AİLE VE SAĞLIK POLİTİKALARININ KESİŞİMİNDE DOĞURGANLIK TARTIŞMALARI: DİJİTAL KAMUSAL ALAN ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de uygulanan doğurganlık ve aile politikalarına yönelik toplumsal tepkilerin sosyal medya üzerinde, özellikle Twitter aracılığıyla nasıl yayıldığını ve bu süreçte hangi temaların ön plana çıktığını keşfetmektir. Çalışma, doğurganlık politikalarına ilişkin halkın duygu durumunu, temel tartışma başlıklarını ve sosyal medya ağlarında bu içeriklerin nasıl şekillendiğini analiz etmektedir. Çalışmada, nitel içerik analizi ve sosyal medya metin madenciliği yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Twitter verilerinden elde edilen 500 tweet, MAXQDA 2024 yazılımı ile analiz edilerek tematik kodlama yapılmış ve kullanıcı yorumları duygu analizi tekniği ile sınıflandırılmıştır. Bu yöntemle, doğurganlık politikalarına yönelik toplumsal algı ve duygu yapısının anlaşılması hedeflenmiştir. Elde edilen sonuçlar, doğurganlık politikalarına ilişkin sosyal medya tepkilerinin ağırlıklı olarak olumsuz olduğunu göstermektedir. Kullanıcılar, yüksek çocuk bakım maliyetleri, çalışma hayatıyla uyumsuz doğum izinleri, sağlık hizmetlerine erişimdeki güçlükler ve çocukların geleceğine dair kaygılar gibi yapısal sorunlara vurgu yapmıştır. Ayrıca, toplumsal destek mekanizmalarının yetersizliği ve ekonomik sürdürülebilirlik kaygıları, bireysel doğurganlık kararlarını etkileyen temel faktörler olarak öne çıkmaktadır. Özellikle sosyal medya yorumları üzerinden yapılan tematik ve duygu analizleri, kamu politikalarının toplumsal karşılığını anlamaya yönelik yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Çalışma, politika yapıcılar için, sosyal medya üzerinden toplumsal algı ve beklentilerin izlenmesi yoluyla daha kapsayıcı ve uygulanabilir stratejiler geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Doğurganlık Politikaları
• Sağlık Politikası
• Aile Politikaları
• Sosyal Medya
• Türkiye

Fertility Debates at the Intersection of Family and Health Policies: An Analysis of the Digital Public Sphere

Öz

The aim of this study is to analyze how public reactions to fertility and family policies implemented in Turkey are expressed through social media, particularly via Twitter. A total of 500 comments collected from Twitter were evaluated using content and thematic analysis techniques through MAXQDA 2024 software. The findings reveal that societal approaches to fertility policies are not solely focused on birth numbers but are also shaped by structural factors such as economic sustainability, women's integration into the workforce, access to healthcare services, and the adequacy of social support systems. Sentiment analysis indicates that the majority of the comments conveyed negative emotions, while supportive expressions remained relatively limited. Participants particularly emphasized concerns such as high childcare costs, insufficient maternity leave, restrictions on planned cesarean births, and anxieties about the future prospects of children. The results suggest that effective fertility incentives require not only economic measures but also the strengthening of comprehensive social support mechanisms. This study provides important insights for policymakers in developing more inclusive and applicable strategies that align with the needs and expectations of society.

Anahtar Kelimeler

• Fertility Policies
• Health Policy
• Family Policies
• Social Media
• Türkiye

Kaynakça

1. Aktaş, S., & Yılar, Z. (2018). Annelerin vajinal doğumu tercih etme nedenlerinin incelenmesi: Bir nitel araştırma örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(4), 104–116.
2. Baird, S., McIntosh, C., & Özler, B. (2011). Cash or condition? Evidence from a cash transfer experiment. Quarterly Journal of Economics, 126(4), 1709–1753. https://doi.org/10.1093/qje/qjr032
3. Balsoy, G. E. (2016). Kahraman doktor ihtiyar acuzeye karşı: Geç Osmanlı doğum politikaları. Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 2(2), 111–130.
4. Basten, S. (2013). Family policies and fertility in Europe. Population Studies Centre Working Paper Series. University of Oxford.
5. Betrán, A. P., Ye, J., Moller, A. B., Zhang, J., Gülmezoglu, A. M., & Torloni, M. R. (2016). The increasing trend in caesarean section rates: Global, regional and national estimates: 1990–2014. PLoS ONE, 11(2), e0148343. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0148343
6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
7. Chae, B. K. (2015). Insights from hashtag# supplychain and Twitter analytics: Considering Twitter and Twitter data for supply chain practice and research. International Journal of Production Economics, 165, 247–259. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2014.12.037
8. Çelik, N. (2016). Gülhan Erkaya Balsoy, Kahraman Doktor İhtiyar Acuzeye Karşı: Geç Osmanlı Doğum Politikaları. Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 2(2), 111–130.

