The Effect of Physical Relocation of a Community Mental Health Center on Service Utilization: A Comparative Analysis of Pre- and Post-Relocation Data

Öz

Objective: This study aimed to evaluate the effects of relocating a Community Mental Health Center (CMHC) away from the city center on service users' access to the center and continuity of care, using quantitative data. Methods: In this descriptive, comparative retrospective study, service data from the three months before relocation (May–July 2025) were compared with data from the three months after relocation (August–October 2025). The number of registered patients, applicants, participation in center activities, individual and family interviews, occupational therapy attendance, new registrations, dropouts, hospital admissions, and home visits were retrospectively collected from institutional records. As each period comprised only three monthly observations, nonparametric methods were preferred; paired monthly values were compared using the Wilcoxon Signed-Rank test, with statistical significance set at p<0.05. Results: After relocation, a marked decreasing trend was observed in occupational therapy attendance, participation in center activities, and individual interviews, while an increasing trend was observed in family interviews and dropouts. However, due to the small sample size (n=3 months per period), none of these differences reached statistical significance (p>0.05 for all variables). Conclusion: Following relocation of the CMHC outside the city, a descriptive decline was observed in outpatient rehabilitation services requiring physical attendance, alongside a rise in dropouts. These trends are directionally consistent with the "distance decay" effect described in the literature, but were not statistically confirmed given the limited sample size. The findings suggest accessibility should be considered in CMHC site planning, pending confirmation in larger studies.

Anahtar Kelimeler

• Community mental health center
• access to health care
• distance decay
• schizophrenia
• ; continuity of care

Destekleyen Kurum

This research received no specific grant from any funding agency, commercial, ornot-for-profit sectors.

Etik Beyan

Approval for this study was obtained from the Non-Interventional Research Ethics Committee of Bandırma Onyedi Eylül University Faculty of Medicine (Decision Date: October 14, 2025; Meeting No.: 2025-09; Decision No.: E-67961857-050.04-2500070035). Personal data privacy was protected, and no data containing identifiable personal information was used in the study.

Teşekkür

"I would like to thank the staff and registered service users of Bandırma Training and Research Hospital Community Mental Health Center.

Bir Toplum Ruh Sağlığı Merkezinin Fiziksel Konum Değişikliğinin Hizmet Kullanımı Üzerindeki Etkisi: Taşınma Öncesi ve Sonrası Verilerin Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, bir Toplum Ruh Sağlığı Merkezinin (TRSM) şehir merkezinden uzak bir konuma taşınmasının, hizmet kullanıcılarının merkeze erişimi ve hizmet sürekliliği üzerindeki etkilerini nicel verilerle değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve karşılaştırmalı nitelikteki bu retrospektif çalışmada, merkezin taşınmadan önceki üç aylık dönemine (Mayıs–Temmuz 2025) ait hizmet verileri, taşınmadan sonraki üç aylık döneme (Ağustos–Ekim 2025) ait verilerle karşılaştırılmıştır. Kuruma kayıtlı hasta sayısı, TRSM'ye başvuran danışan sayısı, TRSM faaliyetlerine katılım, bireysel ve aile görüşme sayıları, iş-uğraş terapilerine katılım, yeni kayıt, kayıttan çıkan hasta, hastaneye yatış ve ev ziyareti sayıları kurum kayıtlarından geriye dönük olarak elde edilmiştir. Her bir dönem için yalnızca üç aylık gözlem bulunması nedeniyle nonparametrik yöntemler tercih edilmiş, eşleştirilmiş aylık veriler Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile karşılaştırılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Taşınma sonrasında iş-uğraş terapilerine katılımda, TRSM faaliyetlerine katılımda ve bireysel görüşme sayısında belirgin azalma, aile görüşmesi ve kayıttan çıkan hasta sayısında ise belirgin artış yönünde eğilimler gözlenmiştir. Ancak örneklem büyüklüğünün küçüklüğü (her dönem için n=3 ay) nedeniyle hiçbir değişken için istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (tüm değişkenler için p>0,05). Sonuç: TRSM'nin şehir dışına taşınmasının ardından, özellikle merkeze fiziksel katılım gerektiren ayaktan rehabilitasyon hizmetlerinde belirgin bir azalma, kayıttan çıkışlarda ise belirgin bir artış eğilimi gözlenmiştir. Bu eğilimler literatürde tanımlanan "mesafe aşınması" (distance decay) etkisiyle yönü itibarıyla uyumlu olmakla birlikte, küçük örneklem büyüklüğü nedeniyle istatistiksel olarak doğrulanamamıştır. Bulgular, TRSM'lerin konumlandırılmasında erişilebilirliğin planlama kriteri olarak dikkate alınması gerektiğini düşündürmekte, ancak daha büyük örneklemli çalışmalarla doğrulanmayı beklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• : Toplum ruh sağlığı merkezi
• hizmete erişim;
• mesafe aşınması
• şizofreni
• hizmet sürekliliği

