XX веке.

Anahtar Kelimeler

• Справительтная литературе
• Традиция Назира
• Альфред де Мюссе
• Рекаизаде Махмут Акрам Журнал "Фуюзат"

Nazires Written to a Nazire: Alfred de Musset, Recaizade Ekrem, and the "Yad Et" Trend in Azerbaijani Poetry

Öz

This study analyzes the tradition of nazira (poetic parallel), which stands at the crossroads of Eastern and Western literatures, using the comparative-historical and typological method. The primary objective of the research is to shed light on the mechanisms of the transfer of Alfred de Müsset's famous poem “Yad et” (Remember) into the Azerbaijani literary environment through Recaizade Mahmut Ekrem and the poetic tradition generated on this ground. The article subjects the naziras titled "Yad et" written by M.A. Sabir, A. Sahhat, A. Shaig, S. Mumtaz, and M. Hadi, formed around the Fuyuzat journal, to a comparative-typological analysis. Consequently, it is revealed that the works produced within the framework of the "Yad et" concept by these authors from distinct cultural regions are not merely individual examples of creativity, but also crucial typological indicators of the East-West literary dialogue in the modernization of 20th-century Azerbaijani poetry.

Anahtar Kelimeler

• komprative literature
• Nazira tradition
• Alfred de Müsset
• Recaizade Mahmud Ekrem
• "Fuyuzat" journal

Destekleyen Kurum

no

Etik Beyan

The main object of our work is the transfer of the poem “Rappelle-toi” by the French poet Alfred de Musset to the Azerbaijani literary environment through the Ottoman Tanzimat writer Recaizade Mahmud Akram and the literary path that emerged on this basis. I officially declare that while analyzing the “Yad et” poems of M.A. Sabir, A. Sahhat, A. Shaig, S. Mumtaz and M. Hadi, which were formed around the “Füyuzat” magazine, using a comparative-typological method, the scholarly ethics were followed and the ideas of others were correctly referred to.

Teşekkür

Thank you

Doğu-Batı Edebi Bağlamında Nazire Geleneği: Alfred de Musset, Recaizade Mahmut Ekrem ve Azerbaycan Şiiri

Öz

Bu çalışmada, Doğu ve Batı edebiyatlarının kesişim noktasında yer alan nazire geleneği, karşılaştırmalı-tarihsel ve tipolojik yöntemle analiz edilmektedir. Araştırmanın temel amacı; Alfred de Müsset’nin ünlü “Yad et” (Hatırla) şiirinin Recaizade Mahmut Ekrem vasıtasıyla Azerbaycan edebi ortamına transfer mekanizmalarını ve bu zeminde oluşan şiirsel ekolü ışıklandırmaktır. Makalede, Füyuzat dergisi etrafında şekillenen M.E. Sabir, A. Sıhhat, A. Şaik, S. Mümtaz ve M. Hadi’nin "Yad et" başlıklı nazireleri karşılaştırmalı-tipolojik analize tabi tutulmaktadır. Araştırma sonucunda, farklı kültürel ve coğrafi bölgelere ait bu yazarların "Yad et" konsepti çerçevesinde ortaya koydukları eserlerin yalnızca bireysel yaratıcılık örnekleri olmadığı, aynı zamanda XX. yüzyıl Azerbaycan şiirinin modernleşmesinde Doğu-Batı edebi diyaloğunun önemli birer tipolojik göstergesi olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Karşılaştırmalı edebiyat
• Nazire geleneği
• Alfred de Müsset
• Recaizade Mahmud Ekrem
• ""Fuyuzat" dergisi

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Çalışmamızın temel amacı, Fransız şair Alfred de Musset'nin "Rappelle-toi" şiirinin Osmanlı Tanzimat yazarı Recaizade Mahmud Akram aracılığıyla Azerbaycan edebiyat ortamına aktarılması ve bu temelde ortaya çıkan edebi yoldur. "Füyuzat" dergisi etrafında şekillenen M.A. Sabir, A. Sahhat, A. Shaig, S. Mumtaz ve M. Hadi'nin "Yad et" şiirlerini karşılaştırmalı-tipolojik bir yöntemle analiz ederken, bilimsel etik kurallarına uyulduğunu ve başkalarının fikirlerine doğru bir şekilde atıfta bulunulduğunu resmen beyan ederim.

Teşekkür

Teşekkür ederim!

