Şehriyâr’ın Lirik Şiirinde Mahlas Denilen Sanatsal Olayın İncelenmesi

Öz

Birçok Farsça gazel şairinin şiirlerinin sonunda özel adları ya da takma bir şiir adı yer alıyordu. Bu takma reklam, "mahlas" ve mahlası taşıyan beyit, "mahlaslı beyit" simgeleriyle tanınmaktadır. Mahlas, özgürleşmek ve ayrılmak anlamlarına gelen, Arap kökenli anlamlı bir sözcüktür. Bir şairin mahlâsını yazması, sözün kurtulması ve bitmesi anlamına gelir. Kısacası, mahlas şairlerin şiirin sonunda yer alan imzasıdır. Oysa Farsçanın ünlü şairleri mahlası bir bilimsel olay gibi kullanıp şiir denilen bu günlük yolculuklardan faydalanmışlardır. Şehriyâr, çoğu zaman gazellerinde mahlas olarak kullandığı bu sanatsal unsurlardan yararlanmıştır. Bir başka açıdan bakıldığında, Şehriyâr kendi hüner ve zekâsına güvenerek mahlâsını ve gazellerini daha sanatsal ve güzel hâle getirmek için bunları kullanmıştır. Bu nedenle Şehriyâr'ın lirik şiirlerinde mahlas kullanımı teknolojik olayların incelenmesi ve onun gazellerindeki hüneri öğrenmek için gereklidir; genel olarak onun düşüncesi ve bakış açısının büyüklüğünde de büyük önem taşır. Bunlara dayanarak bu yazıda Şehriyâr'ın lirik şiirlerindeki mahlasların sanatsal yönlerini araştıracağız.

Anahtar Kelimeler

• Şehriyâr
• mahlas
• Farsça şiir
• lirik şiir

An Examination of the Artistic Phrases Called "Pseudonyms" in Shahriyar's Lyrical Poetry

Öz

Many Persian ghazal poets use their own names or pseudonyms at the end of their poems. This pseudonym is known as a "mahlas," and the couplet bearing this pseudonym is called a "mahlas couplet." "Mahlas" is an Arabic word meaning to be freed or to be released. For a poet to write their mahlas signifies the liberation and completion of the poem. In short, the mahlas is a signature added by the poet at the end of the poem. However, famous Persian poets have used the mahlas as an artistic event, benefiting from it in this artistic journey called poetry. Shahriyar often utilized this artistic event, known as the mahlas, in his ghazals. In other words, Shahriyar, relying on his own skill and intelligence, used his mahlas to make his ghazals more artistic and beautiful. Therefore, examining the artistic phenomenon called the mahlas in Shahriyar's lyrical poems is necessary to understand the skill in his ghazals; moreover, it is of great importance in understanding his thought and perspective. Based on these, this article will investigate the artistic phenomenon called a pen name in Shahriyar's lyrical poems.

Anahtar Kelimeler

• Shahriyar
• pen name
• Persian poetry
• lyrical poetry

Kaynakça

1. Arberry, A. J. (1958). Classical Persian Literature. London: George Allen & Unwin
2. Bausani, A. (1971). Persia Religiosa. Milano: Il Saggiatore
3. Corbin, H. (1993). History of Islamic Philosophy (L. Sherrard, Trans.). London: Kegan Paul International
4. Dehkhodā, A. A. (1998). Loghat-nāmeh-ye Dehkhodā (Vols. 1–15). Tehran: University of Tehran Press
5. Forūzanfar, B. (2007). Sharh-e Ahvāl va Naqd va Tahlīl-e Āsār-e Mawlānā. Tehran: Amir Kabir
6. Hāfiz-i Şîrâzî. (2006). Dīvān-e Hāfiz (M. Qazvīnī & Q. Ghanī, Eds.). Tehran: Hermes
7. Hayyampūr, A. (1961). Farhang-e Sokhanvarān. Tehran: Zavvār
8. Homāyī, J. (1991). Fonūn-e Balāghat va Sanāʿāt-e Adabī. Tehran: Homā

9. Lewisohn, L. (Ed.). (1993). Classical Persian Sufism: From Its Origins to Rumi. London: Khaniqahi Nimatullahi Publications
10. Nicholson, R. A. (1921). Studies in Islamic Mysticism. Cambridge: Cambridge University Press
11. Nicholson, R. A. (1927). The Mystics of Islam. London: Routledge
12. Ritter, H. (2003). The Ocean of the Soul. Leiden: Brill
13. Rypka, J. (1968). History of Iranian Literature. Dordrecht: D. Reidel
14. Safā, Z. (2008). Tārīkh-e Adabiyyāt dar Īrān (Vols. 1–5). Tehran: Ferdows
15. Şafīʿī Kadkanī, M. R. (1989). Sovar-e Khiyāl dar Sheʿr-e Fārsi. Tehran: Āgāh
16. Şafīʿī Kadkanī, M. R. (1998). Mūsīqī-ye Sheʿr. Tehran: Āgāh
17. Şamīsā, S. (1991). Anvāʿ-e Adabī. Tehran: Ferdows
18. Şamīsā, S. (1994). Bayān. Tehran: Ferdows. Şamīsā, S. (1996). Sabk-shenāsī-ye Sheʿr. Tehran: Ferdows
19. Şamīsā, S. (1999). Badīʿ. Tehran: Ferdows
20. Şamīsā, S. (2004). Negāhī be Balāghat. Tehran: Ferdows
21. Şehriyār, M. H. (2006). Dīvān-e Kāmel-e Şehriyār. Tehran: Negāh
22. Yarshater, E. (Ed.). (1988–2023). Encyclopedia Iranica. New York: Columbia University
23. Yūsufī, G. H. (1996). Cheshmeh-ye Rūshan. Tehran: Elmi
24. Zarrīnkūb, A. H. (1970). Naqd-e Adabī. Tehran: Amir Kabir
25. Zarrīnkūb, A. H. (1977). Ba Kāravān-e Helleh. Tehran: Sokhan
26. Zarrīnkūb, A. H. (1995). Az Kūche-ye Rendān. Tehran: Sokhan
27. Zarrīnkūb, A. H. (1999). Pelle Pelle Tā Molāqāt-e Khodā. Tehran: Sokhan
28. Zarrīnkūb, A. H. (2006). Do Qarn Sokūt. Tehran: Sokhan
29. Zipoli, R. (1992). Poetic Imagery in Persian Literature. Venice: Cafoscarina