Yok

Öz

YOKTUR

Anahtar Kelimeler

• Yoktur
• anahtar
• kelime
• Rusça

Proje Numarası

---

Symbols of Homeland and Patriotism in Ustad Shahriyar's Philosophy of Love

Öz

Mohammad Hossein Shahriar emerged at an early age as one of the most distinguished representatives of the Azerbaijani and Iranian poetic traditions. His first poetry collection, published in Tehran when he was only twenty-four, received widespread acclaim and led many literary critics to regard him as the "Hafez of the twentieth century." His poetry is characterized by themes of love, mystical devotion, patriotism, and humanism. Over time, these themes evolved into a profound expression of national identity and homeland, reflected in both his Persian and Turkish works. Although Shahriar was widely recognized in Iran during the first half of the twentieth century, he remained relatively unknown in Soviet Azerbaijan. This was largely because his early works were written in Persian and because the political tensions between Iran and the Soviet Union following the collapse of the Azerbaijan National Government (1945–1946) significantly restricted cultural and literary exchanges. During the Second World War and the democratic-national movement in South Azerbaijan (1941–1946), opportunities for cultural interaction increased. However, Shahriar achieved broad recognition among Azerbaijani readers only after he began composing poetry in his native Azerbaijani Turkish. His Turkish masterpieces, particularly Greetings to Heydar Baba (Heydar Babaya Salam), eloquently expressed the collective memory, patriotic spirit, and cultural values of the Azerbaijani people, quickly earning admiration from millions of readers. Inspired by the rich literary heritage of Yunus Emre, Nasimi, Fuzuli, Shah Ismail Khatai, and Vagif, Shahriar developed a poetic style distinguished by its simplicity, sincerity, and close connection to the language of ordinary people. Although he wrote fewer poems in Azerbaijani Turkish than in Persian, each of these works vividly portrays everyday life, national consciousness, and devotion to the homeland. They have become enduring masterpieces of Azerbaijani literature and continue to occupy a prominent place in the cultural memory of Azerbaijani communities worldwide.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaijani Literature
• Love of Homeland
• Azerbaijani Turkish Poetry
• National Identity

Proje Numarası

---

Üstad Şahriyar'ın Aşk Felsefesinde Vatan ve Yurtseverlik Sembolleri

Öz

Muhammed Hüseyin Şahriar, Azerbaycan ve İran şiir geleneklerinin en seçkin temsilcilerinden biri olarak erken yaşta ortaya çıktı. Henüz yirmi dört yaşındayken Tahran'da yayımlanan ilk şiir koleksiyonu geniş yankı uyandırdı ve birçok edebiyat eleştirmeni tarafından "yirminci yüzyılın Hafız'ı" olarak kabul edildi. Şiirlerinde aşk, mistik bağlılık, vatanseverlik ve hümanizm temaları öne çıkmaktadır. Zamanla bu temalar, hem Farsça hem de Türkçe eserlerinde yansıyan ulusal kimlik ve vatanın derin bir ifadesine dönüştü. Şahriar, yirminci yüzyılın ilk yarısında İran'da geniş çapta tanınırken, Sovyet Azerbaycan'ında nispeten bilinmeyen bir isim olarak kaldı. Bunun başlıca nedeni, ilk eserlerinin Farsça yazılmış olması ve Azerbaycan Milli Hükümeti'nin (1945-1946) çöküşünün ardından İran ile Sovyetler Birliği arasındaki siyasi gerilimlerin kültürel ve edebi alışverişi önemli ölçüde kısıtlamasıydı. İkinci Dünya Savaşı ve Güney Azerbaycan'daki demokratik-milliyetçi hareket (1941-1946) sırasında kültürel etkileşim fırsatları arttı. Ancak Şahriar, Azerbaycanlı okurlar arasında geniş bir tanınırlığa ancak anadili Azerbaycan Türkçesiyle şiir yazmaya başladıktan sonra ulaştı. Türkçe başyapıtları, özellikle Haydar Babaya Selam (Heydar Babaya Salam), Azerbaycan halkının kolektif hafızasını, vatansever ruhunu ve kültürel değerlerini etkileyici bir şekilde ifade ederek milyonlarca okurun hayranlığını kazandı. Yunus Emre, Nasimi, Fuzuli, Şah İsmail Hatii ve Vagif'in zengin edebi mirasından ilham alan Şahriar, sadeliği, samimiyeti ve sıradan insanların diline olan yakınlığıyla öne çıkan bir şiir tarzı geliştirdi. Azerbaycan Türkçesiyle Farsçaya göre daha az şiir yazmış olsa da, bu eserlerin her biri günlük yaşamı, ulusal bilinci ve vatana bağlılığı canlı bir şekilde tasvir etmektedir. Azerbaycan edebiyatının kalıcı başyapıtları haline gelen bu eserler, dünya çapındaki Azerbaycan topluluklarının kültürel hafızasında önemli bir yer tutmaya devam etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• M. H. Şehriar
• Azerbaycan Edebiyatı
• Vatan Sevgisi
• Azerbaycan Türk Şiiri
• Milli Kimlik

