The Silence of Love in Divan Poetry

Öz

Divan poetry is a literary tradition in which meaning is conveyed through symbols, mazmuns, and indirect forms of expression rather than being expressed directly. Within this tradition, love is not merely an emotion that is expressed; rather, it often emerges as an experience that cannot be spoken but is implied. This study examines the relationship between love and silence in Divan poetry at theoretical, aesthetic, and textual levels. The study was conducted within the framework of a qualitative research approach by utilizing the method of comparative textual analysis. The concept of silence should not be considered merely as the absence of speech. It can be regarded as a space in which meaning becomes intensified and multiplied. Within the context of Sufi thought, the ineffability of truth has also transformed silence into a carrier of meaning in Divan poetry. In this respect, it has been demonstrated that the system of mazmuns strengthens indirect expression by moving direct expression into the background and transforms silence into an active mode of expression. Through comparative analyses of selected couplets from the poetry of Fuzûlî, Bâkî, and Şeyh Gâlib, it has been demonstrated that silence acquires different functions within different poetic structures. In Fuzûlî, silence emerges as a consequence of intense inner suffering, whereas in Bâkî, it appears as part of aesthetic measure and balanced expression. In Şeyh Gâlib, on the other hand, silence gains a Sufi depth and becomes an expression of inner truth. This study demonstrates that love in Divan poetry should be evaluated not only through explicitly expressed elements but also through layers of meaning constructed through implication and silence. In this context, it contributes to the semantic world of poetry.

Anahtar Kelimeler

• Divan poetry
• love
• silence
• mazmun
• Sufism

DİVAN ŞİİRİNDE AŞKIN SESSİZLİĞİ

Öz

Divan şiiri, anlamı doğrudan ifade etmek yerine semboller, mazmunlar ve dolaylı anlatım biçimleri aracılığıyla karşımıza çıkan bir türdür. Bu gelenek içerisinde aşk, yalnızca dile getirilen bir duygu değil; çoğu zaman söylenemeyen, ancak imâ edilen bir deneyim olarak karşımıza çıkar. Bu çalışmada Divan şiirinde aşkın sessizlikle kurduğu ilişki, kuramsal, estetik ve metinsel düzlemlerde ele alınmıştır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde karşılaştırmalı metin analizi yönteminden yararlanılarak gerçekleştirilmiştir. Sessizlik kavramını, yalnızca sözün yokluğu olarak düşünmemek gerekir. Anlamın yoğunlaştığı ve çoğaldığı bir alan olarak değerlendirilebilir. Tasavvufî düşünce bağlamında hakikatin ifade edilemezliği, Divan şiirinde de suskunluk, anlamın taşıyıcısı hâline getirilmiştir. Bu doğrultuda mazmun sisteminin, doğrudan söyleyişi geri plana iterek dolaylı anlatımı güçlendirdiği ve sessizliği aktif bir anlatım biçimi hâline getirdiği ortaya konulmuştur. Fuzûlî, Bâkî ve Şeyh Gâlib’in şiirlerinden seçilen beyitler üzerinden yapılan karşılaştırmalı analizlerde, sessizliğin farklı yapılarda farklı işlevler kazandığı gösterilmiştir. Fuzûlî’de sessizlik yoğun içsel acının bir sonucu olarak belirlenirken, Bâkî’de estetik ölçü ve dengeli söylemin bir parçası olarak ortaya çıkar. Şeyh Gâlib’de ise sessizlik, tasavvufî bir derinlik kazanarak içsel hakikatin ifadesine dönüşür. Bu çalışma, Divan şiirinde aşkın yalnızca dile getirilen unsurlar üzerinden değil, aynı zamanda imâ edilen ve sessizlik içinde kurulan anlam katmanları üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda şiirin anlam dünyasına katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Divan şiiri
• aşk
• sessizlik
• mazmun
• tasavvuf

--

Öz

Özet yoktur.

Anahtar Kelimeler

• -
• --
• ---

---

Öz

Özet yoktur.

Anahtar Kelimeler

• -
• --
• ---

-

Öz

Özet yoktur.

Anahtar Kelimeler

• -
• ---
• ----

Kaynakça

1. Akün, Ö. F. (1994). Divan edebiyatı. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 9, 389–427. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
2. Çorak, R. (2007). Divan edebiyatında estetik konusunda yapılan çalışmalar. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 5(9), 447–465.
3. Derrida, J. (1976). Of Grammatology (G. C. Spivak, Çev.). Baltimore: Johns Hopkins University Press, s. 354.
4. Golkarian, M., & Golkarian, G. (2025). Edebiyat felsefesi açısından edebi estetik, din ilişkisi ve iletişim. The Scientific Mysticism and Literature Journal, 4(1), 31–38. https://doi.org/10.32955/neujsml2025141107
5. Gönel, H. (2010). Divan şiirinde sevgiliye dair. Turkish Studies, 5(3), 208–222. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.1587
6. Güzel, B. (2017). Klasik Türk şiirinde “ağzı mühürlü” deyimi üzerine. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 3(1), 99–106.
7. İpekten, H. (1991). Eski Türk edebiyatı: Nazım şekilleri ve aruz. İstanbul: Dergâh Yayınları, s. 368.
8. Karabacak, E. (2026). Mevlânâ’da felsefî değerlendirmeler. Bilimsel Mistisizm ve Edebiyat Dergisi, 2(3), 213–217. https://doi.org/10.32955/neujsml2026231275

9. Kurnaz, C. (1997). Divan edebiyatı yazıları. Ankara: Akçağ Yayınları.
10. Mengi, M. (2010). Divan şiiri yazıları (2. bs.). Ankara: Akçağ Yayınları, s. 303.
11. Pala, İ. (2004). Ansiklopedik Divan şiiri sözlüğü. İstanbul: Kapı Yayınları, s. 637.
12. Ricoeur, P. (1976). Interpretation theory: Discourse and the surplus of meaning. Fort Worth: Texas Christian University Press, s. 107.
13. Şentürk, A. A., & Kartal, A. (2007). Eski Türk edebiyatı tarihi. İstanbul: Dergâh Yayınları, s. 640.
14. Tarlan, A. N. (1998). Fuzûlî Divanı şerhi (2. bs.). Ankara: Akçağ Yayınları, s. 721.
15. Ünlü, O. (2011). “Hoşça bak zâtına kim / âlem-i kübrâsın sen” nazire geleneği içinde Şeyh Gâlib’in meşhur şiiridir. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 236–253.
16. Yekbaş, H. (2012). Divan şairinin sessiz ve gizli anlatımı: Muvaşşah. Turkish Studies, 7(3), 2649–2700. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.3358