Şərq-Qərb Ədəbi Kontekstində Nəzirə Ənənəsi: Alfred de Müsse, Recaizade Ekrem və Azərbaycan Poeziyası

Öz

Bu tədqiqatda Şərq və Qərb ədəbiyyatlarının kəsişmə nöqtəsində dayanan nəzirəçilik ənənəsi müqayisəli-tarixi və tipoloji metodla təhlil olunur. Tədqiqatın əsas məqsədi Alfred de Müssenin məşhur “Yad et” şeirinin Recaizadə Mahmud Əkrəm vasitəsilə Azərbaycan ədəbi mühitinə transferi mexanizmlərini və bu zəmində yaranan poetik cığırı işıqlandırmaqdır. Məqalədə M.Ə. Sabir, A. Səhhət, A. Şaiq, S. Mümtaz və M. Hadinin "Füyuzat" jurnalı ətrafında formalaşan "Yad et" adlı nəzirələri müqayisəli-tipoloji təhlilə cəlb olunur. Araşdırma nəticəsində məlum olur ki, fərqli mədəni və coğrafi areallara məxsus olan bu müəlliflərin "Yad et" konsepti çərçivəsində yaranan əsərləri təkcə fərdi yaradıcılıq nümunəsi deyil, həm də XX əsr Azərbaycan poeziyasının modernləşməsində Şərq-Qərb ədəbi dialoqunun mühüm tipoloji göstəricisidir.

Anahtar Kelimeler

• Müqaisəli ədəbiyyat
• Nəzirə ənənəsi
• Alfred de Müsset
• Recaizade Mahmud Ekrem
• "Fuyuzat" dergisi

Destekleyen Kurum

Yox

Etik Beyan

Çalışmamızın əsas obyektini fransız şairi Alfred de Müssenin “Rappelle-toi” şeirinin Osmanlı tənzimat ədibi Recaizadə Mahmud Əkrəm vasitəsilə Azərbaycan ədəbi mühitinə transferi və bu zəmində yaranan ədəbi cığırını izləmək təşkil edir. Əsasən, M.Ə. Sabir, A. Səhhət, A. Şaiq, S. Mümtaz və M. Hadinin "Füyuzat" jurnalı ətrafında formalaşan "Yad et" adlı nəzirələri müqayisəli-tipoloji metodla təhlil edərkən alim etikasına əməl olunduğunu və başqalarının fikirlərinə düzgün istinad edildiyini rəsmi şəkildə bəyan edirim

Teşekkür

Təşəkkür edirəm!

Kaynakça

1. Axundov, N. (1968). Azərbaycan satira jurnalları (1906–1920-ci illər). [Yayınevi bilgisi bulunamadı].
2. Aydın, A. A. (2007). Türkiyə ədəbiyyatı tarixi. Bakı Universiteti Nəşriyyatı.
3. Barmanbay, A. (2020). Azerbaycan romantik edebiyatında vatan. Bengü Yayınları.
4. Barmanbay, A. (2021). Alfred de Musset’in “Mayıs Gecesi” şiirinin Abbas Sehhət sanatına etkisi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(45), 2151–2157. https://doi.org/10.31589/JOSHAS.797
5. Bayramlı, O. (Haz.). (2006). Füyuzat. Çaşıoğlu.
6. Bekiroğlu, N. (2007). Nigâr Hanım. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 33, ss. 83–85). Türkiye Diyanet Vakfı. https://islamansiklopedisi.org.tr/nigar-hanim
7. Boyacıoğlu, F., & Çelik, K. (2013). Alfred de Musset’in “Bir zamanın çocuğunun itirafları” ve devrim sonrası Fransa. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(1), 57–72. https://doi.org/10.7822/egt143
8. Cavid, H. (2007). Əsərləri (Cilt 1). Elm Nəşriyyatı.

