HELEN FRANKENTHALER’İN RESİMLERİNDE RENK, YERELLİK, KÜLTÜREL BELLEK

Öz

Bu araştırma, Helen Frankenthaler’in son dönem resimlerinde renk alanı (Color Field) bağlamında geliştirilen kavramsal çerçevenin, sanatçının teknik ve estetik anlayışı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Sanatçının özellikle tuval yüzeyine doğrudan boya dökme yöntemiyle oluşturduğu geniş renk alanları, biçimsel özgürlük ve duygusal yoğunluk açısından analiz edilmektedir. Bu araştırma, niteliksel araştırma yöntemi doğrultusunda yapılandırılmış; sanatçının seçili eserleri, görsel analiz yöntemi kullanılarak incelenmiş ve çalışmada yorumlayıcı bir yaklaşım benimsenmiştir. Görsel analiz yöntemiyle yürütülen bu çalışmada, Frankenthaler’in soyut dışavurumculuk akımına kazandırdığı özgün yaklaşımın, renk ile biçim arasındaki ilişkide duyguyu merkezine aldığı görülmektedir. Yerellik kavramı, bu bağlamda yalnızca estetik bir yüzey olarak değil, sanatçının bireysel ve kültürel belleğinden beslenen duygusal bir katman olarak ele alınmaktadır. Renklerin taşıdığı çağrışımlar, izleyicide hem evrensel hem de yerel hafızalara temas eden bir algı dünyası oluşturmaktadır. Sonuç olarak, Frankenthaler’in estetik dili, yalnızca soyut resim anlayışını dönüştürmekle kalmayıp, modern sanatın yerellikle kurduğu ilişkilere de yeni bir perspektif sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Helen Frankenthaler
• Renk Alanı
• Yerellik
• Kültürel Bellek
• Soyut Dışavurumculuk

COLOR, LOCALITY, CULTURAL MEMORY IN HELEN FRANKENTHALER’S PAINTINGS

Öz

This study aims to examine the impact of the conceptual framework developed within the context of Color Field painting on Helen Frankenthaler’s technical and aesthetic approach in her later works. The artist’s expansive color fields, created by pouring paint directly onto the canvas, are analyzed in terms of formal freedom and emotional intensity. This research is structured within the framework of a qualitative methodology; selected works of the artist are examined through visual analysis, and an interpretive approach is adopted throughout the study. Through visual analysis, the research reveals that Frankenthaler’s unique contribution to Abstract Expressionism centers emotion in the interplay between color and form. In this context, the notion of locality is addressed not merely as an aesthetic surface, but as an emotional layer nourished by the artist’s personal and cultural memory. The associative power of colors evokes perceptions that resonate with both universal and local memories. Ultimately, Frankenthaler’s aesthetic language not only redefines the understanding of abstract painting but also offers a new perspective on the relationship between modern art and locality.

Anahtar Kelimeler

• Helen Frankenthaler
• Color Field
• Localty
• Culturel Memory
• Abstract Expressionism

Kaynakça

1. 1. Antmen, A. (2008). 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar. İstanbul: Sel Yayıncılık.
2. 2. Antmen, A. (2021). 20. Yüzyıl batı sanatında akımlar. İstanbul: Sel Yayıncılık.
3. 3. Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization: Writing, remembrance, and political imagination. Cambridge: Cambridge University Press.
4. 4. Avşar Karabaş, P. ve Yıldız, G. (2016). Soyut dışavurumculuk akımı kapsamında renk alanı resimleriyle Mark Rothko. Uluslararası Kültürel Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 351-364. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/intjcss/issue/30959/336605
5. 5. Barrett, T. (2015). Neden bu sanat?. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
6. 6. Barrett, T. (2020). Sanatı eleştirmek günceli anlamak. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
7. 7. Bozkurt, N. (2000). Sanat ve estetik kuramları. Bursa: Asa Kitabevi.
8. 8. Burunsuz, M. (2023). Islatma-lekeleme tekniğiyle gelişen Helen Frankenthaler eserlerinde boya ve yüzey kullanımı. Sanat Yazıları, (49), 351-367. https://doi.org/10.61742/ sanatyazilari.1311286

