Dolar/Euro Paritesinin Türkiye’nin İhracatına Etkisi: Ekonometrik Bir Analiz.
Öz
Türkiye ihracatını ağırlıklı olarak euro, ithalatını ağırlıklı olarak dolar ile yapmaktadır. Ayrıca ithalatının büyük bölümü hammaddelerden oluşurken ihracatında tüketim mallarının payı göreceli olarak daha fazladır. Böylece Türkiye dolar ile ithal ettiği hammaddeleri kullanarak ürettiği tüketim mallarını euro ile ihraç eden bir ülke konumundadır. Dış ticaretteki bu yapı dolar/euro paritesindeki değişmelerin Türkiye’nin ihracatını reel olarak etkilemesini gündeme getirmektedir. Euronun dolar karşısında değer kazanması, ithal girdiler yoluyla maliyetleri azaltarak, ihracatı teşvik edebilecek bir gelişmedir. Euronun dolar karşısında değer kaybetmesinin ise ithal girdiler yoluyla maliyetleri arttırarak ihracatı caydırması beklenebilir. Bu çalışmada dolar/euro paritesindeki değişmelerin Türkiye’nin ihracatını gerçekten etkileyip etkilemediği 2002:I-2010:II dönemine ilişkin üçer aylık verilerle araştırılmıştır. Sonuçta dolar/euro paritesindeki değişmelerin Türkiye’nin reel ihracatını hem uzun dönemde hem de kısa dönemde aynı yönlü olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Bu etki kısa dönemde zayıf iken uzun dönemde güçlenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Dolar/euro paritesi, ihracat, sınır testi, ARDL modeliJel kodu: F41, F31, F14
Kaynakça
- BERÜMENT, Hakan ve Nergiz DİNÇER (2005), “Denomination Composition of Trade and Trade Balance: Evidence from Turkey”, Applied Economics, 37 (10): 1177- 1191.
- DICKEY, David A. ve Wayne A. FULLER (1979), “Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root”, Journal of the American Statistical Association, 74 (366): 427-431.
- DICKEY, David A. ve Wayne A. FULLER (1981), “Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with a Unit Root”, Econometrica, 49 (4): 1057-1072.
- ENGLE, Robert F. ve Clive W. J. GRANGER (1987), “Cointegration and Error Correction: Representation, Estimation and Testing”, Econometrica, 55 (2): 251-276.
- FULLER, Wayne A. (1976), Introduction to Statistical Time Series, John Wiley and Sons, New York.
- GRANGER, Clive W. J. ve Paul NEWBOLD (1974), “Spurious Regressions in Econometrics”, Journal of Econometrics, 2 (2): 111-120.
- GUJARATI, Damodar N. (1999), Temel Ekonometri, Çev.: Ümit ŞENESEN ve Gülay Günlük ŞENESEN, Literatür Yayınları, İstanbul.
- JOHANSEN, Soren (1988), “Statistical Analysis of Cointegration Vectors”, Journal of Economic Dynamics and Control, 12 (2-3): 231-254.
- JOHANSEN, Soren ve Katarina JUSELIUS (1990), “Maximum Likelihood Estimation and Inference on Cointegration with Applications to the Demand for Money”, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52 (2): 169-210.
- KAHYAOĞLU, Hakan ve Utku UTKULU (2006), “Euro-Dolar Paritesindeki Oynaklığın İhracat Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği”, İktisat, İşletme ve Finans, 21 (242): 114- 125.