9. Declercq, E., Young, R., Cabral, H., & Ecker, J. (2017). Is a rising cesarean delivery rate inevitable? Trends in industrialized countries, 1987 to 2007. Birth, 38(2), 99–104. https://doi.org/10.1111/j.1523-536X.2010.00459.x
10. Demirhan, K., & Çakır-Demirhan, D. (2021). Health communication through social media during the COVID-19 pandemic: The case of Turkey’s Ministry of Health Twitter use. Journal of Health Communication, 26(3), 184–194. https://doi.org/10.1080/10810730.2021.1904098
11. Dönmez, A. (2025). Dünyada ve ülkemizde doğum politikaları. Türkiye Klinikleri Obstetric-Women's Health and Diseases-Special Topics, 17(1), 1–8.
12. Esping-Andersen, G. (2009). The incomplete revolution: Adapting welfare states to women's new roles. Polity Press.
13. Gemicioğlu, B., Şahin, A., & Er, M. (2019). Ekonomik faktörlerin doğurganlık eğilimlerine etkisi: Türkiye üzerine bir inceleme. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 19(38), 45–62.
14. Goldscheider, F., Bernhardt, E., & Lappegård, T. (2015). The gender revolution: A framework for understanding changing family and demographic behavior. Population and Development Review, 41(2), 207–239. https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2015.00045.x
15. Gözükara, A. G., & Eroğlu, K. (2011). Sezaryen doğum artışını önlemenin bir yolu: “Bir kez sezaryen hep sezaryen” yaklaşımı yerine sezaryen sonrası vajinal doğum ve hemşirenin rolleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 18(1), 36–48.
16. Hacettepe Nüfus Etütleri Enstitüsü. (2023). 2023 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Ankara: HÜNEE Yayınları.
17. Hamlacı, Y. (2017). Geç Osmanlı döneminde kadın, doğum ve çocuk sağlığı. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 7(1), 35–48.
18. Koç, İ., Eryurt, M. A., Adalı, T., & Seçkiner, P. (2010). Türkiye’nin demografik dönüşümü: Doğurganlık, aile planlaması, anne-çocuk sağlığı ve yaşlanma. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü.
19. Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage Publications.
20. Köse, M., & Doğan, Ö. S. (2022). Nüfus politikaları bağlamında Türkiye nüfusunun demografik dönüşümü, yapısal değişimi ve geleceği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 70, 29–54.
21. Matysiak, A., & Vignoli, D. (2008). Fertility and women’s employment: A meta-analysis. European Journal of Population, 24(4), 363–384. https://doi.org/10.1007/s10680-007-9126-6
22. Matysiak, A., Sobotka, T., & Vignoli, D. (2021). The Great Recession and fertility in Europe: A sub-national analysis. European Journal of Population, 37, 29–64. https://doi.org/10.1007/s10680-020-09566-7 OECD. (2023). OECD family database. https://www.oecd.org/social/family-database.htm
23. Ören, E. D. T., Atan, Ş. Ü., & Kavlak, O. (2023). Doğum sonu dönemdeki kadınların emzirme tutumları ve etkileyen faktörler. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(1), 12–21.
24. Özdemir, A. (2017). Doğum kontrol teşviklerinden en az üç çocuğa: Tarihsel süreçte Türkiye’de antinatalist ve pronatalist politikaların seyri. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 3(1), 1–18.
25. Özkan, S., Aksakal, F., Avcı, E., & Civil, E. (2013). Kadınların doğum yöntemi tercihi ve ilişkili faktörler. Turkish Journal of Public Health, 11(3), 147–157.
26. Özsan, G. (2007). Türkiye’de modernleşme ve kadın sağlığı politikaları [Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. ProQuest Dissertations Publishing.
27. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Sage Publications.
28. Selim, S., & Bilgin, O. (2020). Göç ve doğurganlık ilişkisi: Türkiye üzerine bir değerlendirme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 45–68.
29. Thévenon, O., & Gauthier, A. H. (2011). Family policies in developed countries: A “fertility-booster” with side-effects. Community, Work & Family, 14(2), 197–216. https://doi.org/10.1080/13668803.2011.571400
30. TÜİK. (2023). Doğurganlık istatistikleri, 2023. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr
31. Üner, S. (2010). Cumhuriyet döneminde halk sağlığı uygulamaları. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 67(2), 63–72.
32. UNICEF. (2022). The state of the world’s children 2022: Children, food and nutrition. UNICEF. https://www.unicef.org
33. World Health Organization. (2019). Intrapartum care for a positive childbirth experience. WHO Press. Yavuz, S. (2019). Türkiye’de nüfus politikaları ve doğurganlık eğilimleri. Journal of Population Studies, 41(1), 85–110.
34. Yüceşahin, M. M., & Özgür, E. M. (2006). Türkiye’de nüfus artışı ve demografik dönüşüm süreci. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 46(2), 123–148.