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir finansman kuruluşundan, ticari veya kar amacı gütmeyen sektörlerden özel bir hibe almamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma için Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu'ndan onay alınmıştır (Karar tarihi: 14.10.2025, Toplantı Sayısı: 2025-09, Karar Sayısı: E-67961857-050.04-2500070035). Çalışmada kişisel veri gizliliği korunmuş olup kimlik bilgisi içeren hiçbir veri kullanılmamıştır.

Teşekkür

Bandırma Eğitim ve Araştırma Hastanesi TRSM çalışanlarına ve kayıtlı hizmet kullanıcılarına teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Freeman, M. (2022). The World Mental Health Report: Transforming mental health for all. World Psychiatry, 21(3), 391–392. https://doi.org/10.1002/wps.21018
2. Stulz, N., Pichler, E. M., Kawohl, W., & Hepp, U. (2018). The gravitational force of mental health services: Distance decay effects in a rural Swiss service area. BMC Health Services Research, 18(1), Article 81. https://doi.org/10.1186/s12913-018-2888-1
3. Yanık, M. (2007). Türkiye ruh sağlığı sistemi üzerine değerlendirme ve öneriler: Ruh sağlığı eylem planı önerisi. Psikiyatride Derlemeler Olgular ve Varsayımlar Dergisi, 1–80.
4. Alataş, G., Karaoğlan, A., Arslan, M., & Yanık, M. (2009). Toplum temelli ruh sağlığı modeli ve Türkiye'de toplum ruh sağlığı merkezleri projesi. Nöropsikiyatri Arşivi, Özel Sayı, 25–29.
5. T.C. Sağlık Bakanlığı Ruh Sağlığı Dairesi Başkanlığı. (2021). Ulusal ruh sağlığı eylem planı 2021-2023. Ankara.
6. Artukoğlu Kayacan, P., & Kılıç, B. (2023). Türkiye'de toplum ruh sağlığı hizmetleri: Kalitatif bir çalışma. HASAUD, 1(1), 56–64. https://doi.org/10.5281/zenodo.10433375
7. Zulian, G., Donisi, V., Secco, G., Pertile, R., Tansella, M., & Amaddeo, F. (2011). How are caseload and service utilisation of psychiatric services influenced by distance? A geographical approach to the study of community-based mental health services. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 46(9), 881–891. https://doi.org/10.1007/s00127-010-0257-4
8. Azimi, S., Uddin, N., & Dragovic, M. (2025). Access to urban community mental health services: Does geographical distance play a role? Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 60(4), 849–857. https://doi.org/10.1007/s00127-024-02779-y

9. Soygür, H. (2016). Türkiye'de toplum ruh sağlığı merkezleri: Quo Vadis? Archives of Neuropsychiatry, 53, 1–3. https://doi.org/10.5152/npa.2016.15022016
10. Artukoğlu Kayacan, P., & Kılıç, B. (2019, Kasım 26–30). Türkiye'de toplum ruh sağlığı hizmetlerinin durumu: Kalitatif bir çalışma [Sözlü bildiri]. XXI. Ulusal - III. Uluslararası Halk Sağlığı Kongresi, Antalya. Kongre Kitabı (s. 799–806).
11. Kılıç, B. (2022, Ekim 19–23). Birinci basamak ruh sağlığı hizmetleri: Fırsatlar/zorluklar [Konuşma sunumu]. 58. Ulusal Psikiyatri Kongresi, İzmir.
12. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analiz el kitabı (27. bs.). PEGEM Akademi.
13. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
14. Aydın, M. (2020). Toplum ruh sağlığı merkezlerinden yararlanan hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 11(3), 198–207.
15. T.C. Sağlık Bakanlığı Ruh Sağlığı Dairesi Başkanlığı. (2011). Toplum ruh sağlığı merkezleri hakkında yönerge (Güncellenmiş versiyon, 2023). Ankara.
16. Tozoğlu, E. Ö., & Gürbüzer, N. (2024). Internalized stigma level, family self-stigma, and family burden of patients receiving community mental health center services: A comparative, longitudinal study. Frontiers in Psychiatry, 15, Article 1469448. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1469448