9. 9. Dixon, A.G. (2010). Sanat Atlası, Yayın Editörü Seçkin Selvi. İstanbul: Boyut Yayınları.
10. 10. Gürbüz, A. ve Sarcan, A. (2021). Helen Frankenthaler ve Nicolas De Staël eserlerindeki mekân anlayışına dair bir inceleme. Sanat Ve Tasarım Dergisi,11(2), 334-349. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1048671
11. 11. Greenberg, C. (1961). Modernist painting. Arts Yearbook, 4, 101–108. https://www.scribd.com/document/244520582/Modernist-Painting-by-Clement-Greenberg
12. 12. Harrison, C. ve Wood, P. (2011). Sanat ve kuram 1900-2000 değişen fikirler antolojisi. İstanbul: Küre Yayınları.
13. 13. Keküllüoğlu, K. H. (2010). Resim Sanatında Dışavurum Anlayışına Tarihsel Bir Bakış ve Tek Renk Hâkimiyetinin bir Tavır Olarak Kullanımı. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi.
14. 14. Kul-Want, C. &Piero (2013). Estetik. İstanbul: Ntv Yayınları.
15. 15. Mitchell, W. J. T. (2002). Landscape and power. Chicago: University of Chicago Press.
16. 16. Nora, P. (1989). Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire. Representations, (26), 7–24. https://doi.org/10.2307/2928520.
17. 17. Richard, L. (1984). Ekspresyonizm sanat ansiklopedisi. İstanbul: Remzi Kitapevi.
18. 18. Tansuğ, S. (1992). Resim sanatının tarihi. İstanbul: Remzi Kitapevi.
19. 19. Thompson, J. (2014). Modern resim nasıl okunur. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
20. 20. Timuçin, A. (2003). Estetik. İstanbul: Bulut Yayınları.
21. 21. Turani, A. (1983). Dünya sanat tarihi. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
22. 22. Turani, A. (2011). Dünya sanat tarihi. İstanbul: Remzi Kitapevi.
23. 23. Türkdoğan, T. (2004). Çağdaş sanat. Ankara: Piramit Yayıncılık.
24. 24. Whitnam, G. ve Pooke, G. (2018). Çağdaş sanatı anlamak. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
25. 25. Woodford, S. (2022). Resimlere bakmak. İstanbul: Hep Kitap.
26. 26. Helen Frankenthaler Foundation. (2025). Helen Frankenthaler, a brief biography. Erişim adresi: https://www.frankenthalerfoundation.org/helen/biography
27. 27. Helen Frankenthaler Foundation. (2025). Ebbing. Erişim adresi: https://www.frankenthalerfoundation.org/artworks/ebbing/details
28. 28. Helen Frankenthaler Foundation. (2025). Mountains and Sea. Erişim Adresi: https://www.frankenthalerfoundation.org/artworks/mountains-and-sea/details
29. 29. Helen Frankenthaler Foundation. (2025). Cloud Burst. Erişim Adresi: https://www.frankenthalerfoundation.org/artworks/cloud-burst/details
30. 30. Helen Frankenthaler Foundation. (2025). The Other Side. Erişim Adresi: https://www.frankenthalerfoundation.org/artworks/the-other-side/details
31. 31. Helen Frankenthaler Foundation. (2025). WarmingTrend. Erişim Adresi: https://www.frankenthalerfoundation.org/artworks/warming-trend/details
32. 32. Helen Frankenthaler Foundation. (2025). Driving East. Erişim Adresi: https://www.frankenthalerfoundation.org/artworks/driving-east/details
33. 33. Inside Painting Visite guidate tra arte e tecnica pittorica. Erişim Adresi: https://www.palazzostrozzi.org/en/archivio/events/dentro-la-pittura/