9. Cəfər, Ə. (1962). Sabir yaradıcılığında təhzil, nəzirə və bənzətmələr. Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Xəbərləri, (45).
10. Chisholm, H. (Ed.). (1911). Sand, George. İçinde Encyclopædia Britannica: A dictionary of arts, sciences, literature and general information (11. bs., Cilt 24, ss. 131–135). Cambridge University Press.
11. Clouard, M. (1896). Alfred de Musset et George Sand: Notes et documents inédits. Imprimerie et Librairie Centrales des Chemins de Fer, Imprimerie Chaix. https://www.gutenberg.org/ebooks/28211
12. Genceli, M. (2019). Abdullah Sur ve “Bir Türk Şairesi Nigâr Hanım” makalesi üzerine. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 65, 121–129.
13. Genceli, M. (2021). Hür fikirli Türk Abdullah Sur: Hayatı, çalışmaları, görüşleri ve hakkında yazılanlar. Ötüken Neşriyat.
14. Gümüş, H. (1976). Dramatürj Alfred de Musset ve Marianne’nin kaprisleri. Edebiyat ve Beşeri Bilimler Dergisi, (7), 299–315.
15. Hadi, M. (1908, 4–7 Ağustos). İstiqbalımız parlaqdır. Tazə Həyat, (181).
16. İzahlı dini terminlər lüğəti. (2020). Nurlar Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi.
17. Kolcu, A. İ. (1999). On dokuzuncu asır Türk edebiyatı: Alfred de Musset tercümeleri ve tesiri. Gündoğan Yayınları. Levend, A. S. (1938). Edebiyat tarihi dersleri: Servet-i Fünûn edebiyatı. Kanaat Kitabevi.
18. Məmmədov, Ə. (1983). Abdulla Şaiq. Gənclik Nəşriyyatı.
19. Məmmədov, M. (1974). Sabir və mətbuat. Elm Nəşriyyatı.
20. Mir Cəlal. (1935). Abbas Səhhət haqqında. İçinde Ə. Müznib (Haz.), Abbas Səhhət (S. Hüseyn, Ed.; ss. 9–19). Azərnəşr.
21. Mumtaz, S. (1912, 13 Ekim). Möhtərəm şairimiz Abbas Səhhət həzrətlərinə nəzirə. Kəlniyyət, (21).
22. Musset, A. de. (1990). Bütün şiirleri (M. Allem, Ed.). Gallimard.
23. Nigâr Bint Osman. (1959). Hayatımın hikâyesi. Ekin Basımevi.
24. Nigâr Bint Osman. (t.y.). Günlükler (Cilt 1–13) [Yayımlanmamış günlükler]. Âşiyan Müzesi Arşivi.
25. Osmanoğlu, M. (2017, 23 Ekim). “Yad et!” Azərbaycan şeirində fransız “modası”. Ədəbiyyat Qəzeti.
26. Recaizade Mahmut Ekrem. (1887, 17 Mart). Yad et! Mizan.
27. Recaizade Mahmut Ekrem. (1907, 2 Temmuz). Yad et! Füyuzat, (21).
28. Rəcaizadə Mahmud Əkrəm bəy əfəndi həzrətlərinin “Yad et!” ünvanlı əşarına nəzirə. (1907, 20 Ağustos). Molla Nəsrəddin, (31).
29. Sabir, M. Ə. (2004a). Hophopnamə (Cilt 1). Şərq-Qərb.
30. Sabir, M. Ə. (2004b). Hophopnamə (Cilt 2). Şərq-Qərb.
31. Sand. (1962). İçinde Краткая литературная энциклопедия [Kısa edebiyat ansiklopedisi] (Cilt 6, ss. 641–644). Советская энциклопедия.
32. Sand, G. (2009). Elle et lui (T. Bodin, éd.). Gallimard.
33. Səhhət, A. (1908, 14 Şubat). Yad et. İrşad, (19).
34. Səhhət, A. (1912). Sınıq saz. Orucov Qardaşlarının Elektrik Mətbəəsi.
35. Səhhət, A. (1935). Əsərləri. Azərnəşr.
36. Səhhət, A. (2005). Seçilmiş əsərləri. Lider Nəşriyyat.
37. Sur, A. (1907). Bir Türk şairi. Füyuzat, (18).
38. Şaiq, A. (1927). [Başlık bilgisi belirtilmemiş]. Maarif və Mədəniyyət, (10–11), 30.
39. Şaiq, A. (1968). Əsərləri (Cilt 2). Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı.
40. Talıbzadə, K. (1968). Qeydlər. İçinde A. Şaiq, Əsərləri (Cilt 2, s. 571). Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı.
41. Tanpınar, A. H. (1976). 19. Yüzyıl Türk edebiyatı tarihi. Çağlayan Kitabevi.
42. Tarlan, A. N. (1981). Edebiyat meseleleri: Nazire sanatı. Ötüken Neşriyat.
43. Toska, Z., Çakır, S., Gençtürk, T., Yılmaz, S., Kurç, S., Art, G., & Demirdirek, A. (Haz.). (1993). İstanbul Kütüphanelerindeki eski harfli Türkçe kadın dergileri bibliyografyası (1869–1927). Metis Yayınları.
44. Yavuz, Y. (2024). Yenileşme Devri Türk şiirinin Azerbaycan şiirine etkisi (1839–1920). Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı.
45. Yuva, G. M. (2011). Modern Türk edebiyatının Fransız kaynakları. Yapı Kredi Yayınları.
46. Zeynalov, M. H. (Qızdırmalı). (1908, 9 Mart). Yad et. Molla Nəsrəddin, (10).