FOTOĞRAFİK ANLATI OLARAK ROY ANDERSSON SİNEMASINDA MODERNİTE VE YABANCILAŞMA: TOPLUMSAL ÇÖKÜŞ VE BİREYİN ÖLÜMÜ

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 783 - 796, 31.12.2025

Erkan Çiçek

https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1745239

Öz

Bu çalışma, modern toplumun bir sonucu olarak ortaya çıkan kimlik kaybı, yabancılaşma ve yalnızlaşma gibi sorunları Roy Andersson filmleri üzerinden incelemektedir. Bu bağlamda, modern toplumun birey üzerindeki yabancılaştırıcı etkilerini Andersson’un sinematografisi üzerinden değerlendirerek, sanatın yalnızlık ve anlam arayışını yansıtmadaki rolünü göstermek çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın bir diğer hedefi ise, Andersson'un filmleri aracılığıyla modern bireyi kendi gerçekliğiyle yüzleştirmek ve bu durum üzerine eleştirel bir sorgulama yapmaya teşvik etmektir. Roy Andersson’a göre kapitalist modern toplumlarda yalnızlaşan bireyin ölümü gerçekleşmiştir. Buradaki ölüm kavramı bir biyolojik son değil, toplumsal ilişkilerin kopması sonucu bireyin yalnızlaşması ve aidiyet duygusunu yitirmesidir. Nitel yöntemin benimsendiği çalışmanın kapsamı Roy Andersson’un “Yaşayanlar Üçlemesi” olarak adlandırdığı, İkinci Kattan Şarkılar, Siz, Yaşayanlar ve İnsanları Seyreden Güvercin filmleriyle sınırlıdır. Andersson bu üç filmde de bireyin yalnızlığını ve toplumsal yapının çöküşünü absürt bir mizah ile ele alır. Bu çalışmada, Roy Andersson’un sinemasının modern kapitalist toplumun bireyde yarattığı yalnızlık ve yabancılaşmayı, görsel ve anlatısal unsurlar aracılığıyla evrensel bir insanlık deneyimi olarak ortaya koyduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fotoğraf , İletişim , Roy Anderson , Modernizm , Yabancılaşma , Bireysellik

MODERNITY AND ALIENATION IN ROY ANDERSSON'S CINEMA AS A PHOTOGRAPHIC NARRATIVE: THE COLLAPSE OF SOCIETY AND THE DEATH OF THE INDIVIDUAL

Öz

This study examines issues such as identity loss, alienation, and loneliness that have emerged as a consequence of modern society through the films of Roy Andersson. In this context, by evaluating the alienating effects of modern society on the individual through Andersson's cinematography, the study aims to demonstrate the role of art in reflecting loneliness and the search for meaning. Another objective of the study is to confront the modern individual with their own reality through Andersson's films and encourage critical inquiry into this condition. According to Roy Andersson, the individual who has become lonely in capitalist modern societies has experienced death. Here, the concept of death is not a biological end but rather the result of the severance of social relationships, leading to the individual's loneliness and loss of a sense of belonging. The scope of the study, which adopts a qualitative method, is limited to Roy Andersson’s "Living Trilogy," consisting of the films Songs from the Second Floor, You, the Living, and A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence. In these three films, Andersson portrays the individual's loneliness and the collapse of the social structure through absurd humor. This study concludes that Roy Andersson’s cinema presents the loneliness and alienation imposed on the individual by modern capitalist society as a universal human experience through visual and narrative elements.

Anahtar Kelimeler

Photograph , Communication , Roy Andersson , Modernism , Alienation , Individuality

Kaynakça

• Andersson, R. (2016). Director’s note of intention. Erişim adresi: http://www.royandersson.com/pigeon. Erişim Tarihi: 15 Mart 2025
• Aytaç, O. (2023). Filmlerle kuzeye yolculuk: Nordik sinema. Sinecine, 14(1), 208.
• Baudrillard, J. (2015). Can çekişen küresel güç. Ankara: Doğu Batı.
• Bauman, Z., ve Lyon, D. (2013). Akışkan gözetim. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Benjamin, W. (1969). The work of art in the age of mechanical reproduction. In Illuminations. Schocken Books. Bennett, M. Y. (2015). The Cambridge introduction to theatre and literature of the absurd. England: Cambridge University Press.
• Breidenbach, E. (2012). Constance Charpentier's Melancholy: A subversion of masculinized mourning after the French Revolution. Bachelor’s thesis, University of Illinois, College of Fine and Applied Arts, United States of America.
• Brodén, D. (2017). Old-school modernism? On the cinema of Roy Andersson. Journal of Scandinavian Cinema, 7(1), 1–14.
• Hedling, E. (2017). Roy Andersson’s ‘humanistic trilogy’ and the art of the tableau. Journal of Scandinavian Cinema, 7(1), 89–95.
• Horkheimer, M. (1986). Akıl tutulması. İstanbul: Metis Yayınları.
• Kaya, E. (2014). Meşe ağacı ve aptallık. Erişim adresi: https://altyazi.net/soylesiler/roy-anderssonla-soylesi-mese-agaci-ve-aptallik. Erişim Tarihi: 02 Ocak 2025
• Körük, T. (2023). Bir Edward Hopper parodisi olarak Roy Andersson. The Journal of Communication and Social Studies, 3(1), 46-59.
• Lima, N. (2018). A “estetica da imobilidade” na Trilogia do Ser Humano, de Roy Andersson. In XXI Encontro Socine de Estudos de Cinema e Audiovisual. Socine.
• Marriner, R. (2011). The comedy of failure: Roy Andersson's You, the Living. New Cinemas: Journal of Contemporary Film, 9(1), 41–52.
• Marx, K. (2011). Kapital 1. Cilt. İstanbul: Yordam Kitap.
• Marx, K. (2013). 1844 el yazmaları. İstanbul: Birikim Yayınları.
• Ritzer, G. (1999). Büyüsü bozulmuş dünyayı büyülemek. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Rosenberg, M. B. (2019). Şiddetsiz iletişim: Bir yaşam dili. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Simmel, G. (2021). Modern kültürde çatışma. . İstanbul: İletişim Yayınları.
• Soskic, R. V. (2024). The society of the spectacle: A diagnosis of (post)modernity and its challenges. Naucnyj Rezulʹtat, 10(3).
• Türk, G. (2025). Sanat ve Animasyonda Simgesel Bir Nesne Olarak Ananas: Betimleyici ve Kültürel Bir İnceleme. Art Vision, 31(55),240-248.
• Vishnevetsky, I. (2009). Review: You, the Living (Andersson, Sweden). Erişim adresi: https://mubi.com/tr/notebook/posts/now-in-theatres-you-the-living-andersson-sweden. Erişim tarihi: 05 Şubat 2025
• Wenner, D. (2011). “Blessed be the one who sits down”: The critique of everyday life in Roy Andersson’s Songs from the Second Floor. Film-Philosophy, 15(1), 152-160.