Proje Numarası

---

YOK

Öz

YOK

Anahtar Kelimeler

• Yok
• anahtar
• Farsça

Proje Numarası

---

Ustad Şehriyâr’ın Sevgi Felsefesinde Vatan ve Vatanperverlik Simbolleri

Öz

Məhəmmədhüseyn Şəhriyar gənc yaşlarından Azərbaycan və İran poeziya məktəbinin görkəmli nümayəndələrindən biri kimi tanınmışdır. Onun 24 yaşında Tehranda nəşr olunan ilk kitabı ədəbi ictimaiyyət tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanmış, hətta XX əsrin yeni Hafizi kimi qiymətləndirilmişdir. Şəhriyarın poeziyasında məhəbbət, irfani eşq, vətən və insan sevgisi əsas mövzular olmuş, zaman keçdikcə bu anlayışlar ümumvətən sevgisi ilə daha da zənginləşmişdir. O, həm fars, həm də türk dillərində yaratdığı əsərlərlə oxucuların dərin rəğbətini qazanmışdır. XX əsrin birinci yarısında Şəhriyar İranda geniş tanınsa da, Sovet Azərbaycanında kifayət qədər məşhur deyildi. Bunun əsas səbəbi onun əsərlərinin əsasən fars dilində yazılması, eləcə də 1945–1946-cı illərdə Azərbaycan Milli Hökumətinin süqutundan sonra SSRİ ilə İran arasında yaranan siyasi gərginliyin mədəni və ədəbi əlaqələri məhdudlaşdırması idi. İkinci Dünya müharibəsi illərində və 1941–1946-cı illərdə Cənubi Azərbaycanda baş verən demokratik-milli hərəkat dövründə mədəni əlaqələrin inkişafı üçün müəyyən imkanlar yaransa da, Şəhriyarın doğma vətənində geniş tanınması yalnız ana dilində yazmağa başlamasından sonra mümkün oldu. Onun türkcə qələmə aldığı əsərlər, xüsusilə "Heydərbabaya salam", Azərbaycan xalqının milli yaddaşını, vətən sevgisini və mənəvi dəyərlərini yüksək bədii dillə ifadə edərək qısa zamanda milyonlarla oxucunun sevgisini qazandı. Yunus İmrə, Nəsimi, Füzuli, Xətai və Vaqif kimi klassiklərin poeziya ənənələrindən bəhrələnən Şəhriyar sadə, səmimi və xalq dilinə yaxın üslubu ilə seçilmişdir. Türkcə yazdığı şeirlərin sayı farsca əsərlərindən az olsa da, onların hər biri xalqın gündəlik həyatını, milli ruhunu və vətən duyğusunu əks etdirən qiymətli ədəbi nümunələrə çevrilmiş, geniş oxucu kütləsinin yaddaşında yaşayaraq Azərbaycan ədəbiyyatının ən dəyərli irs nümunələri sırasında yer almışdır.

Anahtar Kelimeler

• Məhəmmədhüseyn Şəhriyar
• Azərbaycan ədəbiyyatı
• Vətən sevgisi
• Azərbaycan türkcəsi poeziyası
• Milli kimlik

Destekleyen Kurum

---

Proje Numarası

---

Etik Beyan

---

Teşekkür

---

Kaynakça

1. Aliyeva, N. (2024). The concept of a unified homeland in the poetry of Mohammad-Hossein Shahriyar. *Baku State University Journal of Oriental Studies*.
2. Azeroğlu, N., & Azizpour, R. (2021). Daily words in Persian and Turkish poems of Shahryar and literary creativity of Heydar Babaya Salam poem. *Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi / Journal of Oriental Scientific Research, 13*(1), 587–603. https://doi.org/10.26791/sarkiat.803626
3. *Didar-e aşna: Məcmueye məğalat mocəmmeye cəhani Şəhriyar* (1377 SH). Peyk Ara.
4. Fuad, E. (2010). *Söz sərrafı Şəhriyar*. Avrasiya Press.
5. Fuad, E. (2017). Poetry customs and traditions of Shahriyar: Shahriyar and “Sahandim”. *Khazar Journal of Humanities and Social Sciences, 20*(3), 126–145. https://doi.org/10.5782/2223-2621.2017.20.3.126
6. Gülusoy, İ. E. (2018). Lexical and semantic features of anthroponyms in the poem “Greetings to Heydar Baba” by Mohammad Hossein Shahriar. *Studia Humanitatis*, (4). https://doi.org/10.24411/2308-8079-2018-00016
7. Həbibbəyli, İ. (2002). *Şəhriyar dünyası*. Züfa.
8. Heyət, C. (2011). *Dilimiz, ədəbiyyatımız və kimliyimiz uğrunda*. Elm və Təhsil.

9. *Kolleyat-e Divan-e Şəhriyar* (11th ed., Vol. 1). (1992). Neqah. (Original work published 1371 SH)
10. Məhəmmədhüseyn Şəhriyar. (1993a). *Divani-türki*.
11. Məhəmmədhüseyn Şəhriyar. (1993b). *Yalan dünya*. Azərbaycan Ensiklopediyası.
12. Məhəmmədhüseyn Şəhriyar. (2016). *Seçilmiş əsərləri* (V. Əhməd, Ed.). Ekoprint.
13. Zeynalova, V. (2016). Folklore poetics of “Heydar Babaya Salam”. *Derzhava ta rehiony*.